Кіріспе

Американдық рок-топ (1987–1994) – американдық рок-топ.

Нирвана 1987 жылы Вашингтон штатының Абердин қаласында құрылған американдық рок-топ. Топты әнші және гитарист Курт Кобейн мен басист Крис Новоселик құрған. 1990 жылы Дейв Гролды шақыруға дейін топ бірнеше барабаншыны алмастырды, олардың ішінде Чад Ченнинг ең танымал болды. Нирвананың табысы альтернативті рок музыкасын танымал етті және олар Generation X буынының символы ретінде жиі еске алынды. Тек үш жылдық мансабына қарамастан, олардың музыкасы әлі де танымал және қазіргі рок мәдениетіне әсер етеді. 1980-жылдардың соңында Нирвана Сиэтлдің гранж музыкалық ортасының бір бөлігі ретінде танылды және 1989 жылы тәуелсіз Sub Pop лейблі арқылы Bleach атты алғашқы альбомын шығарды. Олар тыныш куплетер мен қатты, ауыр припевтер арасындағы динамикалық контрастқа негізделген өзгеше дыбыс жасады. 1991 жылы DGC Records лейблімен келісім шарт жасағаннан кейін, Нирвана "Smells Like Teen Spirit" әнімен күтпеген сәттілікке қол жеткізді, бұл олардың Nevermind (1991) альбомының бірінші синглы болды. 1990-жылдардың мәдени құбылысы болған Nevermind Америка Жазу Индустриясы Ассоциациясы (RIAA) тарапынан "алмазды" сертификат алды және шашты металдың үстемдігін аяқтады деп есептеледі. Нирвана панк эстетикасымен, поп мелодияларын шумен үйлестіруімен және олардың әлеуметтік шеттелу және бейшаралық тақырыптарымен әлемдік танымалдылыққа ие болды. 1992 жылғы Incesticide жинақ альбомы мен Hormoaning EP-сінен кейін, топ көптен күткен үшінші студиялық альбомын – In Utero (1993) шығарды. Альбом АҚШ және Ұлыбритания альбомдық чарттарында бірінші орынға шықты және сыншылардың жоғары бағасын алды. 1994 жылдың сәуір айында Курт Кобейннің өзіне қол жұмсауынан кейін Нирвана таратылды. Келешектегі шығарылымдар Новоселик, Грол және Кобейннің әйелі Кортни Лавтың қадағалауымен жүзеге асырылды. MTV Unplugged in New York (1994) концерттік альбомы 1996 жылғы Grammy сыйлығында "Ең үздік баламалы музыка орындаушысы" номинациясын жеңіп алды. Нирвана – барлық уақыттардағы ең көп сатылатын топтардың бірі, олардың әлем бойынша 75 миллионнан астам альбомы сатылды. Үш жылдық мансабында Нирвана American Music Award, Brit Award және Grammy Award сыйлықтарын, сондай-ақ жеті MTV Video Music Awards және екі NME Awards сыйлығын алды. Олар Billboard Alternative Songs чартында бес рет және Billboard 200 чартында төрт рет бірінші орынға ие болды. 2004 жылы Rolling Stone журналы Нирвананы барлық уақыттардағы ең ұлы 100 суретшінің қатарына қосты. Олар 2014 жылы алғашқы мүмкіндігінде Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілді.

