Кіріспе
Ағылшын актері (туған жылы 1960) Колин Эндрю Ферт (10 қыркүйек 1960 ж. туған) – ағылшын актері және продюсері. 1980-жылдардың ортасында ол жас британдық актерлердің «Брит-пак» тобында танымал болды, «Айлық елде» (1987), «Тумблдаун» (1988) және «Вальмонт» (1989) фильмдеріндегі сияқты қиын рөлдерді орындады. 1995 жылы Джейн Остіннің «Құрмет пен ұғым» романының телеверсиясында Дарси мырзаның рөлін сомдағаннан кейін ол кеңінен танылды және «Англиялық науқас» (1996), «Шекспирге ғашық» (1998), «Асық болудың маңызы» (2002), «Жемшік құлақ сырғасы бар қыз» (2003) және «Әрине махаббат» (2003) сияқты танымал фильмдерде ойнады. Ол сонымен қатар романтикалық комедиялар «Бриджет Джонстың күнделігі» (2001), «Бриджет Джонс: Ақылдың шегінде» (2004) және «Бриджет Джонстың баласы» (2016) фильмдерінде Марк Дарси рөлінде, ал музыкалық комедиялар «Мамма Миа!» (2008) және «Мамма Миа! Тағы да бастаймыз!» (2018) фильмдерінде Гарри Брайт рөлінде ойнады. 2009 жылы Ферт Том Фордтың «Жалғыз адам» фильміндегі рөлі үшін халықаралық деңгейде мойынсойды алды, ол үшін ол BAFTA сыйлығы мен үздік актер үшін Volpi кубогын жеңіп алды және алғашқы рет «Оскар» сыйлығына ұсынылды. 2010 жылы Том Хупердің «Патшаның сөзі» фильміндегі король Георг VI рөлі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Кейіннен ол «Тинкер Тайлор Солдат Шпион» (2011) фильмінде МИ6 агенті Билл Хейдон, ал «Кингсмен: Секрет қызметі» (2014) және оның жалғасы «Кингсмен: Алтын шеңбер» (2017) фильмдерінде құпия агент Гарри Харт / Агент Галахад рөлінде ойнады. Содан бері ол «Мэри Поппинс қайтып оралды» (2018) музыкалық фантастикалық фильмінде, «1917» (2019) соғыс фильмінде және «Супернова» (2020) романтикалық фильмінде ойнады. Ол сондай-ақ BBC-дің «Conspiracy» (2001) және HBO-ның «The Staircase» (2022) сериалдарындағы рөлдерімен танымал, олар үшін ол Primetime Emmy сыйлығына ұсынылды. 2012 жылы ол Raindog Films өндіріс компаниясын құрды, онда «Eye in the Sky» (2015) және «Loving» (2016) фильмдерінің продюсері болды. Оның фильмдері бүкіл әлем бойынша 42 прокатта 3 миллиардтан астам доллар жинады. Ферт жергілікті халықтардың құқықтары үшін күреседі және Survival International мүшесі. Ол сонымен қатар баспана іздеушілердің, босқындардың құқықтары және қоршаған орта мәселелері бойынша да белсенділік танытады. Ол әртүрлі саяси көзқарастағы адамдардың ми құрылымындағы айырмашылықтарды зерттеу жөніндегі ғылыми мақалаға авторлық үлес қосты. Ол «Оскар» сыйлығы, екі Британ академия кино сыйлығы, «Алтын глобус» сыйлығы және үш «Экран актерлері гильдиясы» сыйлығы сияқты көптеген марапаттардың иегері. 2011 жылы Ферт драма өнеріне қосқан үлесі үшін Бэкингем сарайында королева Елизавета II-нің қолынан CBE орденін алды. Сол жылы ол Голливудтың Атақ-даңқ аллеясында жұлдызға ие болды және Time журналының әлемдегі ең ықпалды 100 адам тізіміне енді.
