Гаубица – артиллериялық қару, зеңбірек пен миномет арасында. Ұзақ қашықтыққа оқ атып, әртүрлі артиллериялық бөлімшелермен тиімді қолданылады. Тарихы мен этимологиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Артиллерия құралының түрі. Гаубица – артиллериялық қару, ол пушкадан (немесе далалық зеңбіректен) және минометтен өзгешеленеді. Ол әдетте минометтен төмен, ал пушкадан жоғары бұрышпен нысанаға алынады. Гаубицалардың ұзақ қашықтыққа оқ ату қабілетіне байланысты, оларды ұзын стволды зеңбіректер, минометтер және реактивтік артиллерия сияқты басқа артиллериялық құралдармен бірге батареяда тиімді пайдалануға болады.
Type of artillery piece
The howitzer ('/h//aʊ//.//ɪ//t//s//ər/) is an artillery weapon that falls between a cannon (or field gun) and a mortar. It is generally aimed lower than a mortar but higher than a cannon. With their long range capabilities, howitzers can be used to great effect in a battery formation with other artillery pieces, such as long barreled guns, mortars, and rocket artillery.
Этимология
Ағылшын тіліндегі гаубица сөзі чех тіліндегі houfnice сөзінен шыққан, ол "көпшілік" мағынасын беретін houf сөзінен туындаған. Ал houf сөзі, өз кезегінде, орта және жоғары неміс тілдеріндегі Hūfe немесе Houfe (қазіргі неміс тілінде Haufen) сөзінен алынған, яғни "көпшілік, жұрт" дегенді білдіреді, сонымен қатар чех тіліндегі номинативті жұрнақ – nice қосылған. Haufen сөзі, кейде Gewalthaufen түрінде, неміс тіліндегі пикелік құрылымды да белгілеген. 1420-1430 жылдардағы гусит соғыстарында гуситтер қысқа ұңғылы houfnice зеңбіректерін жаяу әскерінің қалың тобына немесе шабуылдап келе жатқан ауыр атты әскерге жақын қашықтықтан оқ ату үшін қолданды, бұл жылқыларды қорқытып, шашыратуға мүмкіндік берді. Бұл сөз 1440 жылға жатқан ең ерте құжатта неміс тілінде aufeniz деп аударылған, ал кейінірек неміс тілінде haussnitz және, ақырында haubitze сөздері пайда болды. Осыдан скандинавиялық haubits, поляк және хорват haubica, эстон haubits, фин haupitsi, орыс gaubitsa (гаубица), серб haubica (xаубицa), украин haubytsіa (гаубиця), итальян obice, испан obús, португал obus, француз obusier, румын obuzier және голланд тіліндегі houwitser сөздері туындады, осылардың нәтижесінде ағылшын тілінде howitzer сөзі пайда болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері гаубица сөзінің мағынасы өзгеріп, бұрын гаубицалар санатына жатқан, бірақ салыстырмалы түрде ұзын ұңғысы және жоғары бастапқы жылдамдығы бар, сонымен қатар бірнеше итергіш зарядтар мен жоғары көтерілу бұрыштарына ие артиллериялық құралдарды сипаттау үшін қолданыла бастады. Бұл әсіресе АҚШ қарулы күштерінде байқалады, онда екінші дүниежүзілік соғыстан бері қарулы гаубицалар ресми түрде гаубицалар деп аталады. Осы тәжірибеге байланысты, кейбір әскерлерде гаубица сөзі жанама атыс арқылы нысананы жоюға арналған кез келген артиллериялық құралды белгілеу үшін жалпы термин ретінде қолданылады. Осылайша, бұрынғы замандағы гаубицаларға ұқсамайтын артиллериялық құралдар да қазір гаубицалар деп сипатталады, бірақ британдықтар оларды мылтықтар деп атайды. Британдықтардың номенклатураға қатысты тағы бір тәсілі болды. 18 ғасырда олар ескі атау жүйесін (мысалы, кульверин, сакер және т.б.) снарядтың салмағымен алмастырды, бұл жүйе 15 ғасырдың соңында пайда болған. Минометтер 17 ғасырда калибрлері бойынша дюйммен жіктелетін болды, ал бұл гаубицалар үшін де қолданылды. АҚШ әскери доктринасы гаубицаны жоғары бұрыштан (45° - 90° көтерілу бұрышы) және төмен бұрыштан (0° - 45° көтерілу бұрышы) от жасай алатын артиллериялық құрал ретінде анықтайды; мылтықтар тек төмен бұрыштан (0° - 45° көтерілу бұрышы) от жасай алады деп белгіленеді; ал минометтер тек жоғары бұрыштан (45° - 90° көтерілу бұрышы) от жасай алады.
