Кіріспе

Америкалық ақын және шекарашы

Цинциннат Хайн Миллер (8 қыркүйек 1837 – 17 ақпан 1913), көбінесе Жоакин Миллер (/hw//ɑː/'/k//iː//n/) атты қаламдығымен танымал, американдық ақын, жазушы және шекарашы. Ол Сиерра-Невада тауы туралы өлеңдерінде жазғандықтан "Сиерралар ақыны" деген лақап атын алған, осы таулар туралы "Сиерралар әндері" (1871) атты туындысын жариялаған.

Балалық шағы мен отбасы

Хоакин Миллердің ата-анасы Хюлингс Миллер мен Маргарет (құрмет аты Витт) болды, олар 1836 жылдың 3 қаңтарында Индиана штатының Юнион округінде үйленді. Олардың екінші ұлы Цинциннатус Хайнер Миллер 1837 жылы Индиана штатының Юнион округіне жақын жерде дүниеге келді. Белгісіз себептермен Миллер кейіннен туған күні 1841 жылдың 10 қарашасы деп мәлімдеді. Ол Миллерсвиллде туғанын айтты, Индиана, ол батысқа бет алған керуенде әкесі құрған қала деп есептеді. Юнион округінен кеткеннен кейін Миллердің әкесі отбасын Индиана штатының Грант округіне, Миссиссинева өзені мен Майами үндістерінің резервациясына жақын жерге көшірді. "Жоакин" деген псевдонимді қабылдаумен қатар, ол кейіннен орта атын Хайнерден Гейнеге өзгертіп, неміс ақыны Генрих Гейнеге құрмет көрсетті. Миллер шамамен 1850-1852 жылдар аралығында, бала кезінде отбасымен Орегонға көшіп, Уилламет аңғарында қоныстанды, кейін Лэйн округіне айналатын шаруашылық құрды. Жас шағында ол Калифорния алтын асыру жылдарында Калифорнияның солтүстігіне көшіп, әртүрлі оқиғаларға қатысты, соның ішінде бір жыл бойы үндістердің ауылында өмір сүрді және үндістермен шайқаста жараланды. Оның танымал туындылары, "Модоктар арасындағы өмір", "Елік аулау" және "Касл-Крэйдс шайқасы" осы тәжірибелерге негізделген. Ол соңғы шайқаста беті мен мойнына жебеден жарақат алды және алтын асыру дәуіріндегі Португалия Флэт тау-кен қалашығында жазылды.

Қаңғып жүрген жерлері мен алғашқы жазбалары

Ол Уильям Уокердің 1855 жылы Никарагуаға жасаған филибүстерлік жорығына қатысты. 1857 жылдың көктемінде Миллер Пит-Ривер тайпасына қарсы жорыққа қатысты, олар Пит-Риверде ақ адамды өлтірген соң. Кейін ол өзінің американдықтардың жағында болғанын айтып, қаладан қуылды. Ол үнді әйеліне үйленген деген қауесет тарады, мүмкін, Винту әйелі, ол Модоктардың қолынан жараланғаннан кейін оны емдеп, сауықтырған және одан Кали Шаста немесе "Шастаның лилиясы" есімді қызын дүниеге келтірген. Миллер көп ұзамай басқа оқиғаларды іздеу үшін аймақты тастап кеткенімен, 1870 жылдары ол Кали Шастаны, онда жасөспірім болған, іздеп тауып, оны Сан-Францискоға досы Ина Кульбритпен білім алуға алып барды. Замандастары Миллердің "үнді әйелі" кейінірек Модоктар тарапынан ұрланып, бірнеше жыл тұтқындыққа алынған, бірақ оны Джим Брок есімді адам құтқарып, үйленген дейді. Бірақ "Аманда Брок" 1909 жылы қайтыс болғанда Миллер онымен болған роман туралы хабарларды жоққа шығарды. Ол өмірін сақтап қалғаны үшін оған риза екенін білдірді, бірақ ол әрқашан досы болғанын айтты. Қысқа уақыт бойы Солтүстік Айдахоның кен лагерьлерінде болған Миллер 1864 жылы Орегон штатының Каньон-Сити қаласына жетті, онда ол Грант округінің үшінші судьясы болып сайланды. Оның Каньон-Ситидегі ескі үйі әлі де тұр. Миллердің іс-әрекеттері әртүрлі кәсіптерді қамтыды: кеншілер лагерінің аспазы (өзі пісірген тағамды жегеннен қаншалықты ауырғанын), заңгер және судья, газетші, Пони Экспресстің салт аттысы және жылқы ұрысы. 1859 жылдың 10 шілдесінде Миллер 80 долларлық жылқыны, 15 долларлық жабдықты және басқа да заттарды ұрлап тұрып ұсталды. Ол қылмысы үшін Шаста округінде қысқа мерзімге қамалды, ал түрлі есептерде оның Калифорния мен Орегонда осы қылмысты қайталағаны туралы басқа да оқиғалар айтылады. Миллер Пони Экспресстің салт аттысы ретінде шамамен 3000 доллар тапқан және ақшаны Орегонға көшіру үшін пайдаланған. Досы, сенатор Джозеф Лейннің көмегімен ол Юджиндегі Демократиялық тіркелімнің редакторы болды, ол 1862 жылдың 15 наурызынан 20 қыркүйегіне дейін осы қызметті атқарды. Көшірмелері сақталмаса да, ол Конфедерацияға жақын болды және сатқындық сипаты үшін жабылуға мәжбүр болды. Бұл оқиға Порт Орфордта, Орегон штатында болды. Ол өлеңдер алмасып, сын айтысып, қарсыласын қуғаннан кейін оған хат жазыпты. Ол "Мини Миртл" және кейіннен Минни Миртл Миллер аттарымен өлеңдер жариялады. Олардың үш баласы болды: Мод, Джордж және Генри, бірақ Миллер кейін Генридің сәбиі өзінің баласы емес екенін мәлімдеді. 1868 жылы Миллер өзінің алғашқы өлеңдер жинағының 500 данасын басып шығаруға қаржы бөлді. Ол көңілсіз қалды және Миллер оны сатудан гөрі көбірек таратып жіберді. Олардың көптеген даналары жойылды. Автордың үмітсіздігі мен көңілінің тоңуы келесі жылы шыққан екінші кітабында, "Жоакин және басқалар" кітабында көрінді. Дайер 1870 жылдың 4 сәуірінде ажырасуға өтініш берді, олардың үшінші баласы Генри Марк болғанын және Миллердің "толық" немқұрайлылық танытқанын мәлімдеді. Сот 19 сәуірде оларды ажырасқан деп жариялады және Дайерге сәбиді асырауға берді, ал екі үлкен бала анасының қамқорлығында қалды. Миллер балаларға жылына 200 доллар алимент төлеуге міндеттелді. Миллер ажырасудың себебінен Орегон Жоғарғы сотына тағайындалмады деп сенді. Ол әйелі мен балаларына көңіл бөлмегенін және үйде сирек болғанын жоққа шығармады. Некеге тұрғаннан кейін көп ұзамай актриса Ада Айзекс Менкенмен қарым-қатынаста болған болуы мүмкін.