Colin Andrew Firth (born 10 September 1960) is an English actor and producer. He was identified in the mid 1980s with the "Brit Pack" of rising young British actors, undertaking a challenging series of roles, including leading roles in A Month in the Country (1987), Tumbledown (1988) and Valmont (1989). His portrayal of Mr. Darcy in the 1995 television adaptation of Jane Austen's Pride and Prejudice led to widespread attention, and to roles in more prominent films such as The English Patient (1996), Shakespeare in Love (1998), The Importance of Being Earnest (2002), Girl with a Pearl Earring (2003), and Love Actually (2003), co starring as Mark Darcy in the romantic comedy films Bridget Jones's Diary (2001), Bridget Jones: The Edge of Reason (2004), and Bridget Jones's Baby (2016), and Harry Bright in the musical comedy films Mamma Mia! (2008) and Mamma Mia! Here We Go Again! (2018). In 2009, Firth received international acclaim for his performance in Tom Ford's A Single Man, for which he won a BAFTA Award and the Volpi Cup for Best Actor and received his first Academy Award nomination. In 2010, his portrayal of King George VI in Tom Hooper's The King's Speech won him the Academy Award for Best Actor. He subsequently appeared as MI6 agent Bill Haydon in Tinker Tailor Soldier Spy (2011), and as secret agent Harry Hart / Agent Galahad in Kingsman: The Secret Service (2014) and its sequel Kingsman: The Golden Circle (2017). He has since appeared in the musical fantasy film Mary Poppins Returns (2018), the war film 1917 (2019), and the romance film Supernova (2020). He is also known for his performances in television, including BBC's Conspiracy (2001) and HBO's The Staircase (2022), receiving Primetime Emmy Award nominations for each. In 2012, he founded the production company Raindog Films, where he served as a producer for Eye in the Sky (2015) and Loving (2016). His films have grossed more than $3 billion from 42 releases worldwide. Firth has campaigned for the rights of Indigenous people and is a member of Survival International. He has also campaigned on issues of asylum seekers, refugees' rights and the environment. He commissioned and co authored a scientific paper on a study of the differences in brain structure between people of differing political orientations. He is the recipient of various accolades, including an Academy Award, two British Academy Film Awards, a Golden Globe Award, and three Screen Actors Guild Awards. In 2011, Firth was appointed a CBE by Queen Elizabeth II at Buckingham Palace for his services to drama. That same year, he received a star on the Hollywood Walk of Fame, and appeared in Time magazine's 100 most influential people in the world.
Ерте өмір
Ферт Грейшотт ауылында, Гэмпширде, академиктер мен мұғалімдер болған ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның анасы Ширли Джин (құрметті Рольс) Король Альфред колледжінде (қазіргі Винчестер университеті) салыстырмалы дінтану лекторы болды; ал әкесі Дэвид Норман Льюис Ферт Король Альфред колледжінде тарих лекторы және Нигерия үкіметінің білім беру саласындағы қызметкері болды. Ферт үш баланың ең үлкені; оның қарындасы Кейт – актриса және дауыс жаттықтырушысы, ал інісі Джонатан да актер. Оның анасының ата-анасы конгрегационалистік пасторлар, ал әкесінің атасы англикан шіркеуінің священнигі болған. Олар шетелде миссионерлік жұмыс істеді, ал оның ата-анасы екеуі де Үндістанда туып, балалық шақтарының бір бөлігін сол жерде өткізді. Бала кезінде Ферт ата-анасының жұмысының нәтижесінде жиі саяхаттап, бірнеше жыл Нигерияда тұрды. 11 жасында ол Сент-Луис, Миссуриде тұрды, бұл кездесуді ол "қиын кезең" деп сипаттады. Англияға оралғаннан кейін, ол Монтгомери Аламейн орта мектебінде (қазіргі Кингс мектебі) оқыды, ол сол кезде Уинчестердегі мемлекеттік жалпы білім беретін мектеп еді. Ол әлі де жат адам болып сезінді және зорлық-зомбылықтың құрбаны болды. Бұған қарсы тұру үшін ол жергілікті жұмысшы табының Гэмпшир акцентін қабылдады және мектептегі достарының оқуға деген қызығушылығын үлгі етті. Ферт 10 жасында драмалық шеберханаларға қатыса бастады, ал 14 жасында кәсіби актер болуға шешім қабылдады. Жоғары білім алғанға дейін ол академиялық емес еді, кейін бір сұхбатта: "Мен мектепті ұнатпадым. Мен оны жай ғана жалықтыратын, ешқандай ерекшелігі жоқ деп ойладым, ал олардың үйреткендері маған мүлдем қызықты емес сияқты көрінді" деді. Алтыншы сыныпты бітіргеннен кейін Ферт Лондонға көшіп, Ұлттық жастар театрына қосылды, онда көптеген жаңа таныстармен танысты және Ұлттық театрдың костюм бөлімінде жұмысқа орналасты.
