Кіріспе

Негізгі физикалық құбылыстарды тәжірибесіз адамның қабылдауы. Наив физика немесе халық физикасы – негізгі физикалық құбылыстарды тәжірибесіз адамның қабылдауы. Жасанды интеллект саласында наив физиканы зерттеу – адамның жалпы білімін формалдауға бағытталған күш-жігердің бір бөлігі. Халық физикасының көптеген идеялары – жақсы түсінілген құбылыстардың оңайлатылған, қате түсінілген немесе дұрыс емес қабылдануы болып табылады, олар егжей-тегжейлі эксперименттердің пайдалы болжамдарын жасауға қабілетсіз немесе мұқият байқаулармен қайшы келеді. Олар кейде дұрыс болуы мүмкін, белгілі бір шектеулі жағдайларда дұрыс болуы мүмкін, күрделі эффектінің жақсы алғашқы жуықтауы ретінде дұрыс болуы мүмкін немесе бірдей эффектіні болжауы мүмкін, бірақ негізгі механизмді дұрыс түсінбеуі мүмкін. Наив физикаға адамдардың физикалық әлемдегі заттар туралы көбінесе интуитивті түсінігі тән. Физикалық әлем туралы кейбір түсініктер туа біткен болуы мүмкін.

Психологиялық зерттеулер

Технологияның күрделенуі білімді қабылдауды зерттеуге қосымша мүмкіндіктер ашады. Зерттеушілер нақты тітіркендіргішке реакцияны сандық түрде бағалау үшін жүрек соғуы және көз қозғалысы сияқты физиологиялық реакцияларды өлшейді. Нәрестелердің мінез-құлқын бақылау кезінде нақты физиологиялық деректер көмектеседі, себебі нәрестелер көптеген ересектер мен үлкен балалар сияқты өз реакцияларын сияқты нәрселерді сөздермен түсіндіре алмайды. Наive физика саласындағы зерттеулер көздің қозғалысын және реакция уақытын өлшеу үшін технологияға сүйенеді. Байқаулар арқылы зерттеушілер нәрестелердің белгілі бір уақыттан кейін бір тітіркендіргіштің әсерінен жалыққанын біледі. Бірақ зерттеулер көрсеткендей, әлем туралы осыншалықты толыққанды білімі жоқ нәрестелер де физикалық тұрғыдан мүмкін емес көрінетін оқиғаларға ұзақ реакция жасайды. Мұндай зерттеулер барлық адамдар физикалық әлемді түсіну қабілетімен туады деген гипотезаны ұсынады. Смит және Кассати (1994) naive физиканың бастапқы тарихын, әсіресе итальян психологы Паоло Боццидің рөлін қарастырды.

Эксперименттердің түрлері

Наив физиканы зерттеудің негізгі тәжірибелік процедурасы үш қадамнан тұрады: нәресте күтетін нәрсені болжау, осы күтуді бұзу және нәтижелерді өлшеу. Жоғарыда айтылғандай, физикалық тұрғыдан мүмкін емес оқиға нәрестенің назарын ұзақ уақытқа дейін ұстайды, бұл күтілген нәрсе орындалмағанда таңғалуын көрсетеді.

Жасырау

Оклюзия оқиғасы объектінің тіпті бірден көрінбесе де бар екендігі туралы білімді сынап көреді. Жан Пиаже бастапқыда осы ұғымды объектінің тұрақтылығы деп атады. Пиаже 1950 жылдары өзінің даму теориясын жасағанда, объектінің тұрақтылығы туа біткен емес, үйреніледі деп мәлімдеді. "Көзіңді жап" балалар ойыны осы құбылыстың классикалық мысалы болып табылады, бірақ ол нәрестелердің тұрақтылықты қаншалықты жақсы түсінетінін жасырады. Бұл пікірді жоққа шығару үшін тәжірибеші мүмкін емес оклюзия оқиғасын құрастырады. Нәрестеге кубик пен мөлдір экран көрсетіледі. Нәресте оған үйренеді, содан кейін оларды көруден жасыру үшін алдарына қатты панель қойылады. Панельді алып тастағанда, кубик жоғалып кетеді, бірақ экран өз орнында қалады. Нәресте шатасады, себебі кубик жоғалып кеткені, объектілер кеңістікте өз орнын сақтайтынын және жай ғана жоғалып кетпейтінін көрсетеді.

Құрастыру

Оқиға баланың үлкенірек заттың ыдысқа толығымен сыймайтынын тану қабілетін тексеріп көреді. Наив физика қозғалысын қалыптастырған психологтардың бірі Элизабет Спелк, уақыт және кеңістікте заттардың үздіксіздікпен бар екендігін көрсететін үздіксіздік принципін анықтады.

Бейллардженнің зерттеулері

Рене Бейлардженнің жариялаған зерттеулері психологиялық зерттеулерде туа біткен білімді маңызды орынға қойды. Оның зерттеу әдісі визуалды қалау техникасына негізделген. Бейларджен және оның ізбасарлары нәрестелердің бір стимулға екіншісінен артық көңіл бөлуін зерттеді. Зерттеушілер нәресте бір стимулға қанағаттанғанша қанша уақыт қарап тұратыны арқылы қалауды анықтайды. Ғлымгерлердің пікірінше, бұл нәрестенің екі оқиғаның арасын ажырата алу қабілетін көрсетеді.