The English word howitzer comes from the Czech word houfnice, from houf, 'crowd', and houf is in turn a borrowing from the Middle High German word Hūfe or Houfe (modern German Haufen), meaning 'crowd, throng', plus the Czech nominal suffix nice. Haufen, sometimes in the compound Gewalthaufen, also designated a pike square formation in German. In the Hussite Wars of the 1420s and 1430s, the Hussites used short barreled houfnice cannons to fire at short distances into crowds of infantry, or into charging heavy cavalry, to make horses shy away. The word was rendered into German as aufeniz in the earliest attested use in a document dating from 1440; later German renderings include haussnitz and, eventually haubitze, from which derive the Scandinavian haubits, Polish and Croatian haubica, Estonian haubits, Finnish haupitsi, Russian gaubitsa (гаубица), Serbian haubica (xаубицa), Ukrainian haubytsіa (гаубиця), Italian obice, Spanish obús, Portuguese obus, French obusier, Romanian obuzier and the Dutch word houwitser, which led to the English word howitzer. Since World War I, the word howitzer has been changing to describe artillery pieces that previously would have belonged to the category of gun howitzers – relatively long barrels and high muzzle velocities combined with multiple propelling charges and high maximum elevations. This is particularly true in the armed forces of the United States, where gun howitzers have been officially described as howitzers since World War II. Because of this practice, the word howitzer is used in some armies as a generic term for any kind of artillery piece that is designed to attack targets using indirect fire. Thus, artillery pieces that bear little resemblance to howitzers of earlier eras are now described as howitzers, although the British call them guns. The British had a further method of nomenclature. In the 18th century, they adopted projectile weight for guns replacing an older naming system (such as culverin, saker, etc.) that had developed in the late 15th century. Mortars had been categorized by calibre in inches in the 17th century, and this was duplicated with howitzers. U. S. military doctrine defines howitzers as any cannon artillery capable of both high angle fire (45° to 90° elevation) and low angle fire (0° to 45° elevation); guns are defined as being only capable of low angle fire (0° to 45° elevation); and mortars are defined as being only capable of high angle fire (45° to 90° elevation).
Ерте заманауи кезең
Гаубица деп аталатын алғашқы артиллерия 16-шы ғасырдың соңында пайда болды. Ол, зеңбіректердің тікелей атыс траекториясымен (жазық траектория) және минометтердің кеңістіктен тыс атыс траекториясымен (жоғары траектория) салыстырғанда, орташа траекториялы қару болды. Алғашқыда қоршау соғысында қолдануға арналған, олар қамалдың ішкі бөлігіне оқ-дәрімен немесе өртендіргіш материалдармен толтырылған шойын снарядтарды жеткізу үшін ерекше пайдалы болды. Сол кездегі минометтерден айырмашылығы, олар белгілі бір бұрышта атылатын және қашықтықты өзгерту үшін оқ-дәрі мөлшерін реттеуге толығымен тәуелді болған, ал гаубицалар әртүрлі бұрыштарда атылуы мүмкін еді. Осылайша, гаубицалық ату техникасы минометтерді қолданудан күрделірек болғанымен, гаубица өте икемді