1983-1995: Алғашқы жұмыстар мен жаңалық
Ферт драмалық орталықтың жыл соңындағы қойылымында Гамлет рөлін ойнаған кезде драматург Джулиан Митчелл оны 1983 жылы Вест-Эндтегі «Бір басқа ел» қойылымында гей, амбициялық мектеп оқушысы Гай Беннетт рөліне шақырды. 1984 жылы Ферт өзінің кинодебютын Гай Беннетттің мектептегі досы Томми Джадт рөлінде жасады (Руперт Эверетт Гай Беннетт рөлінде). Бұл Ферт пен Эверетт арасындағы ұзаққа созылған ашық жанжалдың бастауы болды, ол ақырында шешілді. Ол Сэр Лоренс Оливьемен бірге «Lost Empires» (1986) телефильмінде Дж. Б. Пристлидің романы бойынша түсті. 1987 жылы Ферт және Тим Рот, Брюс Пэйн және Пол МакГанн сияқты басқа да жас британдық актерлер «Британдық топ» деп аталды. Сол жылы ол Кеннет Бранагпен бірге Дж. Л. Каррдың «Ауылдағы бір ай» фильмінің экрандық нұсқасында ойнады. Шила Джонстон оның ерте туындыларында соғысқа ұшырағандарды бейнелеу тақырыбын байқады. Осыған қарамастан, осы рөлі үшін Ферт Корольдік тележурналистер қоғамының «Үздік актер» сыйлығын және 1989 жылғы BAFTA телеарнасының сыйлығына ұсынылды. 1989 жылы ол Милош Форманның «Қауіпті байланыстар» романы негізінде түсірілген «Вальмонт» фильмінің басты рөлін ойнады. «Қауіпті байланыстардан» бір жыл өткен соң шыққан бұл фильм одан аз әсер қалдырды. Сол жылы ол аргентиналық психологиялық триллерде параноидты, қоғамдық өмірге бейімделмейтін кейіпкерді ойнады. Ферт 1995 жылы Джейн Остиннің «Гордость и предубеждение» романының BBC теледидарлық адаптациясындағы Асылжан мырза рөлі арқылы британдықтарға кеңінен танылды. Продюсер Сью Биртвистлдің бұл рөлге бірінші таңдауы болған ол, Остиннің шығармаларымен таныс болмағанына қарамастан, оны қабылдауға көндірілді. Ол және әріптесі Женифер Эле түсірілім кезінде романдық қарым-қатынас бастады, олардың ажырасуы ғана бұл туралы ақпаратты БАҚ-қа жеткізді. Шила Джонстон Ферттің рөлге деген көзқарасы «Дарсиге алғашқы эпизодтарда салқындық, тіпті қатыгездік сияқты күрделі түстер берді» деп жазды. Ол «Дарси рөліндегі романтикалық сұлулыққа ие болуға қарсы болмаса да», «Ғарурлық пен бейбітшілік» фильмімен мәңгі байланыспауды қалады. Сондықтан ол ұқсас рөлдерді қабылдаудан және кейіпкердің үлгісіне айналу қаупінен сақтанды. Ең танымал рөлі – Бриджит Джонстың күнделігі фильмінің адаптациясындағы махаббат қызығушылығы Марк Дарси рөлі, бұл «Гордость и предубеждение» романының қазіргі заманғы қайта баяндауы. Ферт бұл рөлді өзінің Мистер Дарси кейіпкерін пародизациялау мүмкіндігі ретінде қабылдады. Фильм өте табысты болды және сыншылардың жоғары бағасын алды. 2004 жылы шыққан жалғасы сыншылар тарапынан қатты сынға ұшырады, бірақ ол қаржылық жағынан сәтті болды. Осыған дейін Ферт «Англиялық науқас» (1996) фильмінде Кристин Скотт Томас кейіпкерінің күйеуі ретінде маңызды рөл ойнады, оның әйелінің адалсыздығына деген қызғанышы трагедияға әкелді. Сол жылы ол телесериал «Ностромода» Кристиннің әпкесі Серена Скотт Томас кейіпкерінің күйеуін ойнады. Ол екеуі туралы «Серена маған әлдеқайда адал әйел болды» деді. Ол «Шекспир махаббатпен» (1998), «Нәтижелі құндылықтар» (2000) және «Асық болудың маңыздылығы» (2002) сияқты жеңіл романтикалық кезеңді фильмдерде ойнады. Ол бірнеше телефильмдерде де түсті, соның ішінде «Донован Квик» (Дон Кихоттың жаңартылған нұсқасы) (1999) және нацистік Ванзее конференциясы туралы «Конспирация» (2001) фильмінде доктор Вильгельм Стукарт рөлінде ойнады, ол үшін ол Primetime