Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
152 мм гаубица М1938 (М 10) (152 мм гаубица обр. 1938 ж. (М 10)) - Екінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі 152,4 мм (6 дюйм) гаубица. Оны 1937-1938 жылдары Ф. Ф. Петров бастаған команда Мотовилиха механикалық зауытында әзірледі. Қарудың өндірісі 1941 жылы тоқтатылғанымен, ол Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Қызыл Армиямен шайқасты және 1950 жылға дейін қызметте болды. Жаудан түскен ұшақтарды Вермахт пен Фин армиясы қолданды. Соңғысы М10-ды 2000 жылға дейін қызметте қалдырды. М 10Т танкіге орнатылған нұсқасында пуля KV 2 ауыр танкіге орнатылған.
152 mm howitzer M1938 (M 10) (152 мм гаубица обр. 1938 г. (М 10)) was a Soviet 152.4 mm (6 inch) howitzer of World War II era. It was developed in 1937–1938 at the Motovilikha Mechanical Plant by a team headed by F. F. Petrov. Although production of the gun was stopped in 1941, it saw combat with the Red Army until the end of World War II and remained in service until the 1950s. Captured pieces were used by Wehrmacht and the Finnish Army. The latter kept the M 10 in service until 2000. In a tank mounted variant, M 10T, the gun was mounted on the KV 2 heavy tank.
Даму тарихы
1930 жылдардың басында Қызыл Армия (РККА) 152 мм гаубица М1909 және 152 мм гаубица М1910 орнын алмастыруды іздестіре бастады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын жасалған бұл бөлшектерде тұрақты жолды вагондар мен қысқа баррельдер болған, бұл қозғалыс қабілеті нашар, биіктігі жеткіліксіз және қиылысты бұрыштар мен қысқа арақашықтық дегенді білдірді. Екі ұшақ та ақырында модернизацияланған, нәтижесінде 152 мм гаубица M1909/30 және 152 мм гаубица M1910/37 болды, бұл салыстырмалы түрде аз жаңартулар болды, олар кейбір салаларда шектеулі жақсартулар әкелді және басқаларын қарастырмады. Бұл үшін жаңа жоба қажет екені анық болды. Алайда сол кездегі кеңестерде заманауи артиллерия құралын жасау тәжірибесі аз еді. Бұл мәселені Германиямен бірлесіп шешудің алғашқы әрекеті жасалды. Версаль шартының шектеулерімен шектелген Германия қару-жарақ әзірлеуді жалғастырудың жолдарын іздеді және бірлескен жобалар оларға осындай мүмкіндік берді. Неміс тарапынан жеткізілген басқа қару-жарақтардың арасында ауыр гаубица болды, ол КСРО-да 152 мм гаубица M1931 (NG) деп аталды. Көп ұзамай осы қаруды шығаруды Мотовилиха механикалық зауытына тапсырды. Алайда 1932-1934 жылдары өндіріс тоқтағанға дейін тек сегіз дана ғана жасалды. Бұл конструкция 1930 жылдардың басында кеңес өнеркәсібі үшін тым күрделі болып шықты, басқа конструкциялар сияқты 122 мм гаубица M1934 немесе 20 мм және 37 мм автопуштар. Сондай-ақ, ол 5,445 кг салмақты жүретін конфигурация ретінде қарастырылды. Бірақ бұл алғашқы сәтсіздіктер кеңес әзірлеушілеріне құнды тәжірибе берді. 1937 жылы Ф. Ф. Петров және оның No172 зауыттағы (Мотовилиха зауытының басқа атауы) жобалау тобы жаңа дизайн, М 10 бойынша жұмыс бастады. Техникалық құжаттар 1937 жылдың 1 тамызында Артиллерия дирекциясына тапсырылды, ал 2 қарашада алғашқы прототип жасалды. Жердегі сынақтар (1925 қазан 1938) екі бөлімді қамтыды: No. 302 (L/25 барабаны тұрақты рефлингпен) және No. 303 (L/20 барабаны үдемелі рефлермен). Жоқ. 303-ке қарағанда жоғары екені анықталды. Сынақтарда сондай-ақ, оқтың құрылысындағы көптеген ақаулар анықталды: гаубицаның жоғарғы шанағының беріктігі жеткіліксіз, кері қайту буферінің ақаулары, сенімді емес аспасы және т.б. 1939 жылдың басында әскери сынақтар үшін ұзын оқсызықты жетілдірілген конструкция ұсынылды. 1939 жылдың 22 желтоқсанынан 1940 жылдың 10 қаңтарына дейін тағы бір әскери сынақ сериясы өтті, бірақ ол 1939 жылдың 29 қыркүйегінде басталғанға дейін, қару 152-мм дивизиялық гаубица үлгісі ретінде қабылданды. Кейіннен бұл атаудан бөлініп кеткен сөз алынып тасталды.
