Кіріспе
Бұлттың түрі
Стратустық бұлттар – көлденең қабатталумен және біркелкі негізбен сипатталатын төменгі деңгейлі бұлттар, ал оларға қарама-қарсы, жоғары көтерілетін жылу ағындарынан пайда болатын конвективті немесе кумулиформды бұлттардан ерекшеленеді. "Стратус" термині төменгі биіктіктегі, қара сұрдан аққа дейін түсі өзгеретін, тұманды және ерекше белгілері жоқ, жазық бұлттарды сипаттайды. "Стратус" сөзі латын тіліндегі "strato" префиксінен шыққан, ол "қабат" деген мағынаны білдіреді. Стратустық бұлттар жеңіл нөсер немесе аз мөлшерде қар жаудыруы мүмкін. Бұл бұлттар, әдетте, таңертеңгі тұманның көтерілуі немесе төменгі биіктікте қозғалатын суық ауа арқылы пайда болатын жер бетіндегі тұманның көтеріңкі түрі болып табылады. Кейбір адамдар осы бұлттарды тұманға ұқсас пішініне байланысты "жоғарғы тұман" деп атайды.
Құрылу
Жарық бұлттар әлсіз тік ағындардың жер бетінен ауа қабатын көтеруі және ауаның кеңеюі (депрессияға ұшырауы), атмосфералық температураның биіктікпен төмендеуіне (лапс-рейт) сәйкес келуі нәтижесінде пайда болады. Бұл адиабатикалық салқындатудан туындап, салыстырмалы ылғалдылықтың артуына себеп болады. Мұндай құбылыс атмосфералық тұрақтылықтың жоғары болатын жағдайларда кездеседі.
Сипаттама
Жасыраты бұлттар - ешқандай ерекшеліксіз сұр немесе ақ түсті жамылғы сияқты болады, немесе жолақты жамылғы түрінде кездеседі. Олар кейде альтостратус бұлттарына ұқсас, бірақ олардан айырмашылығы бар: Күн немесе Ай мөлдір циростратус бұлттары арқылы әрқашан анық көрінеді, ал альтостратус бұлттары көбінесе жарық өткізбейді немесе мөлдір болмайды. Циростратус бұлттары екі түрге бөлінеді: фибратус және небулозус. Бұл бұлттардағы мұз кристалдары бұлттың биіктігіне қарай өзгеріп отырады. Бұлттың төменгі жағында, шамамен -35 °C (-31 °F) және -45 °C (-49 °F) температурада кристалдар ұзын, қатты, алтыбұрышты бағаналар түрінде болады. Ал бұлттың жоғарғы жағында, шамамен -47 °C (-53 °F) және -52 °C (-62 °F) температурада, қалың алтыбұрышты пластиналар және қысқа, қатты, алтыбұрышты бағаналар басым болады. Бұл бұлттар көбінесе гало құрайды, кейде галоның болуы ғана олардың бар екенін көрсетеді. Олар жылы, ылғалды ауаның өте биікке ақырындап көтерілуінен пайда болады. Жылы фронт жақындағанда циростратус бұлттары қалыңдайды және төмен түсіп альтостратус бұлттарына айналады, содан кейін әдетте 12-24 сағаттан соң жаңбыр жауа бастайды.
Стратокумул бұлттары
Стратокумуллы бұлт – бұлттың тағы бір түрі, ол кумул немесе страт бұлттарының қатарына жатады. Страт бұлттары сияқты, олар төменгі қабатта қалыптасады; бірақ кумул бұлттары сияқты (страт бұлттарынан өзгеше), олар конвекция арқылы пайда болады. Кумул бұлттарынан айырмашылығы, олардың өсуі күшті инверсияның әсерінен тоқтатылады, нәтижесінде олар страт бұлттары сияқты жазыңдап, қабатты түрге ие болады. Бұл бұлттар өте көп кездеседі, Жердің мұхиттарының шамамен жиырма үш пайызын және құрлықтарының он екі пайызын жабады. Олар тропикалық аймақтарда сирек кездеседі және көбінесе суық фронттан кейін қалыптасады. Сонымен қатар, стратокумул бұлттары кіріп келетін күн сәулесінің көп бөлігін кері шағылыстырып, жалпы салқындату эффектін тудырады. Стратокумул бұлттары ұсақ жаңбыр жаудыруы мүмкін, бұл бұлтты жылытып, турбулентті араласуды азайту арқылы оны тұрақтандырады.