Emmy Award сыйлығына ұсынылды. Ферт Ричард Кертистің «Love Actually» (2003) фильмінің актерлік құрамында болды, бұл тағы бір қаржылық табыс болды, ол сыншыларды екіге бөліп жіберді. Ол сондай-ақ «Hope Springs» фильміндегі романтикалық рөлді ойнады, бірақ ол өте нашар сын-пикирлер алды және кассада үлкен табысқа жете алмады. Ол 2003 жылы «Қыздың не қалағаны» комедиялық фильмінде Аманда Байнстың кейіпкерінің әкесі рөлін ойнады. Ол 2003 жылы жарық көрген «Жемше құлақ сырғасы бар қыз» фильмінде Скарлетт Йоханссонның қарсыласы ретінде суретші Йоханнес Вермеер рөлін ойнады. Кейбір сыншылар фильмнің нәзіктігі мен сәнді көрінісін мақтады, ал басқалары оны тыныш, шаршатып, эмоциясыз деп тапты. Дегенмен, фильм көбінесе оң пікірлер алды, орташа табысқа ие болды және бірнеше марапаттар мен номинацияларға ие болды. 2005 жылы Ферт Эмма Томпсонмен бірге «Нэнни Макфи» фильмінде ойнады, онда ол күйеуі қайтыс болған әке рөлін ойнады, бұл оның фантастика жанрына сирек кіретін тәжірибесі болды. Ол «Where the Truth Lies» фильмінде де ойнады, бұл оның ерте, қараңғы рөлдеріне оралу болды, онда гомосексуалдық оргияны бейнелейтін бір эпизод бар. Шила Джонстон бұл фильм «оның жанкүйерлерін қызықтырды», бірақ оның кейіпкері «Мистер Дарсиден бастау алатын осы тартымды, мәдениетті бейнеге» ден қойғанын айтты. Осы кезеңдегі басқа фильмдердің ішінде «Then She Found Me» (2007) Хелен Хантпен және «The Last Legion» (2007) Аишвария Раймен бірге түсірілді. 2008 жылы ол Моррисонның естеліктерінің фильмдік адаптациясында ауруға шалдыққан әкесімен қиын қарым-қатынасын еске түсіретін ересек Блейк Моррисон рөлін ойнады, «And When Did You Last See Your Father?». Фильм көбінесе жағымды пікірлер алды. «The Guardian» газетінен Питер Брэдшоу оған бес баллдан төртін берді. «The New York Times» газетінен Манола Даргис: «Мырза Фертті – өте шебер актерді – көруге ләззат аласың, ол әрбір жарықшаны көрсетеді, ересек Блейк өзінің қайшы пікірлерімен келіседі, махаббат пен ауыртпалықты одан шығарады» деді. «The Observer» газетінен Филип Френч Ферттің «азапты уақытты өте жақсы ойнағанын» жазды. Алайда, «Variety» газетінен Дерек Элли фильмді «жас көздерді қуандыратын, ортасы жоқ драма» деп атады. Ол фильмнің «драмалық кемшіліктеріне қарамастан, сезімдерге әсер ететінін» мойындады, бірақ «Ферттің мұңды ойыны Блейк өзіне бейім, өзіне ғана ойлайтын, мәңгілік буынның өкілі болып көрінеді» деді. «Mamma Mia!» (2008) фильмі Ферттің мюзиклдерге жасаған алғашқы қадамы болды. Ол бұл тәжірибені «сәл қорқынышты» деп сипаттады, бірақ оған ең қиын емес ән, «Our Last Summer» тапсырылғанын айтты. «Mamma Mia!» барлық уақыттағы ең табысты британдық фильмге айналды, әлем бойынша 600 миллион доллардан астам табыс тапты. «Love Actually» сияқты, бұл фильм сыншыларды екіге бөліп жіберді, «Empire» сияқты жақтастары «сүйкімді, таза, лагерьтік көңіл көтеру, күнге толы және аяқтарды қозғайтын» деді, ал Питер Брэдшоу «The Guardian» газетінде фильм оны «құсуға итермеледі» деді. «The Philadelphia Inquirer» газетінен Кэрри Рики Ферттің өнерін «күшпен күлкінің белгісі» деп сипаттады. Сол жылы Ферт «Easy Virtue» фильмінде де түсті, ол Рим кинофестивалінде жақсы пікірлер алды. Ол «Genova» фильмінде де түсті, ол 2008 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. 2009 жылы ол Чарльз Диккенстің романының адаптациясы «A Christmas Carol» фильмінде Скрудждың оптимистік жүйесі Фредті ойнады.