By the early 1930s the Red Army (RKKA) started to look for a replacement for the 152 mm howitzer M1909 and the 152 mm howitzer M1910. Those pieces, developed before World War I, had unsprung fixed trail carriages and short barrels, which meant poor mobility, insufficient elevation and traverse angles and short range. Although both pieces were eventually modernized, resulting in the 152 mm howitzer M1909/30 and the 152 mm howitzer M1910/37 respectively, these were relatively minor upgrades which brought only limited improvement in some areas and didn't address others. It was clear that a completely new design was needed. However, at that time, the Soviets had little experience in developing modern artillery pieces. An initial attempt was made to overcome that issue through a collaboration with Germany. Constrained by the limitations of the Treaty of Versailles, Germany was looking for ways to proceed with weapons development and joint projects gave them such an opportunity. Among other weapons supplied by Germans was a heavy howitzer, designated 152 mm howitzer M1931 (NG) in the USSR. Soon the Motovilikha Mechanical Plant (MMZ) was tasked with the production of this gun. However, only eight pieces were completed in 1932–1934 until production was stopped. The design proved to be too complicated for the Soviet industry of the early 1930s, similar to other designs like 122 mm howitzer M1934 or 20 mm and 37 mm autocannons. Also it was considered somewhat heavy at 5,445 kg in travelling configuration. But these early failures gave Soviet developers some valuable experience. In 1937, F. F. Petrov and his design team at the Plant No.172 (another name for Motovilikha Plant) started work on a new design, the M 10. Technical papers were submitted to the Artillery Directorate on 1 August 1937 and on 2 November the first prototype was completed. Ground trials (19–25 October 1938) featured two pieces: No. 302 (L/25 barrel with constant rifling) and No. 303 (L/20 barrel with progressive rifling). The No. 303 was found to be superior. The trials also revealed numerous defects in the gun construction: the howitzer suffered from insufficient upper carriage strength, leaks in the recoil buffer, unreliable suspension etc. For army tests early in 1939, an improved design with a longer barrel was presented. Another series of army tests followed from 22 December 1939 to 10 January 1940, but even before it started—on 29 September 1939—the gun was adopted as 152 mm divisional howitzer model 1938. Later, the word divisional was removed from the designation.
Сипаттама
М-10 ескі советтік 152 мм гаубицаларына қарағанда әлдеқайда озық жобаланған. Оның заманауи екіге бөлінген арбасы болды, ол әлдеқайда үлкен аралыққа мүмкіндік берді. Жолдар қайырылған. Көлік ZiS 5 аспасы мен дөңгелектерімен жабдықталған, сүйрету жылдамдығын арттырды. Артқа қайту қашықтығы өзгермелі болды. Қарулы қарудың қалқаны оқ пен снарядтың сынықтарынан қорғаныш болды. Оның соңғы мұрагері D1-ден айырмашылығы, M10 тұмсық тежегішпен жабдықталмаған. Артқа қайтуды жұмсарта отырып, жеңірек тасымалдауға мүмкіндік беретін болса да, тұмсық тежегіштің кемшілігі бар, ол түтікке құтылатын газдардың кейбірін жерге қарай қайта бағыттап, шаң көтереді, осылайша оқ-дәрілердің орналасуын көрсетеді. Қаруды артиллерия тракторы немесе ат командасы сүйреуі мүмкін. Соңғы жағдайда 400 кг-дық икемділік қолданылды.
The M 10 was much more advanced design compared to older Soviet 152 mm howitzers. It had a modern split trail carriage which allowed for a much larger traverse. The trails were of riveted construction. The carriage was equipped with suspension and wheels from the ZiS 5, increasing towing speed. The barrel, much longer than that of older designs, was fitted with an interrupted screw breechblock with recoil devices consisting of a hydraulic recoil buffer and hydro pneumatic recuperator. The recoil travel was variable. A gun shield provided some protection from bullets and shell fragments. Unlike its eventual successor, the D 1, the M 10 was not equipped with a muzzle brake. While softening recoil and thus allowing for a lighter carriage, a muzzle brake has the disadvantage of redirecting some of the gases that escape the barrel toward the ground where they raise dust, revealing the gun position. The gun could be towed by an artillery tractor or a team of horses. In the latter case, a 400 kg limber was used.
