Кіріспе

Артиллериялық қару класы

Далалық қару – далалық артиллерия құралы. Алғашқыда бұл термин майдандық әскермен бірге көшпенді жүре алатын, жауынгерлік жағдайда өзгеретін жағдайларға байланысты майдан даласында жылжып тұратын кішігірім қаруларды білдірген (далалық артиллерия). Бұл, бекініске орнатылған қарулардан (гарнизондық артиллерия немесе жағалаулық артиллериядан) және жылдам жылжытуға тым ауыр, тек ұзақ қоршау кезінде ғана қолданылатын қамал қарулары мен минометтерден өзгеше. Далалық қаруды жетілдірілген тактика тұрғысынан қолданған ең белгілі мысал – Наполеон Бонапарттың қаруларына үлкен дөңгелектер орнатуы, осының арқасында оларды тіпті шайқас барысында да жылдам жылжытуға болыпты. Шайқас кезінде қаруларды бір жерден екінші жерге жылжыту арқылы, жаудың әскерлерін таратып, жаяу әскер немесе атты әскер жиналған жерде оларды жеңуге мүмкіндік туды, бұл шабуылдың тиімділігін едәуір арттырды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Артиллерияның дамуы жалғасқан сайын, кез келген өлшемдегі дерлік барлық қарулар белгілі бір жылдамдықпен жылжуға қабілетті болды. Шамалы ерекшеліктерді ескермегенде, тіпті ең ірі қоршау қарулары да Бірінші дүниежүзілік соғыстың басына қарай автомобиль немесе теміржолмен жылжымалы болды, ал содан кейінгі даму жылжымалылығы артық кіші қаруларға қарай бағытталды. Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс супер ауыр артиллериясы да теміржолмен немесе гусеницалық шассиде жылжыды. Британдық қолданыста далалық немесе жеңіл артиллериясы калибріне дейін болды, үлкен калибрлі қарулар орташа артиллерия, ал ең ірі калибрлі қарулар ауыр артиллерия саналды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан бері бұл термин ұзын қашықтыққа арналған, салыстырмалы түрде төмен бұрышпен атуға қабілетті артиллериялық құралдарға қолданылып келеді, гаубицалардан өзгеше, олар жоғары бұрыштарда да атуға мүмкіндік береді. Далалық артиллерияның нақты мақсаты да жоқ, мысалы, танкке қарсы немесе жағалау артиллериясы сияқты. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде қолданылған артиллерияның көп бөлігі гаубицалар немесе екі мақсатта да қолданылатын, жеткілікті оқ жылдамдығына ие танкіге қарсы/далалық артиллерия болды. Сол дәуірдегі ең көп таралған далалық артиллериялар – британдықтар, американдық 155 мм Long Tom (француздық бірінші дүниежүзілік соғыс қаруының жетілдірілген нұсқасы) және кеңестік BS-3 – теңіздік артиллериядан бейімделген, сонымен қатар танкке қарсы қару ретінде де қолданылатын артиллериялық құрал. Соғыс кезінде ең көп өндірілген далалық артиллериялардың бірі – 103 000-нан астам дана шығарылған кеңестік ZiS-3 болды. ZiS-3 бронетранспорттық құралдарға қарсы тікелей атыс, жаяу әскерге қолдау көрсету үшін тікелей атыс және алыс мақсаттарға қарсы жанама атыс режимінде пайдаланылуы мүмкін.

1960 және 1970 жылдар

АҚШ армиясы 1960 жылдардың басынан 1970 жылдардың соңына дейін 175 мм М107 зеңбірегімен ұзақ қашықтықтағы қаруды қайта сынап көрді. M107 Вьетнам соғысында кеңінен қолданылды және Солтүстік Вьетнам күштерімен артиллериялық шайқастарда өте тиімді болды. Ол күтіп ұстауды қажет ететін жабдық ретінде қарастырылды және көптеген жарыққан түтіктерден кейін АҚШ әскерлерінен алынып тасталды. M107-нің өндірісі 1980 жылға дейін жалғасты, ал қару әлі де Израиль армиясында қолданыста. Вьетнам Халық армиясы сияқты бұрынғы қолданушылар да қосалқы қорларын сақтап отыр.

Қазіргі заман

1980 және 1990 жылдардан бері далалық артиллерияның қолданылуы шектеулі болды. Шағын және жоғары жылдамдықты артиллерия класы адам көтеріп жүретін минометтермен немесе / калибрмен толықтырылды және орташа калибрлі артиллерияның барлық түрлерін ығыстырды. Әлем 155 мм НАТО немесе Ресей (бұрынғы КСРО) стандарттарына қарай жылдамдап біркелкіленді. Ұзақ қашықтықтағы қару қажеттілігі ракеталар, зымырандар және әскери авиациямен қамтамасыз етіледі. L118 105 мм жеңіл пушкасы немесе M119 105 мм гаубицасы сияқты қазіргі заманғы артиллерия, минометтердің тиімді емес болатын қашықтықта жаяу әскер мен бронетехникаға оттық қолдау көрсету үшін қолданылады. Адам көтеріп жүретін минометтерде артиллерияның қашықтығы мен зақымдау күші жеткіліксіз. Олардың арасында буксирленетін қабырғалы миномет бар; бұл қару (әдетте / калибрлі) жүк көлігімен немесе жол талғамайтын көлікпен буксирленуге жеңіл, / километрден астам қашықтыққа оқ атып, құрылымдық зақымдау қуаты артиллериялық снарядқа тең болады.