2009-2011 жж.: Басты жетістік
2009 жылы 66-шы Венеция халықаралық кинофестивалінде Ферт Том Фордтың режиссерлік дебюті «Жалғыз адам» фильміндегі рөлі үшін «Үздік актер» номинациясында Вольпи кубогын алды. Оның ойнаған рөлі жоғары бағаланып, «Оскар», «Алтын глобус», «Экрандағы актерлер гильдиясы», BAFTA және BFCA сыйлықтарына ұсынылды; ол 2010 жылдың ақпан айында басты рөлдегі ең үздік актер үшін BAFTA сыйлығын жеңіп алды. Ферт 2010 жылы «Патшаның сөзі» фильмінде Йорк герцогы / Король Георг VI рөлінде ойнады, онда 1936 жылдың соңында Ұлыбритания монархы болған кезде сөйлеу кемістігін жеңуге жасаған тыранысын көрсетеді. Торонто халықаралық кинофестивалінде (TIFF) фильмге тұрған жерінен қошемет көрсетілді. «Патшаның сөзі» фильмінің TIFF-те көрсетілуі Ферттің 50 жылдық мерейтойымен бірге келді және «50 жылдық мерейтойына ең жақсы сыйлық» деп аталды. 2011 жылдың 16 қаңтарында ол «Патшаның сөзі» фильміндегі рөлі үшін «Драмадағы ең үздік актерлік рөлі» номинациясында «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды. 2011 жылдың 30 қаңтарында «Экрандағы актерлер гильдиясы» оны үздік ер актер сыйлығымен марапаттады. 2011 жылдың ақпан айында ол 2011 жылғы BAFTA сыйлықтарында үздік актер сыйлығын екінші рет жеңіп алды және 2011 жылдың 27 ақпанында «Оскар» сыйлығын алды. Фильм бүкіл әлем бойынша 414 211 549 долларлық табыс тапты. Ферт 2011 жылы Томас Альфредсонның режиссерлік жұмысымен жасалған Джон ле Карренің «Tinker Tailor Soldier Spy» романының бейімделуінде аға британдық құпия агенті Билл Хейдон рөлінде ойнады, онда Гари Олдман, Бенедикт Камбербэтч, Том Харди, Марк Стронг және Джон Херт те қатысты. Фильм көбінесе өте жақсы пікірлер алды. The Independent Ферттің рөлін «әдемі әрі жоғарыпарлы» деп сипаттап, фильмді жоғары бағалады. Дебора Янг The Hollywood Reporter басылымында Ферттің «барлық ең жақсы диалогтарды» алғанын және оларды «сарказммен» жеткізгенін жазды. Variety журналында Лесли Фелперин барлық актерлер өздерінің «көшбасшылық шеберлігін» көрсеткенін және Ферт «әсіресе ызалы, көңілді» болғанын жазды.