Нұсқалар
Алып жүретін гаубицадан басқа, КВ 2 ауыр танкілерде қолдануға арналған көлік құралына орнатылған нұсқасы жасалды. Бұл нұсқада - 152 мм танк гаубицасы M1938 (M 10T) - қысқа оқпан бар. 1939 жылы ұнтақ салынған бір ғана прототип жасалды.
In addition to the towed howitzer, a vehicle mounted variant was developed for use in KV 2 heavy tanks. This variant—152 mm tank howitzer M1938 (M 10T)—had a shorter barrel. A single prototype with powder bag loading was built in 1939.
Қорытынды
М 10 жобасы РККА корпусының артиллериясына 152 мм-лік заманауи гаубицаны ұсынды, ол жақсы отын қуаты мен жақсы қозғалыс қабілетін біріктірді (егерде, D 1 мысалынан көрініп тұрғандай, соңғы сипаттама біріншісін кемітпей жақсартуға болады). М-10 гаубицасы осыған ұқсас калибрлі гаубицамен салыстырғанда, оның қашықтығы қысқа, бірақ жеңіл болды. Мысалы, неміс 15 см sFH 18 13 325 м арақашықтықты иеленді, бұл M10-дан бір шақырымға артық, бірақ салмағы да әлдеқайда көп (жол жүру жағдайында 5,510 кг). Сол сияқты, американдық 155 мм гаубица M1 (14 600 м, 5800 кг) немесе итальяндық Ansaldo (14 250 м, 5 500 кг) өндірген 149 мм гаубица туралы да айтуға болады. Неміс гаубицасы, оның ерекшеліктері совет гаубицасына ұқсас - 15 см sFH 36 - ол жаппай өндіріске енгізілген жоқ. Француздық Шнайдердің 1917 үлгісі (11,200 м, 4,300 кг) сияқты ескі бөлшектермен салыстырғанда, M 10 арақашықтығы мен салыстырмалы салмағы жағынан артықшылыққа ие болды.
The M 10 project provided the RKKA corps artillery with a modern 152 mm howitzer, which combined good firepower with good mobility (although, as the example of the D 1 shows, the latter characteristic could be improved without compromising the former). When compared to a typical contemporary howitzer of similar calibre, the M 10 had shorter range, but was lighter. E. g. the German 15 cm sFH 18 had a range of 13,325 m—about one kilometer longer than that of the M 10—but also weighed much more (5,510 kg in traveling position). The same can be said about the US 155 mm howitzer M1 (14,600 m, 5,800 kg) or 149 mm howitzer manufactured by the Italian Ansaldo (14,250 m, 5,500 kg). A German howitzer with characteristics similar to those of the Soviet one—the 15 cm sFH 36—didn't reach mass production. Compared to older pieces such as the French Schneider model 1917 (11,200 m, 4,300 kg), the M 10 had advantage in range and comparable weight.
Қару-жарақ
M10 сегіз түрлі зарядты жеке зарядталатын оқ-дәрілерді қолданды. Зарядтар "толық заряд" Zh 536 және "бірінші" -ден "алтыншы" -ге дейінгі шағын зарядтардан тұрады, бұл ең кішкентай. BP 540 HEAT снарядында "арнайы заряд" қолданылды. Оқ-дәрі зауыттарында "толық" және "үшінші" түрінде отын зарядтары өндірілді. Қалған зарядтар оқ-дәрі патронынан кішкентай пакеттерді алып тастау арқылы алынған. Жарықтарды сөндіру үшін арнайы химиялық қоспалар болды, олар түнгі атыс алдында патронға енгізілген. 152 мм-лік снарядтар M 10 үшін шамамен 40 кг салмақта болды, бұл снарядтарды жалғыз өзі тасымалдауға мәжбүр болған жүк тиеушілерге қиын жұмыс болды. Фрагментация режиміне орнатылғанда, OF 530 снаряды ені 70 метр, тереңдігі 30 метр аумақты жауып жатқан бөлшектерді шығарды. Жоғары жарылғыш (HE) әрекетіне келтірілген кезде жарылған снаряд диаметрі 3,5 метр, тереңдігі 1,2 метр болатын кратер пайда болды. ОО 530 әлі күнге дейін Ресей армиясының 152 мм-лік заманауи қаруларынан атылады. G 530 HEAC антибетонды снаряды "алғашқы" зарядпен атылғанда 457 м/с жылдамдыққа ие болды. Бір километр қашықтықта оның соңғы жылдамдығы 358 м/с болды және ТНТ зарядын жарытудан бұрын 80 сантиметр темір бетонды тесіп өтуі мүмкін болды, бұл жалпы енуді 114 сантиметрге дейін арттырды. G 530 "толық" зарядталған кезде, экипажға оқ оқпанның барабанда жарылуы қаупі төнбестен, оқ ату