қару болып табылды, ол оқтарын әртүрлі траекториялармен атуға қабілетті еді. 18-шы ғасырдың ортасында Еуропаның бірнеше армиясы майданда әскерлермен бірге жүре алатын гаубицаларды енгізе бастады. Көбінесе, сол кездегі қоршау гаубицалары қолданған жоғары ату бұрыштарында атылса да, бұл далалық гаубицалардың ерекшелігі емес еді. Керісінше, сол кездегі далалық қарулар көбінесе инертті снарядтармен шектелгендіктен (олар қирату үшін тек импульске ғана сүйенетін), 18-шы ғасырдың далалық гаубицалары жарылғыш снарядтарды ату мүмкіндігі үшін бағаланды. Көптеген гаубицалар қарапайымдық пен оқ ату жылдамдығы үшін оқ-дәрі мөлшерін реттеуден бас тартты. Абус – Осман империясындағы гаубицаның алғашқы түрі. 1758 жылы Ресей империясы конустық камерасы бар, ликорн деп аталатын гаубицаның (немесе, дәлірек айтқанда, гаубица-зеңбірек) ерекше түрін енгізді, ол келесі 100 жыл бойы қолданыста болды. 19-шы ғасырдың ортасында кейбір армиялар өздерінің артиллериялық парктерін жарылғыш снарядтар мен зеңбірек оқтарын атуға арналған тегіс ұңғылы артиллериялық құралдарды енгізу арқылы оңайлатуға тырысты, осылайша далалық гаубицалар мен далалық зеңбіректерді алмастырды. Бұл "гаубица-зеңбіректердің" ең танымал түрі француздық Наполеон 12 фунттық зеңбірек болды, ол Америка Азамат соғысында кеңінен қолданылды. 1859 жылы Еуропа армиялары (соның ішінде жақында гаубица-зеңбіректерді қабылдағандар) далалық батареяларын рефлектілі далалық зеңбіректермен қайта жарақтандыруға кірісті. Бұл далалық құралдар цилиндрлі оқтарды қолданды, олардың калибрі тегіс ұңғылы далалық гаубицалардың шар тәрізді снарядтарынан кіші болғанымен, оқ-дәріге ұқсас зарядты алып жүруге қабілетті еді. Сонымен қатар, олардың үлкен қашықтығы оларға бұрын тегіс ұңғылы далалық гаубицалардың күрт қисық траекторияларын қажет еткен көптеген әсерлерді (мысалы, төмен қабырғалардан ату) жасауға мүмкіндік берді. Осы себепті, әскери шенеуніктер тегіс ұңғылы гаубицаларды рефлектілі далалық зеңбіректермен алмастырудың қажеті жоқ деп санады, керісінше, зеңбіректер мен гаубицалардың орнына рефлектілі далалық зеңбіректерді қолданды. Қоршау соғысында рефлектордың пайда болуы кері нәтиже берді. 1860-шы жылдары артиллерия офицерлері шабуылға түсетін қоршау гаубицаларының (далалық гаубицалардан әлдеқайда үлкен) қабырғаларды (әсіресе белгілі бір кедергілермен қорғалған қабырғаларды) бұзудың тегіс ұңғылы қоршау зеңбіректерінен немесе қоршау минометтерінен гөрі тиімді құрал екенін анықтады. Осылайша, әскерлер бір түрдегі гаубицаларды далалық батареялардан шығарғанда, олар басқа түрдегі гаубицаларды қоршау пойыздарына және бекіністеріне енгізді. Бұл қарулардың ең жеңілдері (кейін "жеңіл қоршау гаубицалары" деп аталды) шамамен 150 мм калибрлі болды және 40-50 килограмм салмақтағы снарядтарды атып тастады. Ең ауырлары (кейін "орташа қоршау гаубицалары" деп аталды) 200-220 мм калибрлі болды және шамамен 100 килограмм (220 фунт) салмақтағы снарядтарды атып тастады. 1880-ші жылдары Еуропа армияларының инвентаризациясына үшінші типті қоршау гаубицасы қосылды. 240-270 мм калибрлі және 150 килограмнан асатын снарядтармен, олар жақын арада "ауыр қоршау гаубицалары" деп аталды. Бұл кластағы қарудың жақсы мысалы – британдық армияның 1899 жылы Skoda зауытынан сатып алған 9,45 дюймдік (240 мм) гаубицасы.