Саяхат

Миллер «Хоакин және т.б.» атты кітапты Брет Хартке жіберді. Ол «артық кеткен қателіктерден» сақтануға кеңес беріп, «Ақын болуға қадам басыпсыз» деп ынталандырды. Келесі жазда, 1870 жылдың шілдесінде Миллер қарыз ақшамен Сан-Францискоға сапар шегіп, Чарльз Уоррен Стоддард пен Ина Кульбритпен танысты. Стоддард оны докте бірінші болып күтіп алды, ол еске алғандай, Миллердің оған айтқан алғашқы сөздері: «Келіңіз, ақындармен сөйлесейік». Миллер Англияға барды, онда ол шекараның ерекше тұлғасы ретінде тойланды. 1871 жылдың мамырында ол «Сиерра жырлары» кітабын жариялады, осы кітап оның «Сиерра ақыны» деген лақап атын бекітті. Бұл кітап британдық баспасөз және Прерафаэлиттік бауырластықтың мүшелері, әсіресе Данте Габриэль Россетти мен Уильям Майкл Россетти тарапынан жақсы қабылданды. Англияда ол Натаниел Хоторнның ұлы Джулиан Хоторнмен бірге Савидж клубына шақырылған азанау американдықтардың бірі болды. Кіші Хоторн Миллерді «лицензияланған бостандық сүйгіш» деп сипаттады, бірақ оның «ұнамды, мейірімді және зиянсыз» екенін мойындады. Миллер 1871 жылдың қыркүйегінде Англиядан Нью-Йоркке оралды. Отбасының ынталандыруымен Орегонға қайтқанға дейін, өліп бара жатқан ағасын көру үшін Пенсильвания штатының Истон қаласына барды; одан кейін әкесі де қайтыс болды. Миллер ақырында Калифорнияда қоныстанды, онда ол жеміс өсіріп, өлеңдері мен басқа да шығармаларын жариялады. 1877 жылы Миллер «Сиерраның алғашқы отбасылары» атты туындысын «Даниттер немесе Сиерраның жүрегі» атты пьесаға бейімдеді. 22 тамызда Нью-Йоркте Макки Ранкин басты рөлде ойнады. Джозеф Смиттерді өлтіргендердің бірінің қызын қуалайтын даниттер туралы антимормондық пьеса сол кездегі антимормондық драмалардың ең табыстыларының біріне айналды. Алайда, The Spirit of the Times оның табысын көрермендердің сәтсіздікке ұшырауын күткенімен, жақсы қойылымды тауып алғандарымен байланыстырды: «Пьесаның ерекше қасиеттері бар екені дәлелденді, егер ол шедевр болмаса, онда ол жаман емес». «Даниттер» бастапқыда бірнеше күн көрсетілді, содан кейін жеті аптаға созылды, одан кейін басқа театрға көшіріліп, ақырында «Том ағаның қабінесі» сияқты танымалдылыққа ие болды. Ол 1877 жылы кітап түрінде жарық көрді. Кейін Миллер антимормондық көзқарасынан өкініш білдірді. Миллер үшінші рет 1879 жылдың 8 қыркүйегінде Нью-Йоркте Абигейл Лиландқа үйленді.

