Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Атлант мұхитында қалыптасқан терең су массасы
Deep water mass formed in the North Atlantic Ocean
Солтүстік Атлант терең суы (NADW) – Солтүстік Атлант мұхитында қалыптасқан терең су массасы. Әлемдік мұхиттардың термохалиндік айналымы (дұрысырақ айтқанда, меридионалдык айналым) Оңтүстік жарты шардан Солтүстік Атлант мұхитына жылы беттік сулардың ағынын қамтиды. Солтүстікке қарай ағын су булану және басқа су массаларымен араласу арқылы өзгереді, нәтижесінде тұздылығы артады. Бұл су Солтүстік Атлант мұхитына жеткенде салқындайды және температурасының төмендеуі мен тұздылығының артуына байланысты тығыздығының жоғарылауынан конвекция арқылы батып кетеді. NADW – бұл қалың терең қабаттың шығысы, оны жоғары тұздылығы, жоғары оттегі мөлшері, қоректік заттардың ең төменгі деңгейі, жоғары 14C/12C көрсеткіштері және хлорфторкарбонаттар (ХФК) арқылы анықтауға болады. ХФК – атмосферамен газ алмасу арқылы мұхит бетіне түсетін антропогендік заттар. Бұл ерекше құрам оның айналасындағы терең су (CDW) массасымен араласуын қадағалауға мүмкіндік береді, ал ол өз кезегінде Үнді мұхитының терең бөлігін және Тынық мұхитының оңтүстік бөлігін толтырады. NADW және оның қалыптасуы Атлант мұхитының меридионалдық айналымына (AMOC) өте маңызды, ол тропикалық Атлант мұхитынан орта және жоғары ендіктегі Атлант мұхитына судың, жылудың, тұздың, көміртегінің, қоректік заттардың және басқа да заттардың көп мөлшерін тасымалдау үшін жауапты. Әлемдік мұхиттардың термохалиндік айналымының конвейерлік белдеу моделінде NADW-ның батуы Солтүстік Атлант ағысының суларын солтүстікке қарай тартады. Дегенмен, бұл NADW қалыптасуы мен Гольфстрим/Солтүстік Атлант ағысының күші арасындағы нақты қатынастың шамадан тыс қарапайымдауы болып табылады. NADW температурасы 2-4 °C, тұздылығы 34,9-35,0 псу, ал тереңдігі 1500-4000 метр аралығында кездеседі.
North Atlantic Deep Water (NADW) is a deep water mass formed in the North Atlantic Ocean. Thermohaline circulation (properly described as meridional overturning circulation) of the world's oceans involves the flow of warm surface waters from the southern hemisphere into the North Atlantic. Water flowing northward becomes modified through evaporation and mixing with other water masses, leading to increased salinity. When this water reaches the North Atlantic, it cools and sinks through convection, due to its decreased temperature and increased salinity resulting in increased density. NADW is the outflow of this thick deep layer, which can be detected by its high salinity, high oxygen content, nutrient minima, high 14C/12C, and chlorofluorocarbons (CFCs). CFCs are anthropogenic substances that enter the surface of the ocean from gas exchange with the atmosphere. This distinct composition allows its path to be traced as it mixes with Circumpolar Deep Water (CDW), which in turn fills the deep Indian Ocean and part of the South Pacific. NADW and its formation is essential to the Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), which is responsible for transporting large amounts of water, heat, salt, carbon, nutrients and other substances from the Tropical Atlantic to the Mid and High Latitude Atlantic. In the conveyor belt model of thermohaline circulation of the world's oceans, the sinking of NADW pulls the waters of the North Atlantic drift northward. However, this is almost certainly an oversimplification of the actual relationship between NADW formation and the strength of the Gulf Stream/North Atlantic drift. NADW has a temperature of 2 4 °C with a salinity of 34.9 35.0 psu found at a depth between 1500 and 4000m.