2012 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Белгілі актер
2011 жылдың мамыр айында Ферт «Гамбит» фильмін түсіре бастады – бұл 1960 жылдардағы қылмыстық оқиғаның қайта түсірілімі, түпнұсқада Майкл Кейн ойнаған рөл. Фильм Ұлыбританияда 2012 жылдың қарашасында шықты және қаржылық және сындық сәтсіздікке ұшырады. «Empire» журналынан Ким Ньюман жазғандай, «Ферт мүйізді әйнекпен салқындығымен Кейнге құрмет көрсетуден бастайды, бірақ көп ұзамай әдеттегі шектелген британдық суық мінезіне қайта оралады», ал «Time Out London» оның «ұнамды ойын» көрсеткенін айтты, бірақ фильмді жалпы алғанда сынға алды. «The Hollywood Reporter» журналынан Стивен Далтон былай деді: «Ферт өзінің рөлін шынайы реализмге негіздеп, айналасындағылар жұқа, мәжбүрлі күлкіні іздеуде асығыс әрекет етеді. 2012 жылы Ферт британдық музыка индустриясының басшысы және кәсіпкер Гед Доэртимен бірге «Raindog Films» компаниясын құрды. Оның алғашқы фильмі «Аспандағы көз», Ферт продюсері болған, 2016 жылдың сәуірінде шықты. 2013 жылдың мамырында Ферт Вуди Алленнің 1920 жылдардағы француз Ривьерасында түсірілген «Айшығындағы сиқыр» романтикалық комедиясында Эмма Стоунмен бірге ойнауға келісім бергені хабарланды. 2014 жылы ол «Kingsman: The Secret Service» шпиондық әрекет фильмінде Гарри Харт / Агент Галахад рөлін алғаш рет ойнады. Ферт «Paddington» фильмінде Пэддингтон аюына дауыс беруге шақырылған болатын, бірақ 2014 жылдың 17 маусымында ол бас тартқанын жариялады, былай деді: «Бұл сүйкімді жаратылыстың қалыптасуын көру қызық болды, бірақ оның дауысымды қабылдамайтынына қайғылы жағдайға келдім». 2015 жылдың маусымында ол Рейчел Вайс, Дэвид Тьюлис және Джонатан Бейлимен бірге «The Mercy» фильмінде әуесқой яхтсмен Дональд Кроухерсттің тағдырын түсіре бастады. 2016 жылы Ферт «Bridget Jones’s Baby» фильмінде танымал Марк Дарси рөлін қайта ойнады, бұл фильм серияның екінші бөліміне («Bridget Jones: Edge of Reason») қарағанда көрермендер мен сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Ол американдық кітап редакторы Макс Перкинсті «Genius» фильмінде ойнады, мұнда автор Томас Вольф рөлінде Джуд Лоу болды, ал фильм А. Скотт Бергтің «Max Perkins: Editor of Genius» өмірбаянына негізделген. 2016 жылы ол Руперт Эверетттің режиссерлік дебюті «The Happy Prince» үшін түсірілімдерге қатысты, онда Оскар Уайльдтың досы Реджинальд «Реджи» Тернер рөлін ойнады. 2017 жылы ол 2003 жылғы «Love Actually» фильміндегі Джейми рөлін қайта ойнап, түпнұсқа авторы және режиссер Ричард Кертистің «Red Nose Day Actually» телефильміне қатысты. Сол жылы Ферт «Kingsman: The Golden Circle» фильмінің жалғасында Гарри Харт / Агент Галахад рөліне оралды. 2018 жылы Ферт «Mamma Mia! Here We Go Again» фильмінің жалғасында Гарри Брайт рөлін қайта ойнады. Сол жылы ол Эмили Бланттың басты рөлде ойнаған «Mary Poppins Returns» музыкалық фантастикалық фильмінде Уильям Уэзерлл Уилкинс рөлінде де ойнады. Ол сондай-ақ Томас Винтербергтің «Kursk» фильмінде британдық теңіз күштерінің командирі Дэвид Рассел рөлін ойнады, бұл фильм 2000 жылғы «Курск» суасты қайығының апатының шынайы оқиғасына негізделген. 2019 жылы ол Сэм Мендестің Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы «1917» фильмінде британдық генерал Эринмор рөлінде камео түсірді. 1947 жылы Англияда өтетін «The Secret Garden» фильмінде Ферт Джули Уолтерспен бірге ойнады, ал кейін 2020 жылы Стэнли Туччимен «Supernova» фильмінде түсті. 2021 жылы ол Ева Хуссонның «Mothering Sunday» романтикалық драмалық фильмінде ойнады. 2021 жылдың желтоқсанында ол Оливия Колманмен бірге Сэм Мендестің «Empire of Light» драмалық фильміне түсті. Ол 2022 жылдың сәуірінде «Operation Mincemeat» фильмінде Эвен Монтегю рөлінде көрінді. Ферт 2022 жылдың мамырында HBO-ның «The Staircase» сериалында Майкл Петерсон рөлін ойнап, телеэкранда қайта оралды.