мүмкін емес еді. Қаптаманың арнайы нұсқасы, G 530Sh, толық зарядталған кезде пайдалануға мүмкіндік беру үшін жасалды. BP 540 HEAT снаряды Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған жоқ. Оның броньды енуі 90° бұрышта 250 мм, 60° -да 220 мм, 30° -да 120 мм болды. Қол жетімді оқ-дәрі түрі Үлгі салмағы, кг HE салмағы, кг Тырнақ жылдамдығы, м/с Қашықтық, м Қаптаманы тесуші снарядтар Әскери жартылай AP үлгісі 1915/28 51.07 3.2 АЖЫЛЫҚ BP 540 27.44 Бетонға қарсы снарядтар Бетонға қарсы снаряд G 530 / G 530Sh 40.0 5.1 Жоғары жарылғыш және бөлшектеу снарядтары HE Фрагментация, болат OF 530 40.0 5.476.86 HE Фрагментация, болат темір OF 530A 40.0 5.66 HE, ескі F 533 40.41 8.0 HE, ескі F 533K68 40.7 HE, ескі F 533N 41.0 7.3 HE, ескі F 533U8 8.8 40.8 HE, ескі болат темір, ескі француз F 534F 41.1 3.9 152 мм миномет үшін HE үлгісі 1931 F 5217 HE 41.7 7. Ш 501 Т 41.16 0.5 (680690 оқ) Жарықтандыру қабықтары Жарықтандыру, 40 сек. Химиялық снарядтар Химиялық гаубица снаряды HS 530 38.8 Химиялық гаубица снаряды HN 530 39.1 Химиялық (соғыстан кейінгі) ZHZ
The M 10 used separate loading ammunition, with eight different charges. The charges ranges from the "full charge" Zh 536 and smaller charges ranging from the "first" to "sixth", which was the smallest. A "special charge" was used with the BP 540 HEAT projectile. Propellant charges were produced in "full" and "third" variants in munitions factories. All other charges were derived from removing small gunpowder bags from the charge cartridge. For flash suppression there was a special chemical mixture which was inserted into cartridges before night firing. 152 mm projectiles for the M 10 weighed about 40 kg, making a difficult job for loaders, who had to carry the projectiles alone. When set to fragmentation mode, the OF 530 projectile produced fragments which covered an area 70 meters wide and 30 meters deep. When set to high explosive (HE) action, the exploding shell produced a crater about 3.5 meters in diameter and about 1.2 meters deep. The OF 530 is still fired from modern 152 mm ordnance pieces of the Russian Army. The G 530 HEAC anti concrete shell had a muzzle velocity of 457 m/s when fired with the "first" charge. At a range of one kilometer it had 358 m/s terminal velocity and was able to punch through up to 80 centimeters of reinforced concrete before detonating a TNT charge which increased the total penetration to 114 centimeters. The G 530 could not be fired with a "full" charge without putting the crew at risk of having the shell explode in the barrel. A special version of the shell, the G 530Sh, was developed to allow use with the full charge. The BP 540 HEAT projectile was not used during World War II. It had an armour penetration of 250 millimeters at an incident angle of 90°, 220 millimeters at 60°, 120 millimeters at 30°. Available ammunition Type Model Weight, kg HE weight, kg Muzzle velocity, m/s Range, m Armor piercing shells Naval semi AP model 1915/28 51.07 3.2 HEAT BP 540 27.44 Anti concrete shells Anti concrete shell G 530 / G 530Sh 40.0 5.1 High explosive and fragmentation shells HE Fragmentation, steel OF 530 40.0 5.47–6.86 HE Fragmentation, steely iron OF 530A 40.0 5.66 HE, old F 533 40.41 8.0 HE, old F 533K 40.68 7.3 HE, old F 533N 41.0 7.3 HE, old F 533U 40.8 8.8 HE, steely iron, old French F 534F 41.1 3.9 HE for 152 mm mortar model 1931 F 521 41.7 7.7 HE, British, for Vickers 152 mm howitzer F 531 44.91 5.7 Shrapnel shells Shrapnel with 45 sec. tube Sh 501 41.16–41.83 0.5 (680–690 bullets) Shrapnel with Т 6 tube Sh 501T 41.16 0.5 (680–690 bullets) Illumination shells Illumination, 40 sec. S 1 40.2 Chemical shells Chemical howitzer shell HS 530 38.8 Chemical howitzer shell HN 530 39.1 Chemical (post war) ZHZ