Құрылысы мен көздері
NADW – Гренландия, Исландия және Шотландия қырқасы арқылы терең конвекция және тығыз судың ағып өтуі нәтижесінде қалыптасқан бірнеше су массаларының кешені. Жоғарғы қабаттары қыс айларында ашық мұхиттың терең конвекциясы арқылы пайда болады. Лабрадор теңізінде қалыптасқан Лабрадор теңізі суы (LSW) тығыз су төмен қарай батқанда 2000 метрге дейін жете алады. Классикалық Лабрадор теңізі суының (CLSW) өндірісі Лабрадор теңізіндегі судың алдыңғы жылғы дайындық деңгейіне және Солтүстік Атлантика осцилляциясының (NAO) күшіне байланысты. Бұл екі судың да қалыптасуы Гренландия, Исландия және Шотландия қырқасының артында солтүстікке қарай ағатын жылы, тұзды беттік сулардың суық, тығыз, терең суларға айналуын қамтиды. Солтүстік Атлантика ағынынан келген су Норвегия ағыны арқылы Солтүстік Мұзды мұхитқа еніп, Фрам бұғазы мен Баренц теңізі тармағына бөлінеді. Фрам бұғазындағы су қайта айналып, DSOW тығыздығына жеткен соң батып, Дания бұғазына қарай ағады. Баренц теңізіне құйылатын су ISOW-ты қоректендіреді. ISOW шығыс Солтүстік Атлантикаға Исландия-Шотландия қырқасы арқылы Фарер банк каналымен 850 метр тереңдікте кіреді, ал бір бөлігі Исландия-Фарер үстірттігі арқылы ағып өтеді. ISOW-та КФҚ (CFC) концентрациясы төмен, және осы концентрациялар бойынша ISOW-тың қырқаның артында 45 жылға дейін қалатыны есептелді. Қысқы салқындату мен конвекция AIW-тың Дания бұғазының артына батып, жиналуына мүмкіндік береді. Жоғарғы AIW атмосфераға ұшырағандықтан антропогендік іздердің жоғары мөлшерін қамтиды. AIW-тың тритий және КФҚ белгілері Гренландия континенттік беткейінің түбіндегі DSOW-де байқалады. Бұл сондай-ақ оңтүстікке қарай 450 км ағынмен келген DSOW-тың жасы 2 жылдан аспайтынын көрсетті. ULSW – жоғарғы NADW-тың басты көзі. ULSW Лабрадор теңізінен DWBC-ге араласатын кішкентай айналмалар арқылы оңтүстікке қарай жылжиды. ULSW-мен байланысты КФҚ максимумы DWBC-де 24°N бойында 1500 метрде байқалды.
The NADW is a complex of several water masses formed by deep convection and overflow of dense water across the Greenland Iceland Scotland Ridge. The upper layers are formed by deep open ocean convection during winter. Labrador Sea Water (LSW), formed in the Labrador Sea, can reach depths of 2000 m as dense water sinks downward. Classical Labrador Sea Water (CLSW) production is dependent on preconditioning of water in the Labrador Sea from the previous year and the strength of the North Atlantic Oscillation (NAO). The formation of both of these waters involves the conversion of warm, salty, northward flowing surface waters to cold, dense, deep waters behind the Greenland Iceland Scotland Ridge. Water flow from the North Atlantic current enters the Arctic Ocean through the Norwegian Current, which splits into the Fram Strait and Barents Sea Branch. Water from the Fram Strait recirculates, reaching a density of DSOW, sinks, and flows towards the Denmark Strait. Water flowing into the Barents Sea feeds ISOW. ISOW enters the eastern North Atlantic over the Iceland Scotland Ridge through the Faeroe Bank Channel at a depth of 850 m, with some water flowing over the shallower Iceland Faeroe Rise. ISOW has a low CFC concentrations and it has been estimated from these concentrations that ISOW resides behind the ridge for 45 years. Winter cooling and convection allow AIW to sink and pool behind the Denmark Strait. Upper AIW has a high amount of anthropogenic tracers due its exposure to the atmosphere. AIW's tritium and CFC signature is observed in DSOW at the base of the Greenland continental slope. This also showed that the DSOW flowing 450 km to the south was no older than 2 years. ULSW is the major source of upper NADW. ULSW advects southward from the Labrador Sea in small eddies that mix into the DWBC. A CFC maximum associated with ULSW has been observed along 24°N in the DWBC at 1500 m.
Өзгерімділік
Солтүстік Атлантиканың терең суларының қалыптасуы өткенде (мысалы, Жас Дриас немесе Генрих оқиғалары сияқты) бірнеше рет күрт азайған деп саналады, және бұл Гольфстрим мен Солтүстік Атлантика ағысының күшінің әлсіреуімен байланысты болуы мүмкін, нәтижесінде Солтүстік-Батыс Еуропаның климаты суынады. Жалпы жылыну бұл процесті қайтадан тудыруы мүмкін деген алаңдаушылық бар. Сондай-ақ, Соңғы Мұздық Максимум кезінде NADW тереңдігі аз Солтүстік Атлантика аралық суы деп аталатын ұқсас су массасымен ауыстырылған деген гипотеза бар.
It is believed that North Atlantic Deep Water formation has been dramatically reduced at times during the past (such as during the Younger Dryas or during Heinrich events), and that this might correlate with a decrease in the strength of the Gulf Stream and the North Atlantic drift, in turn cooling the climate of northwestern Europe. There is concern that global warming might cause this to happen again. It is also hypothesized that during the Last Glacial Maximum, NADW was replaced with an analogous watermass that occupied a shallower depth known as Glacial North Atlantic Intermediate Water.