Кейінгі жылдар және өлім

1886 жылы Миллер «Готэмнің құлауы» атты кітап жариялады, бұл кітаптардың бірі, онда проститутка алғаш рет басты кейіпкер ретінде бейнеленді. Жапон ақыны Йоне Ногучи 1894 жылы Хайтс қаласына келіп, келесі төрт жылды жатақ және тамақпен алмастырылған ақысыз еңбекші ретінде өткізді. Ол онда тұрып, өзінің алғашқы кітабын – «Көрген немесе көрінбеген; немесе үйсіз құбыланның монологтары» (1897) жариялады. Миллерді «ең табиғи адам» деп атағанмен, Ногучи сол жылдарды АҚШ-тағы ең қиын жылдары деп еске алды және кейіннен өзінің тәжірибесін «Жапон қызының американдық күнделігінде» суреттеді. 1897 жылы Миллер газет тілшісі ретінде Юконға сапарлады. Ол Алясканы алғаш рет 30 шілдеде көрді. Оның көптеген хабарламалары Аляскаға жеткенге дейін жазылған, бірақ олар сапардың оңай және арзан болғанын көрсетеді. Миллердің өзі дерлік тоңды, екі саусағы мұздап қалды. Миллер 1913 жылдың 17 ақпанында достары мен туыстарының арасында қайтыс болды. Оның соңғы сөздері: «Мені алып кетіңдер, алып кетіңдер!» деп тілге келді. Сөз сөйлеген дін қызметкері Миллерді «Американың соңғы ұлы ақыны» деп атады. 23 мамырда Сан-Францисконың Богемия клубы мен Пресс-клубының мүшелері Миллердің кремациялық өртеу орнына оралып, оның күлін сақтаған урнаны өртеп, оны желге шашыратуға мүмкіндік берді. Ол өсиет қалдырмады, ал оның 100 000 долларға бағаланған мүлкі әйелі Абигейл мен қызы Хуанита арасында бөлісті.

Мұра

Оның туған жеріне арналған тарихи белгі 1915 жылғы 10 қазанда Индиана штатының Юнион округіне қарасты Либертиден солтүстікке қарай АҚШ 27 тас жолында ашылды. Жоакин Миллердің үйі Вашингтон қаласында орналасқан. Ол өмірінің соңында салып, 1919 жылы Окленд қаласы сатып алған үйі, Жоакин Миллер паркіндегі Жоакин Миллер үйі ретінде белгілі. Солтүстіктегі биіктікте ол өзіне арнап сөндіру қамалын және Мұсаға, генерал Джон С. Фремонтқа, Роберт Браунингке және Элизабет Баррет Браунингке арналған ескерткіштерді тұрғызды. Калифорниядағы бірнеше мектеп оның есімімен аталады, оның ішінде Сан-Хоседегі Миллер орта мектебі, Оклендтегі Жоакин Миллер бастауыш мектебі және Бурбанктегі Жоакин Миллер бастауыш мектебі бар. «Өлім аңғарының күндері» телесериалының 13-ші маусымындағы «Сылықақы медальон» атты эпизодта Шон МакКлори Жоакин Миллер рөлін ойнады, онда Инна Кульбрит және оның өмірлік махаббаты бейнеленген. Актер Джордж Полсин «Өлім аңғарының күндері» телесериалының «Ерте шам жағылады» эпизодында Дэйл Робертсон жүргізген жас Жоакин Миллер рөлін сомдады. 1970 жылғы 24 сәуірде көрсетілген бұл эпизод Полсиннің экрандағы алғашқы пайда болуы және серияның 452 эпизодының соңғысы болды. Эпизодта Аризона айманындағы алтын кенішіндегі аспаз, кеншілерден алтын ұрлағаны үшін асылуға тиіс. Оның көмекшісі «Нат Миллер» (Полсин) аспаздың қарындасын Тусоннан алып келсе, оның өмірін сақтап қалуға болатынына сенімді. Осы алтын кенішінде Миллер батыс поэзиясына деген құштарлығын жетілдірді. 1978 жылғы британдық «Лилли» мини-сериалында актер Брюс Боа, Лилли Лэнгтри келе жатқанда, оның жолына гүл жапырақтарын шашып, қонақтарды таң қалдырды. 2012 жылы суретші Марк Оливер Калифорнияның МакКлауд қаласындағы Ху Ху паркінде «Жоакиннің кітабы» деп аталатын үлкен мүсін жасады. Бұл орын Миллердің Винтус тайпасымен бірге тұрған жеріне жақын.