Жазу
Ферттің алғашқы жарияланған туындысы "Ешнәрсе бөлімі" (The Department of Nothing) 2000 жылы жарық көрген "Пәуеспен сөйлесу" (Speaking with the Angel) атты Ник Хорнби редакциялаған, аутистікпен ауыратын балаларға көмек көрсету мақсатында TreeHouse Trust қорына түсімдерді бағыттайтын әңгімелер жинағында пайда болды. Ол Хорнбимен "Fever Pitch" фильмінің түсірілімі кезінде танысты. Ферт 2009 жылы жарық көрген "Біз біртұтаспыз: тайпалық халықтарды құрметтеу" (We Are One: A Celebration of Tribal Peoples) кітабына да үлес қосты, онда әлемдегі жергілікті халықтардың мәдениеті, әртүрлілігі және күресіп жатқан мәселелері зерттелген. Кітапта Лоренс ван дер Пост, Ноам Хомский, Клод Леви-Стросс сияқты көптеген батыс жазушыларының, сондай-ақ Дэви Копенава Яномами және Рой Сесана сияқты жергілікті халық өкілдерінің еңбектері жинақталған. Кітаптан түскен табыс жергілікті халықтардың құқықтарын қорғаумен айналысатын Survival International ұйымына беріледі. Ферт Ноам Хомский мен Анджела Дэвис қатысқан "Менің өмірім түрмеде өтті" (In Prison My Whole Life) фильмінің атқарушы продюсері болды. Бұл фильм 2007 жылғы Лондон кинофестивалі мен 2008 жылғы Санденс кинофестивалінің бағдарламасына іліккен. 2010 жылдың желтоқсанында Ферт BBC Radio 4 Today бағдарламасында қонақ редактор болып жұмыс істеді, онда ол еріктілердің (көбінесе университет студенттерінің) миын сканерлеуге зерттеу жүргізуді тапсырды, саяси көзқарастарына әсер ететін құрылымдық айырмашылықтарды анықтау мақсатында. Сондай-ақ ол BBC Radio 4 Today бағдарламасының ғылыми тілшісі болды. Осы еңбегі үшін профессор Джон Джост Фертті саяси нейробиология саласындағы "ғылыми елші" деп атады. Ал 2013 жылы ол Audie Awards жүлдесінде "Жылдың аудиокітабы" номинациясын жеңіп алды.
Белсенділік
Фирт – тайпалық халықтардың құқықтарын қорғауды қолдайтын үкіметтік емес ұйым Survival International-дың көп жылдан бері серігі. 2001 жылы ол: «Менің тайпалық халықтарға деген қызығушылығым көп жылдарға созылады және мен содан бері [Survival] ұйымын қолдап келемін», – деді. 2003 жылы «Сәттілікке дейін» фильмінің жарнамалық кезеңінде ол Ботсвананың абориген халқының құқығын қорғап сөйледі, сондай-ақ Ботсвана үкіметінің Гана және Гви (Сан) тайпаларын Орталық Калахари қорығынан қууын айыптады. Сан тайпасы туралы ол былай деді: «Бұл адамдар өткеннің қалдықтары емес, оларды қазіргі заманға бейімдеудің қажеті жоқ. Өздеріне тиесілі жерде өмір сүруге мүмкіндік алғандар 21-ғасырға біз, «дамыған әлем» деп аталатын елдердің көпшілігі қызғанатын сеніммен қадам басып жатыр». Фирт босқындар кеңесінің қолдаушысы ретінде 42 конголық пана іздеушінің депортациясын тоқтату науқанына қатысты. The Independent және The Guardian газеттеріне жазған ашық хаттарында ол олардың Конго Демократиялық Республикасына қайтарылған жағдайда өмірлеріне қауіп төнуі мүмкін екендігіне алаңдаушылық білдірді. Фирт: «Мен үшін адамдарға көмектесу – қарапайым азаматтық борыш. Қоғамдағы ең мұқтаж адамдарды осылай жеңіл-жеңіл ұмытуымыз қатты ренжітеді. Бұл оңайға соғады. Бұл сенсациялық басылымдарға, Англияның провинциялық ксенофобтарына ойнайды. Бұл мені ашуландырады. Әрі бәрі де біз бұрын үміт артып, сенген үкіметтен». Депортациядан соңғы минутта төрт пана іздеушіге кешірім жасалды. Фирт, басқа да танымал адамдармен бірге, Oxfam ұйымының «Сауданы әділ ету» атты жаһандық науқанына қатысты, бұл науқан үшінші әлем елдерінің өндірушілеріне қатысты әділетсіз сауда тәжірибелеріне, соның ішінде демпингке, жоғары импорттық тарифтерге және еңбек құқықтарына назар аударды. Ол және бірнеше әріптестері Батыс Лондонда Eco – экологиялық таза дүкен ашты, онда әділ сауда және экологиялық таза тауарлар, сондай-ақ кеңістіктерді энергия тиімділігін арттыру бойынша сарапшы кеңестері ұсынылады. 2009 жылдың қазан айында Лондон кинофестивалінде ол әйелі Ливиямен бірге Brightwide (кейіннен жабылып қалған) кино және саяси белсенділік веб-сайтын іске қосты. 2010 жылғы жалпы сайлау кезінде Фирт бұрын Лейборист партиясын қолдаған болса, қазір Либерал-демократтарды қолдайтынын мәлімдеді, бұл өзгеріс үшін пана іздеушілер мен босқындардың құқықтарын басты себеп ретінде атады. 2010 жылдың желтоқсанында ол Либерал-демократтарды қолдаудан бас тартып, олардың оқу ақысына қатысты саясатын өзгертуін себеп ретінде келтірді және қазіргі уақытта ешқандай партияға жататыны жоқ екенін айтты. Ол парламентке депутат сайлау үшін қолданылатын британдық сайлау жүйесін пропорционалды дауыс беру жүйесіне өзгертуді қолдаған әдебиеттерде пайда болды, бірақ 2011 жылы өткен референдум сәтсіз аяқталды. 2009 жылы ол 10:10 жобасына қосылып, адамдарды көміртегі ізін азайтуға шақыратын қозғалысты қолдады. 2010 жылы ол Ұлыбританиядағы Джейн Гудолл институты (Ұлыбритания) жүргізген «Roots & Shoots» білім беру бағдарламасын қолдады.