1987-1988: қалыптасуы және алғашқы жылдары

Әнші және гитарист Курт Кобейн мен бассист Крис Новоселич Вашингтон штатындағы Абердин орта мектебінде оқып жүргенде танысты. Екеуі Мельвин тобының жаттығу орынына жиі баратын кезде дос болып қалады. Кобейн Новоселичпен бірге топ құруды қалады, бірақ Новоселич көп уақыт бойы жауап бермеді. Кобейн оған өзінің "Фекальдық заттар" жобасының демо-таспасын берді. Екеуі алғаш рет кездескеннен кейін үш жыл өткен соң, Новоселич Кобейнге "Фекальдық заттар" демосын тыңдағанын айтып, топ құруды ұсынды. Олардың алғашқы тобы, Sellouts, Creedence Clearwater Revival тобының үлгісі болды. Жобада Новоселич гитарада және вокалда, Кобейн барабанда, ал Стив Ньюман бас гитарада орындады, бірақ ол ұзаққа созылмады. 1986 жылдың соңында тағы бір жобаға кірісті, осы жолы өзіндік шығармалармен. Боб МакФадден барабаншы болып шақырылды, бірақ бір айдан кейін бұл жоба да сәтсіз аяқталды. 1987 жылдың басында Кобейн мен Новоселич барабаншы Аарон Бёркхардты шақырып алды. Олар Кобейннің "Фекальдық заттар" таспасынан материалдарды жаттықты, бірақ жаңа материалдарды жазуды бастады. Топ алғашқы айларында Skid Row, Pen Cap Chew, Bliss және Ted Ed Fred сияқты бірнеше атауларды қарастырды. 1988 жылдың 19 наурызында Вашингтон штатының Такома қаласындағы Community World театрында Lush және Vampire Lezbos тобымен бірге алғаш рет Nirvana деген атпен сахнаға шықты. Бұл концерттің Курт Кобейн салған жарнама парақшасында бұрынғы топтардың барлық атаулары тізілген: "Nirvana (сонымен қатар Skid Row, Ted Ed Fred, Pen Cap Chew, Bliss деп те белгілі)". Кобейннің айтуынша, "Мен Angry Samoans сияқты жаман, ұсақ-түйек панк атауының орнына әдемі немесе жағымды есімді қаладым". Новоселич Такомаға, ал Кобейн Олимпияға, Вашингтонға көшіп кетті. Олар Бёркхардпен байланысты уақытша жоғалтып, оның орнына Мельвин тобының Дейл Кроверімен жаттықты. Nirvana 1988 жылдың қаңтарында алғашқы демоларын жазды. 1988 жылдың басында Кровер Сан-Францискоға көшіп кетті, бірақ барабаншы ретінде Дейв Фостерді ұсынды. Фостердің Nirvana-дағы кезеңі қиын болды; түрмеде отырған кезде оның орнын Бёркхард басты, ол Кобейнге бір күні жаттығуға тым шаршағанын айтқаннан кейін қайтадан кетіп қалды. Фостер қайтадан топқа қосылды, бірақ Кобейн мен Новоселич барабаншы Чад Ченнингпен танысқаннан кейін оны толығымен босатып жіберді (бірақ Фостер олардың өзісіз сахнада ойнағанын көруге үлкерді). Ченнинг Кобейн мен Новоселичпен бірге джем сессияларын жалғастырды; алайда, Ченнингтің айтуынша, "Олар ешқашан "жарайды, сен қабылдадың" демеді". Ченнинг 1988 жылдың мамыр айының соңында Nirvana тобымен алғашқы концертін өткізді.

1988-1990: Ерте шығарылғандар

Nirvana 1988 жылдың қарашасында Сиэтлдің Sub Pop тәуелсіз лейблімен алғашқы синглын, Shocking Blue-ның "Love Buzz" әнін шығарды. Олар Джон Роббпен алғашқы сұхбатын жасады, ол олардың шығарған әнін аптаның үздік синглі деп таныды. Келесі айда топ жергілікті продюсер Джек Эндиномен бірге өзінің дебюттік альбомын, Bleach жаздыра бастады. Bleach-ке Melvins тобының ауыр, қайғылы рок музыкасы, Mudhoney тобының 1980-жылдардағы панк-рокі және Black Sabbath тобының 1970-жылдардағы хэви-метал музыкасы әсер етті. "Bleach" альбомының мұқабасында 606,17 доллар деп көрсетілген, жаздыру сессияларына арналған ақшаны кейіннен топқа екінші гитарист ретінде шақырылған Джейсон Эверман берді. Эверман альбомда ойнамаса да, ол Bleach-те көрсетілді, өйткені, Новоселичтің айтуынша, олар "оны топта жайлырақ сезіндіргісі келді". Альбомның шығарылуынан бұрын Nirvana Sub Pop-пен ұзартылған келісімшартқа қол қойған алғашқы топ болды. 1989 жылы маусымда шыққан Bleach студенттік радиостанциялардың сүйіктісіне айналды. Nirvana алғашқы ұлттық гастрольдік сапарына шықты, бірақ соңғы бірнеше концерттерін тоқтатты және Эверменмен арадағы келіспеушіліктердің күшеюіне байланысты Вашингтон штатына оралды. Ешкім Эверманға оның жұмыстан босатылғанын айтпады; кейіннен Эверман өзі кеткенін айтты. Sub Pop Bleach-ті басқа шығарылымдардай жарнамаламаса да, ол тұрақты сатылым көрсетті және бастапқы сатылымы 40 000 дананы құрады. Дегенмен, Кобейн лейблдің жарнамалау және таратудағы жетіспеушілігіне ренжіді. Роббпен сұхбаттасқанда Кобейн тобының музыкасы өзгеретінін айтты: "Алғашқы әндер өте ашулы болды. Бірақ уақыт өте келе, мен бақыттырақ болған сайын әндер көбірек поп стиліне жақындады. Әндер енді қарым-қатынастардағы қақтығыстар мен басқа адамдармен байланысты эмоционалдық мәселелер туралы". 1990 жылдың сәуірінде Nirvana келесі альбомы бойынша продюсер Буч Вигпен Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы Smart студиясында жұмыс істей бастады. Кобейн мен Новоселич Ченнингтің барабан ойнауына көңілі толмады, ал Ченнинг ән жазу процесіне қатыспағанына наразылық білдірді. Вигпен бірге жасалған Nirvana демо-жазбалары музыка индустриясында тарала бастағанда және ірі лейблдердің назарын аударғанда, Ченнинг топтан кетті. Сол шілдеде Nirvana Mudhoney барабаншысы Дэн Петерспен "Sliver" синглын жазды. Дейл Кровер Nirvana тобының жеті күндік американдық Батыс жағалауындағы турнесіне барабаншы ретінде қосылды. 1990 жылдың қыркүйегінде Melvins тобының мүшесі Базз Осборн топты барабаншы Дейв Гролмен таныстырды, оның Вашингтон, округтік тобы Scream тарап кеткен еді. Грол Сеатлға келгеннен кейін бірнеше күн өткен соң Новоселик пен Кобейнге сынақтан өтті; Новоселик кейіннен: "Біз екі минут ішінде оның дұрыс барабаншы екенін білдік" деді. Грол Q журналына былай деді: "Мен олармен бір бөлмеде болғанымды есімде, мен ойладым: 'Не? Бұл Нирвана ма? Сіз мазақтап тұрсыз ба? Өйткені олардың пластинкасының мұқабасында олар психопатиялық ағаш кесушілердей көрінді. Мен ойладым: 'Не, сол кішкентай жігіт пен сол алып ереуілші ме? Сіз мені мазақтап тұрсыз ба?'".