The first artillery identified as howitzers developed in the late 16th century as a medium trajectory weapon between that of the flat trajectory (direct fire) of cannon and the high trajectory (indirect fire) of mortars. Originally intended for use in siege warfare, they were particularly useful for delivering cast iron shells filled with gunpowder or incendiary materials into the interior of fortifications. In contrast to contemporaneous mortars, which were fired at a fixed angle and were entirely dependent on adjustments to the size of propellant charges to vary range, howitzers could be fired at a wide variety of angles. Thus, while howitzer gunnery was more complicated than the technique of employing mortars, the howitzer was an inherently more flexible weapon that could fire its projectiles along a wide range of trajectories. In the middle of the 18th century, a number of European armies began to introduce howitzers that were mobile enough to accompany armies in the field. Though usually fired at the relatively high angles of fire used by contemporary siege howitzers, these field howitzers were rarely defined by this capability. Rather, as the field guns of the day were usually restricted to inert projectiles (which relied entirely on momentum for their destructive effects), the field howitzers of the 18th century were chiefly valued for their ability to fire explosive shells. Many, for the sake of simplicity and rapidity of fire, dispensed with adjustable propellant charges. The Abus gun was an early form of howitzer in the Ottoman Empire. In 1758, the Russian Empire introduced a specific type of howitzer (or rather gun howitzer), with a conical chamber, called a licorne, which remained in service for the next 100 years. In the mid 19th century, some armies attempted to simplify their artillery parks by introducing smoothbore artillery pieces that were designed to fire both explosive projectiles and cannonballs, thereby replacing both field howitzers and field guns. The most famous of these "gun howitzers" was the Napoleon 12 pounder, a weapon of French design that was extensively used in the American Civil War. In 1859, the armies of Europe (including those that had recently adopted gun howitzers) began to rearm field batteries with rifled field guns. These field pieces used cylindrical projectiles that, while smaller in caliber than the spherical shells of smoothbore field howitzers, could carry a comparable charge of gunpowder. Moreover, their greater range let them create many of the same effects (such as firing over low walls) that previously required the sharply curved trajectories of smoothbore field howitzers. Because of this, military authorities saw no point in obtaining rifled field howitzers to replace their smoothbore counterparts but instead used rifled field guns to replace both guns and howitzers. In siege warfare, the introduction of rifling had the opposite effect. In the 1860s, artillery officers discovered that rifled siege howitzers (substantially larger than field howitzers) were a more efficient means of destroying walls (particularly walls protected by certain kinds of intervening obstacles) than smoothbore siege guns or siege mortars. Thus, at the same time armies were taking howitzers of one sort out of their field batteries, they were introducing howitzers of another sort into their siege trains and fortresses. The lightest of these weapons (later known as "light siege howitzers") had calibers around 150 mm and fired shells that weighed between 40 and 50 kilograms. The heaviest (later called "medium siege howitzers") had calibers between 200 mm and 220 mm and fired shells that weighed about 100 kilograms (220 pounds). During the 1880s, a third type of siege howitzer was added to inventories of a number of European armies. With calibers that ranged between 240 mm and 270 mm and shells that weighed more than 150 kilograms, these soon came to be known as "heavy siege howitzers". A good example of a weapon of this class is provided by the 9.45 inch (240 mm) weapon that the British Army purchased from the Skoda works in 1899.
Түрлері
Өздігінен жүретін гаубица тізбекті немесе дөңгелекті автокөлік шассиіне орнатылады. Көп жағдайда ол қандай да бір бронямен қорғалады, сондықтан сырттан танкқа ұқсайды. Бұл броня негізінен экипажды сынықтардан және жеңіл қарудан қорғау үшін жасалған, танққа қарсы қарудан емес. Топтық гаубица – салыстырмалы түрде жеңіл гаубица, оны бірнеше бөлікке оңай бөлшектеуге болады, олардың әрқайсысы қашыр немесе жүк аттарымен тасымалдауға жеткілікті кішкентай. Тау гаубицасы – таулы жерлерде қолдануға арналған салыстырмалы түрде жеңіл гаубица. Көпшілігі, бірақ барлығы емес, тау гаубицалары да топтық гаубицалар болып табылады. Қоршау гаубицасы – белгілі бір бекітілген платформаға орнатылып атылатын гаубица. Далалық гаубица – далалық әскермен жорыққа шығуға жеткілікті жылдамдығы бар гаубица. Ол міндетті түрде дөңгелекті шассимен жабдықталады.
A self propelled howitzer is mounted on a tracked or wheeled motor vehicle. In many cases, it is protected by some sort of armor so that it superficially resembles a tank. This armor is designed primarily to protect the crew from shrapnel and small arms fire, not anti armor weapons. A pack howitzer is a relatively light howitzer that is designed to be easily broken down into several pieces, each of which is small enough to be carried by mule or pack horse. A mountain howitzer is a relatively light howitzer designed for use in mountainous terrain. Most, but not all, mountain howitzers are also pack howitzers. A siege howitzer is a howitzer that is designed to be fired from a mounting on a fixed platform of some sort. A field howitzer is a howitzer that is mobile enough to accompany a field army on campaign. It is invariably provided with a wheeled carriage of some sort.