Жеке өмір
1989 жылы Ферт «Вальмонт» фильміндегі әріптесі Мег Тиллимен қарым-қатынас бастады. 1990 жылы олардың ұлы Уильям Джозеф Ферт дүниеге келді. Уильям қазір актер, 2016 жылы әкесімен бірге «Бриджит Джонстың баласы» фильмінде ойнады. Отбасы Британдық Колумбияның төменгі жазығына көшіп барды, бірақ Ферт пен Тилли 1994 жылы ажырасты. «Гордость и предубеждение» фильмінің түсірілімі кезінде Ферт пен оның әріптесі Дженнифер Эле арасында романтикалық қарым-қатынас туды, бірақ бұл олардың ажырасуынан кейін ғана бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті. Олардың екі ұлы бар: Лука және Маттео. Отбасы Уондсворт (Лондон) және Умбрия (Италия) арасында уақытын бөлісті. 2019 жылы олар ажырасқанын жариялады. Олар бірнеше жыл бұрын жеке өмірде ажырасып, кейін татуласқан. Ферт Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан шығуына қатысты Brexit бастамасына қарсы болды. Референдумның нәтижесінен кейін және Еуропалық Одаққа мүше емес азаматтардың құқықтарына қатысты белгісіздік туындағаннан кейін, ол 2017 жылы «әскери және балаларымен бірдей паспорттарға ие болу үшін» «қос азаматтық алуға» (британдық және итальяндық) өтініш берді. Италияның ішкі істер министрі Марко Миннити 2017 жылдың 22 қыркүйегінде Ферттің өтініші мақұлданғанын хабарлады. Ферт: «Мен әрқашан өте британдық боламын (тек маған қараңыз немесе тыңдаңыз)» деді. 2011 жылы «Корольдің сөзі» фильміндегі Король Георг VI рөлі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алғаннан кейін, Ферт CNN телеарнасына берген сұхбатында Пирс Морганмен әңгімелесіп, өзінің республикашыл (монархияға қарсы) болуы мүмкін екенін айтты, сонымен қатар дауыс беру «өзінің сүйікті ісі» екенін және сайланбаған институттар «өзіне қиындық туғызатынын» мәлімдеді.
Актерлік еңбегі мен сыйлықтары
Ферт көптеген марапаттар алды, оның ішінде «Оскар» сыйлығы, «Алтын глобус» сыйлығы, Британ кино академиясының сыйлығы және «Скрин Актерлер Гильдиясы» сыйлығы – Том Хупердің «Патшаның сөзі» (2010) тарихи фильміндегі VI Георг патша рөлін сомдағаны үшін. 2007 жылдың 19 қазанында Винчестер университетінен құрметті доктор ғылымы дәрежесін алды. 2011 жылдың 13 қаңтарында ол Голливудтың Даңқ аллеясындағы 2429-шы жұлдызға ие болды. 2011 жылдың сәуір айында Time журналы оны әлемдегі ең беделді 100 адамның тізіміне енгізді. 2012 жылдың 8 наурызында ол Лондон қаласының құрметті азаматы атанды және 2012 жылы Лондон өнер университетінің құрметті стипендиясын алды. Ферт 2011 жылғы туған күніне орай драма өнеріне қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) атағымен марапатталды.