1991-1992: Nevermind және негізгі үдерістің жаңашылдығы

Sub Pop-пен қызығушылық тудырған және Smart Studios сессиялары қызығушылық оятқан Nirvana ірі лейблмен келісімшартқа отыруға тырысты, себебі ешбір инди лейбл оларды келісімшарттарынан сатып ала алмады. Кобейн мен Новоселич Soundgarden және Alice in Chains менеджері Сьюзан Сильверден кеңес алды. Олар Сильвермен Лос-Анджелесте кездесіп, ол оларды агент Дон Мюллермен және жаңа топтарға келісімдер табуға маманданған музыка бизнесі адвокаты Алан Минцпен таныстырды. Минц Nirvana-ның демо-таспасын ірі лейблдерге келісімдер іздеп жіберді. 2014 жылы Nirvana Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілгенде, Новоселич сөзінде Сильверге "оларды музыка индустриясына дұрыс таныстырғаны" үшін алғыс айтты. Келісімге қол қойғаннан кейін топ өзінің алғашқы ірі лейбл альбомын, Nevermind-ты жазуға кірісті. Топқа бірнеше өндірушілер ұсынылды, бірақ олар Vig-ті таңдады. 1990 жылы болғандай, Вигтің Мэдисон студиясында жаздырудың орнына, өндіріс Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласындағы Ван Нуйс қаласындағы Sound City студиясына көшті. Екі ай бойы топ түрлі әндермен жұмыс істеді. "In Bloom" және "Breed" сияқты әндер Nirvana репертуарында жылдар бойы болған, ал "On a Plain" және "Stay Away" сияқты басқалары жаздыру процесінің ортасына дейін толыққанды мәтінін таппады. Жаздыру аяқталғаннан кейін Vig және топ альбомды микстей бастады. Дегенмен, жаздыру сессиялары кешікті, ал нәтижесінде алынған микстер қанағаттандырмайтын деп танылды. Соңғы миксті жасау үшін Slayer микстері Энди Уоллес шақырылды. Альбом шыққаннан кейін Nirvana мүшелері Nevermind-тың миксінің тым жарқыраған дыбысына наразылық білдірді. Бастапқыда DGC Records Nevermind альбомының 250 000 данасын сатуды жоспарлаған, бұл Sonic Youth-тың Goo альбомымен қол жеткізген көрсеткішпен тең болатын. Бірақ, алғашқы сингл "Smells Like Teen Spirit" MTV-де музыкалық бейнеклиптің эфирінен кейін жылдам қарқынға ие болды. 1991 жылдың соңында Еуропаны гастрольдеген кезде топ өзінің концерттерінің қауіпті түрде сатылып кеткенін, телеарналардың сахнада үнемі болуын және "Smells Like Teen Spirit" әнінің радио мен музыкалық телеарналарда кең таралғанын байқады. 1991 жылдың Рождествосына дейін Nevermind АҚШ-та аптасына 400 000 дана сатылды. 1992 жылдың қаңтарында альбом Billboard альбом чарттарында Майкл Джексонның Dangerous альбомын ығыстырып, бірінші орынға шықты және көптеген басқа елдерде де чарттарды басып алды. Nevermind бірінші орынға жеткен айда Billboard жариялады: "Nirvana – бұл барлық қасиеттері бар сирек топ: сыншылардың мақтауы, индустрияның құрметі, поп-радиоға сұраныс және берік колледж/альтернативтік базасы". Альбом АҚШ-та жеті миллионнан астам, ал әлем бойынша 30 миллионнан астам дана сатылды. Nirvana-ның кенеттен жеткен табысы альтернативті рок музыкасын танымал етуге және хэйр-металдың үстемдігін тоқтатуға ықпал етті. Шаршағандықтарын айтқан Nirvana Nevermind альбомын қолдау үшін тағы бір американдық гастрольдік турнеге шықпады және сол жылы тек бірнеше рет өнер көрсетті. 1992 жылдың наурыз айында Кобейн топтың ән жазу авторлық құқығын қайта ұйымдастыруға тырысты (сол кезде дейін тең бөлінген болатын), бұл оның музыканың көп бөлігін өзі жазғанын көрсетер еді. Грол және Новоселич қарсылық білдірмеді, бірақ Кобейн келісімнің Nevermind альбомының шығуына кері күшпен әрекет етуін қалағанда, келіспеушіліктер топты таратуға жақын болды. Бір апталық шиеленістен кейін Кобейн авторлық құқықтың 75 пайызын алды. Бұл жағдайға байланысты жағымсыз сезімдер топта сақталды. Кобейннің денсаулығына байланысты топтың тарауы туралы қауесеттердің арасында Nirvana 1992 жылы Англиядағы Рединг фестивалінің жабылу кешінде бас орындаушы болды. Кобейн өнер көрсетулер тізімін жасады. Nirvana-ның Редингтегі өнері олардың мансабындағы ең есте қаларлық өнерлерінің бірі деп есептеледі. Бірнеше күннен кейін Nirvana MTV Video Music Awards-та өнер көрсетті; желі тобының жаңа "Rape Me" әнін ойнатудан бас тартқанына қарамастан, Кобейн әннің алғашқы бірнеше тақтарын тартып, "Lithium" әнін орындады. Топ үздік альтернативті видео және үздік жаңа орындаушы санаттарында марапаттар алды. DGC 1992 жылдың соңында жаңа Nirvana альбомын шығаруды жоспарлаған, бірақ оның орнына 1992 жылдың желтоқсанында Incesticide жинақ альбомын шығарды. DGC және Sub Pop арасындағы бірлескен жоба Incesticide әртүрлі сирек кездесетін Nirvana жазбаларын жинады және материалды пираттық көшірмелерге қарағанда жақсы бағамен және жоғары сапамен ұсынуды көздеді.

1993 жыл: Жатырдағы

1993 жылдың ақпан айында Nirvana “Puss” / “Oh, the Guilt” әнін шығарды, ол тәуелсіз Touch & Go лейблінде The Jesus Lizard тобымен бірге жарық көрді. Кобейн оны студиялық әстеу-дөңгелектерсіз, “табиғи” дыбыс жазу стилі үшін таңдағанын айтты. Альбини мен Nirvana альбомды сол ақпан айында Миннесота штатының Канон-Фолс қаласындағы Pachyderm студиясында екі апта ішінде 25 000 долларға жазды. Альбом жарық көргеннен кейін Chicago Tribune және Newsweek газеттерінде DGC лейблі альбомды “жариялауға болмайтын” деп санайтын дереккөздерге сілтеме жасады. Жанкүйерлер Nirvana-ның шығармашылық көзқарасы лейбл тарапынан бұрмалануы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. DGC лейблі альбомды жақтамайтындығы туралы хабарлар рас емес болғанымен, топ Альбини жасаған микстердің кейбір аспектілеріне наразы болды; олар бас жиілігінің тым төмен екенін ойлады, ал Кобейн “Heart Shaped Box” және “All Apologies” әндері “мүкемел” естілмейтінін сезінді. R.E.M. тобының продюсері Скотт Литт осы екі әнді қайта араластыру үшін шақырылды, Кобейн оған қосымша аспаптар мен вокалдар қосты. In Utero альбомы американдық және британдық чарттарда бірінші орынға шықты. Time журналының сыншысы Кристофер Джон Фарли шолуында: “Кейбір альтернативті музыка жанкүйерлерінің қорқынышына қарамастан, Nirvana негізгі ағымға өткен жоқ, бірақ бұл қуатты жаңа альбом негізгі ағымды қайтадан Nirvana-ға бет бұруға мәжбүрлеуі мүмкін” деп жазды. In Utero АҚШ-та бес миллионнан астам дана сатылды. Турнеге топ панк-рок тобы Germs-тің екінші гитарисі Пат Смиарды қосты. Қараша айында Nirvana MTV Unplugged телебағдарламасы үшін өнер көрсетті. Смиар мен виолончельші Лори Голдстонның қатысуымен, олар шоу үшін қалыпты ережелерді бұзып, ең танымал әндерін орындаудан бас тартты. Олардың орнына бірнеше каверлер орындады және Meat Puppets тобынан Кристі мен Курт Кирквудты үш Meat Puppets әнін орындауға шақырды. 1994 жылдың басында Nirvana еуропалық турнеге шықты. Олардың соңғы концерті 1 наурызда Мюнхен қаласында өтті. 4 наурыз күні таңертең Римде Кобейннің әйелі Кортни Лав оны қонақүй бөлмесінде есінен танып жатқан күйде тапты және ол дереу ауруханаға жеткізілді. Кобейнге тағайындалған рохипнол мен алкогольтің әсері тиген. Турне қалған бөлігі тоқтатылды.

1994-1996: Кобейннің өлімі және таралуы

Римдегі ауруханаға жатқызылғаннан кейін Кобейннің героинге тәуелділігі қайта оянды. Оны араласу арқылы есірткіден құтылуға көндірді. Бір аптадан кейін ол ешкімге хабарламай, орталықтан шығып, Сиэтлге қайтып келді. Бір апта өткен соң, 1994 жылдың 8 сәуірінде Кобейн Денни Блейн ауданындағы үйінде өзін-өзі атып өлтірген күйде табылды. Кобейннің қазасы халықаралық назар аударды және көпшіліктің қызығушылығы мен пікірталасының нысанына айналды. Сағаттар ішінде дүкендердегі Nirvana альбомдарының қоры таусылып, Ұлыбританияда Nirvana сатуы күрт өсті. Nirvana концерттеріне арналған қолданылмаған билеттер екінші қол нарығында қымбат бағаға сатылды. Бұл құндылықтың өсуіне Брикстон академиясының директоры себепкер болды, ол BBC Radio 1 эфирінде жанкүйерлер билеттерді «тарихи артефакт» ретінде сатып алады деп жалған мәлімдеме жасады, осылайша билеттерді қайтарудан туындаған шығындардан сақтануға тырысты. 1994 жылдың 10 сәуірінде Сиэтл орталығындағы саябақта Кобейнге арналған қоғамдық аза тұту рәсімі өтті, онда шамамен 7000 адам қатысты, ал 1999 жылдың 31 мамырында соңғы еске алу шарасы болды. 1994 жылы Грол жаңа тобын – Foo Fighters-ты құрды. Ол және Новоселич Новоселичтің қатысуына қарсы болды. Грол олардың қайтадан бірге жұмыс істеуі «табиғи» сезім беретінін, бірақ бұл топтың қалған мүшелері үшін ыңғайсыз болып, Гролға қосымша қысым түсіретінін айтты. Новоселич саяси белсенділікке көшті. Оның орнына, 1994 жылдың қараша айында DGC MTV Unplugged концертін MTV Unplugged in New York ретінде шығарды. Альбом Billboard чартында бірінші орынға ие болды және Nirvana-ға «Үздік альтернативтік музыкалық альбом» номинациясы бойынша Grammy сыйлығын әкелді. Одан кейін Nirvana-ның алғашқы толыққанды VHS концерттік видеосы – Live! Tonight! Sold Out!! жарық көрді. 1996 жылы концерттік альбом From the Muddy Banks of the Wishkah үшінші рет Nirvana альбомын Billboard чартының төбесіне шығарды. 2001 жылдың қазан айында 45 тректен тұратын Nirvana сирек жазбаларының жинағын шығару жоспарланған. Алайда, шығарылым күніне жақын уақытта Лав Nirvana LLC компаниясын таратуға талап арыз берді, соның салдарынан сот ісі шешілгенге дейін жаңа Nirvana материалдарын шығаруға тыйым салынды. Лав Кобейн – Nirvana-ның өкілі, ал Грол мен Новоселич – тек серіктес музыканттар екенін, ал серіктестік туралы келісімге бастапқыда дұрыс емес кеңеспен қол қойылғанын мәлімдеді. Грол мен Новоселич Лавты серіктестіктен шығару және оны Кобейннің мүлігінің басқа өкілімен алмастыруды сұрап, қарсы талап арыз берді. Жинақ Billboard чартында үшінші орынға ие болды. With the Lights Out жинағы 2004 жылдың қараша айында жарық көрді. Онда Кобейннің ерте демо жазбалары, репетициялар мен концерттік орындаулары бар. 2005 жылдың соңында жинақтан таңдалған әндерден құралған Sliver: The Best of the Box альбомы шықты. 2006 жылдың сәуір айында Лав Nirvana әндерінің каталогындағы өз үлесінің 25 пайызын Primary Wave компаниясына шамамен 50 миллион долларға сатты. Лав Nirvana жанкүйерлеріне музыка тек ең жоғары бағаны ұсынғандарға лицензияланбайтынын жеткізуге тырысты: «Біз музыканы бұрынғыдан жаңа жерлерге алып бару арқылы Nirvana рухына адал болып қаламыз».

2006 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Жаңа басылымдар мен қайта жиналулар

Тіріде! Бүгін кешке! Сатылған!, 2006 жылы DVD-де қайта шығарылды, содан кейін 2007 жылы Нью-Йоркте MTV Unplugged толық нұсқасы DVD-де жарық көрді. 2009 жылдың қарашасында Nirvana-ның 1992 жылғы Рединг фестиваліндегі өнернамесі CD және DVD-де Live at Reading деп аталды, сонымен қатар Bleach-тің 20 жылдығына арналған люкс басылымы да шығарылды. DGC 2011 жылдың қыркүйегінде Nevermind-тің 20 жылдығына арналған бірнеше люкс жиынтықтарын шығарды, оларға Live at the Paramount концерті кірді, ал 2013 жылдың қыркүйегінде In Utero-ның Live and Loud концерті қосылды. 2012 жылы Грол, Новоселик және Смир Пол Маккартнимен бірге 12 12 12: Сэндиге көмек көрсету концертінде өнер көрсетті. Концертте төрттік жазған "Cut Me Some Slack" атты жаңа әннің тұсаукесері болды. Студиялық жазба Гролдың деректі фильмі Sound City саундтрегінде жарияланды. 2013 жылдың 19 шілдесінде топ Сиэтлдегі "Safeco Field" концертінде Маккартнимен бірге тағы да ойнады, бұл Nirvana мүшелерінің 15 жылдан астам уақыттан кейін туған қалаларында алғаш рет бірге өнер көрсетуі болды. 2014 жылы Кобейн, Новоселик және Грол Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілді. Салтанатты шарада Новоселик, Грол және Смир Джоан Джетт, Ким Гордон, Сент-Винсент және Лорд сияқты қонақ әншілермен бірге төрт ән орындады. Содан кейін Novoselic, Grohl және Smear Бруклиндегі St. Vitus Bar-да толық концерт берді, онда Джетт, Гордон, Сент-Винсент, J Mascis және Джон Маккоули қонақ әншілер ретінде қатысты. Грол Бёркхард, Кровер, Питерс және Ченнингке Nirvana құрамындағы еңбегі үшін алғыс айтты. Эверман да қатысты. 2016 жылы Клайв Дэвистің жылдық Грэмми алдындағы кешінде Новоселик пен Грол Дэвид Боуидің "The Man Who Sold the World" әнін орындау үшін қайта қосылды, бұл әнді Nirvana MTV Unplugged концертінде орындаған болатын. Бек оларға акустикалық гитарамен және вокалмен көмектесті. 2018 жылдың қазан айында Новоселик пен Грол Калифорния штатының Сан-Бернардино округіндегі Глен Хелен амфитеатрында Cal Jam фестивалінің финалында Джетт пен Джон Маккоулимен бірге вокалда өнер көрсетті. 2020 жылдың қаңтарында Новоселик пен Грол Голливуд Палладиумда "Art of Elysium" қайырымдылық кешінде Бек, Сент-Винсент және Гролдың қызы Вайолетпен бірге өнер көрсетті. 2021 жылдың қыркүйегінде Nevermind-тің 30 жылдығына арналған BBC деректі фильмі When Nirvana Came to Britain жарық көрді, онда Грол мен Новоселикке сұхбат алынды. Сол айда Nevermind-тің 30 жылдығына арналған басылымы жарияланды, онда төрт концерттен алынған 70 жаңа трек және Live in Amsterdam Blu-ray дискісі бар. In Utero альбомының 30 жылдығына орай, DGC 2023 жылдың 27 қазанында альбомды бірнеше форматта қайта шығарды, оған Лос-Анджелестегі Great Western Forum-дағы 1993 жылғы толық концерт және Сиэтлдегі Seattle Centre Arena-дағы 1994 жылғы концерт кірді.

Стиль

Нирвананың музыкалық стилі негізінен гранж, альтернативті рок және панк-рок деп сипатталған. Олар сонымен қатар хард-рок ретінде де белгіленген. Кобейн Нирвананың бастапқы дыбысын "Gang of Four және Scratch Acid-тің тікелей көшірмесі" деп сипаттады. Нирвана Bleach альбомын жазғанда, Кобейн жанкүйерлер базасын құру үшін Sub Pop гранж дыбысының талаптарына сай болуға тырысты және рок дыбысының пайдасына өзінің көркем және поп әндерін ысырып тастады. Нирвана туралы өмірбаян жазған Майкл Азеррад: "Айнымалы түрде, осы топтың музыкалық ерекшелігін табуына көмектескен Sub Pop дыбысының шектеулері болды". Азеррад Black Sabbath және Aerosmith-ке құлақ қойып өскендерін мойындау арқылы олар бастапқыдағы ұқсас дыбысынан арыла алғанын айтты. Нирвана тыныштан дауыстыға өтетін динамикалық өзгерістерді пайдаланды. Pixies тобы сияқты, Нирвана да "бас және барабанның қарапайым ырғақтары мен гитара мен вокалдың өткір шақырулары" арасында ауысты. Өмірінің соңында Кобейн топтың "шектелген" формуласынан жалыққанын айтты, бірақ басқа динамиканы сынап көруге жететіндей білімі бар екеніне күмәнданды. Топтың формальды музыкалық білімі болмады; Кобейн: "Мен музыкант қалай болу керектігін түсінбеймін, тіпті 'Гитара 101' курсын да бітіре алмаймын", - деді. Гролдың барабан тартуы "Нирвананың дыбысын жаңа деңгейге көтерді". Азеррад Гролдың "қуатты барабан тартуы топты визуалды және музыкалық жағынан жаңа жазыққа итерді" деп атап өтті, сондай-ақ: "Дейв аяусыз барабаншы болғанымен, оның бөліктері де ерекше музыкалық – музыканың қалған бөлігі болмаса, ол қандай ән ойнап жатқанын анықтау қиын болмас еді" деп қосты. 1992 жылдың басына дейін топ концерттік питчте тікелей эфирде өнер көрсетті. Олар жартылай немесе толық тонмен төмендетуді, сондай-ақ концерттік питчті қолдана бастады. Кейде үш түрлі питчтің барлығы бір концертте қолданылатын. Сол жылдың жазында топ жарты тонмен төмендетілген питчке (Eb) тоқтады. Кобейн: "Біз соншалықты күшпен ойнаймыз, гитарамызды жеткілікті жылдамдықта қайта баптауға үлгермейміз", - деді. Топ концерттерден кейін өз жабдықтарын қиратуға әдеттенді. Новоселич Кобейнмен бірге сахнадан тезірек кету үшін осы "трюкті" ойлап тапқанын айтты. Кобейн бұл бұрынғы барабаншы Ченнингтің қателіктер жасап, концерттердің ортасында тоқтағандығына деген наразылығынан туындағанын мәлімдеді.

Ән жазу және ән мәтіні

Эверетт Тру 1989 жылы: «Нирвана әндері күнделікті және қарапайым нәрселерді ерекше көзқараспен көрсетеді» деді. Кобейн әр әннің негізгі элементтерін құрастырды, әдетте оларды акустикалық гитарада жазып, ән айту стилін және сөздерін ойлап тапты. Ол Новоселич пен Грол әндердің ұзындығы мен құрамын анықтауда маңызды рөл атқарғанын, ал өзін жалғыз автор деп есептегенді ұнатпайтынын айтты. Кобейн әдетте әндерді жазу алдында сөздерін жазатын. 1993 жылы Spin журналына берген сұхбатында Кобейн «Bleach» әнінің мәтініне қатысты «ешқандай маңызы жоқ» екенін, «жағымсыз сөздерді айғайласақ, олар сексистік болмаса және тым ұятты жағдай тудырмаса, жарайды» деп ойлағанын айтты. Ал «Nevermind» әнінің сөздері ол екі жыл бойы жинаған өлеңдерінен алынған, оларды кесіп, өзіне ұнаған жолдарды таңдаған. Алайда, Кобейн «In Utero» әнінің мәтіні «көптеген тақырыптарға негізделген, тереңдеген» екенін мәлімдеді.

Мұра

Өздерінің қанағатсыздық және шеттелу тақырыбымен біріктірілген Nirvana қысқа мерзім ішінде үлкен танымалдыққа ие болды және альтернативті рок жанрын кең жұртшылыққа жеткізді. AllMusic-тің Стивен Томас Эрлевиннің айтуынша, Nirvana пайда болғанға дейін "альтернативті музыка дискі дүкендерінің арнайы бөлімдерінде сатылатын, ал ірі лейблдар оны ең көп дегенде салық жеңілдігі ретінде қарастыратын". Nevermind альбомы жарық көргеннен кейін "жақсылыққа да, жамандыққа да қарамастан, ештеңе бұрынғысымен бірдей болмады". Басқа альтернативті топтар хиттерге қол жеткізгенімен, Эрлевиннің сөзіне сүйенсек, Nirvana "ешқашан бұрын ашылмаған есіктерді мәңгілікке ашты"; бұл жетістік "жер астын жойған жоқ", керісінше "оған көбірек назар аударды". Эрлевин сондай-ақ Nirvana "X буыны" және "бос жүргіншілер" деп аталатын мәдениетті танымал еткенін жазды. 1992 жылы The New York Times газетінің Jon Pareles жазғандай, Nirvanaның жетістігі басқа альтернативті топтарды да осындай сәттілікке ұмтылуға ынталандырды: "Енді барлық мүмкіндіктер ашық. Оннан, тіпті жүзден астам, ашулы, наразы, шалақы топтардың қайсысы сауда орталықтарында серуендеуші миллиондаған адамдарға ұнайтынын ешкім болжай алмайды". Дискі компанияларының басшылары топтарға үлкен қаржылай көмек және келісім-шарттар ұсынды, ал альтернативті рок топтарының аудиториясын қалыптастырудың бұрынғы стратегиялары тез арада танымалдылыққа қол жеткізу мүмкіндігімен ауыстырылды. Майкл Азеррад өзінің Nirvana туралы өмірбаянында Come as You Are: The Story of Nirvana (1993) еңбегінде Nevermind музыкадағы маңызды буындық өзгерісті білдіргенін, бұл 1950 жылдардағы рок-н-ролл төңкерісіне және бейби-бумерлер буынының музыкалық ландшафттағы үстемдігінің аяқталуына ұқсас екенін айтты. Азеррад: "Nevermind дәл қажетті уақытта пайда болды. Бұл – ұмытылған, елемеген, кемсіткен жастардың музыкасы". Fugazi тобының вокалисі Гай Пиччиотто: "Біздің альбомымыз орманға зәр сипкен босқын сияқты әсер қалдырды, соншалықты аз әсер етті. Олардың іс-қимылының күшіне қарағанда, біздің музыкамыздың әсері жоққа шығарғандай болды, біздің музыкамызды ойнағанда укулелемен ойнап отырғандай сезіндік". Nirvana – барлық уақыттағы ең көп сатылған топтардың бірі, 75 миллионнан астам пластинка сатқан. 28 миллионнан астам RIAA сертификатымен олар АҚШ-тағы ең көп сатылған музыкалық орындаушылардың бірі. Олар Billboard Alternative Songs чартында 10 үздік 40 хитке қол жеткізді, оның ішінде бес бірінші орын. Nirvana АҚШ-та RIAA бір алмаз, үш мультиплатиналық, жеті платиналық және екі алтын сертификат алды, ал Ұлыбританияда BPI төрт мультиплатиналық, төрт платиналық, екі алтын және бір күміс сертификат берді. Олардың ең табысты альбомы Nevermind бүкіл әлемде 30 миллионнан астам дана сатылды, бұл оны ең көп сатылған альбомдардың біріне айналдырды. Олардың ең сәтті әні "Smells Like Teen Spirit" 8 миллион дана сатылып, барлық уақыттағы ең көп сатылған синглдердің қатарына кірді.

Сыйлықтар мен марапаттар

Бір-бірінен бөлінгеннен кейін, Nirvana әрдайым құрметке ие болды. 2003 жылы олар Mojo Hall of Fame 100-ге енгендердің бірі болып таңдалды. Сондай-ақ, топ 2004 жылы Ұлыбританияның Музыкалық Даңқ залынан «1990-шы жылдардың ең ұлы әртісі» атағына үміткер болды. Rolling Stone журналы 2004 жылы Nirvana-ны «Барлық заманның 100 ең ұлы әртісі» тізімінде 27-орынға, ал 2011 жылы жаңартылған тізімінде 30-орынға қойды. 2003 жылы журналдың бас редакторы Дэвид Фрике Курт Кобейнді барлық уақыттағы 12-ші ең жақсы гитарист деп атады. Rolling Stone журналы 2008 жылы Кобейнді 45-ші ең жақсы әнші, ал 2011 жылы 73-ші ең жақсы гитарист деп таныды. VH1 Nirvana-ны 1998 жылы рок-н-роллдың 42-ші ең ұлы әртісі, 2000 жылы 7-ші ең ұлы хард-рок әртісі және 2010 жылы барлық заманның ең ұлы әртістерінің 14-ші орынына қойды. Нирвананың музыкаға қосқан үлесі де мойындалды. Rock and Roll Hall of Fame «Рок-н-роллды қалыптастырған әндер» тізіміне Nirvana-ның «Smells Like Teen Spirit» және «All Apologies» атты екі әнін енгізді. Мұражай сондай-ақ Nevermind альбомын 2007 жылы «Барлық заманның ең үздік 200 альбомы» тізімінде 10-шы орынға қойды. 2005 жылы Конгресс кітапханасы Nevermind-ті Ұлттық Ырғақтық Тізімге қосты, ол 20-ғасырдың «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызға ие» дыбыс жазбаларын жинайды. 2011 жылы Nirvana-ның төрт әні Rolling Stone журналының «Барлық заманның 500 ең ұлы әні» тізіміне енді, «Smells Like Teen Spirit» әні 9-шы орында ең жоғары нәтиже көрсетті. 2011 жылы журнал «Smells Like Teen Spirit» әнін «The All TIME 100 Songs» тізіміне, ал «Heart Shaped Box» әнін «The 30 All TIME ең жақсы музыкалық бейнелер» тізіміне қосты. Pitchfork Nevermind және In Utero альбомдарын 1990-шы жылдардың ең ұлы 6-шы және 13-шы альбомдары деп атады, топты «1990-шы жылдардың ең ұлы және аңызға айналған тобы» деп сипаттады. Nirvana 2013 жылдың 17 желтоқсанында Рок-н-Ролл Даңқ залына 2014 жылғы топқа енгені туралы хабарланды, бұл олардың үміткер болудың бірінші жылы болды. Салтанатты шара 2014 жылдың 10 сәуірінде Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Barclays Center-де өтті. Марапат тек Кобейнге, Новоселичке және Гролға берілгендіктен, бұрынғы барабаншы Чад Ченнинг марапатқа кірмеді және оның қатыспауы туралы СМС арқылы хабарланды. Ченнинг салтанатты шараға қатысты, онда Грол оның үлесі үшін оған алғыс айтты және ол Nirvana-ның ең танымал барабандық бөлімдерін жазғанын атап өтті. 2023 жылы Нирвана (Novoselic, Grohl және Smear өкілдері) 2023 жылғы Grammy сыйлығында өмір бойына жеткені үшін марапатталды.