Кіріспе

Nobody's Fool – 1994 жылы шыққан американдық комедиялық драмалық фильм, сценарийін Роберт Бентон жазып, режиссерлік еткен. Фильм Ричард Руссоның 1993 жылы жарық көрген, осы аттас романы негізінде түсірілген. Басты рөлдерде Пол Ньюман, Джессика Танди, Мелани Гриффит, Дилан Уолш, Пруит Тейлор Винс, Джин Сакс, Йозеф Сомер, Филип Сеймур Хоффман, Филип Боско және Брюс Уиллис сомдаған. Бұл Paramount Communications компаниясының меншігіндегі Paramount компаниясының соңғы туындысы болды (1994 жылдың шілдесінде бастапқы Viacom компаниясына сатылды), сонымен қатар Джессика Тандидің 1994 жылдың 11 қыркүйегінде қайтыс болғанға дейінгі соңғы фильмдегі рөлі болды. Пол Ньюман осы рөлі үшін «Оскар» сыйлығының «Үздік актер» номинациясына, «Экран актерлері гильдиясы» сыйлығының «Басты рөлдегі үздік актер» номинациясына және «Алтын глобус» сыйлығының «Драмалық фильмдегі үздік актер» номинациясына ие болды, сондай-ақ 67-ші «Оскар» марапатында Роберт Бентон «Үздік бейімделген сценарий» номинациясын алды.

Сюжет

Дональд "Салли" Салливан - Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі бейбіт, қарлы ауыл Норт-Батта тұратын өсектес қарт. Ол құрылыс саласында еркін жұмыс істейді, әдетте оның жанында ақылсыз досы Руб болады. Ол жергілікті мердігер Карл Роубокпен жиі келіспейді, оны әр мүмкіндікте төленбеген жалақы мен мүгедектігі үшін сотқа береді. Соллидің бір аяқты адвокаты Вирф өте бейшара, оның ісі бірнеше рет қаралмайды. Сол кезде Сулли оны ашуға тырысып, әр мүмкіндікті пайдаланып, Карлдың әйелі Тобимен ашық флирт жасайды (ол бұған қуанады). Ол Жеңіс атты салонға тұрақты қонақ болып, онда Вирф, Карл, Руб, Джоко қала дәріханашысы және Олли Куиннмен бірге жиі ішіп-жеп, карта ойнайды. Бір қызығы, Карлдың қар шашу машинасын ұрлап алыпты. Салли оны Карлдің соңғы сот ісі үшін ұрлап алады. Карл оны ұрлап алып, өзінің құрылыс ісі басындағы ауласына қояды. Оны өзінің доберман пиншер күзетші иті күзетеді. Салли итке есірткі құйып, оны екінші рет ұрлап алады. Карл соңғы рет қайтарып алады және есірткіге толғандықтан қорқынышты болған итті Суллидің балалық шағындағы үйіне қалдырады. Салли - қарт Мисс Берилдің үйінде жалға алушы, оның 8-сынып мұғалімі, оның банкир ұлы Клайв оны үйден шығарып, үйді сатуға қатты шақырады. Саллидің отбасылық қиындықтары оның ажырасқан ұлы Питердің сапарымен өрбіді, ол жұмыссыз профессор, әйелімен келіспейді. Сол кезде ол Суллимен қарым-қатынасын қалпына келтіреді, Сулли жас немересі Уиллмен жаңа қарым-қатынас жасайды. Питердің күнделікті көзге түсіп қалуы Рубқа ұнамайды, бірақ Салли оған Питер оның ұлы болғанымен, Руб әлі де оның ең жақсы досы екенін айтады. Сол арада, Клайв Солтүстік Бат қаласында ойын-сауық паркін салу туралы табысты келісімге қол жеткізеді. Алайда, келісім күтпеген жерден іске аспайды, себебі промоутер алаяқ болып шығады, ал Клив банктің қаражатын ойын-сауық паркін қаржыландыруға жұмсағандықтан, қаладан ұятқа қалады. Сол кезде ол өзін қудалаған Реймер деген полиция қызметкеріне соққы бергені үшін түрмеге қамалған еді. Бірақ оның ұлы мен немересі оған жылы бастайды, ал оның бақилығы жақсы жаққа бұрылады, өйткені оның ат жарысына арналған үш жолғы билет жеңіске жетеді. Тіпті сүйкімді Тоби Карлды тастап, Хавайға Саллимен қашуға дайын екенін білдіреді. Салли немересін тастап кете алмайтынын түсінеді және әуежайға кетер алдында Тобиге оны ескергені үшін алғыс айтады. Соңында, Салли бастаған жеріне қайта оралды, Мисс Берилдің үйіне түсіп қалды. Бірақ қазір ол қаржы жағынан да, жан дүниесінен де бай, ол ит иесі, және ол қанағаттың бейнесі болды.

Өндіріс

Кітап пен фильмнің де оқиғасы өрілеген, ойдан шығарылған Солтүстік Бат, Нью-Йорк қаласы, Руссоның өскен жері – Саратога окруғындағы, Гловерсвилльдің шығысында орналасқан Балстон Спа, Нью-Йорк қаласының негізінде жасалған. Нағыз Балстон Спа көршілес Саратога Спрингс қаласының көлеңкесінде қалып қойды, дәл сол сияқты Солтүстік Бат та ойдан шығарылған Скайлер Спрингс қаласының көлеңкесінде еді. "Ешкімнің кінәсі жоқ" фильмі Хадсон аңғарындағы Бикон қаласында түсірілді, қалаға көрсетілген қызметтер мен туындаған ыңғайсыздықтар үшін 40 000 доллар төленді. Туралау 1993 жылдың қараша айында басталып, 1994 жылдың ақпан айында аяқталды. Нью-Йорк штатының Хадсон қаласындағы N. 7-ші көшеде орналасқан Iron Horse Bar қазір Губернатордың тавернасы деп аталады, ал асхана болса Уоррен көшесіндегі The Grazin' Diner болып өзгерді, Хадсон қаласының бұрышынан айналып өтуге болады. Брюс Уиллис фильмде түсу үшін айтарлықтай жалақыдан бас тартқан, актердің әрекет фильмдерінен шамамен 15 миллион доллар табу кезінде SAG AFTRA стандарты бойынша аптасына 1400 долларға келіскен. Оның аты тек фильмнің соңғы титрлерінде ғана көрсетілген.

Кассалық жинақ

"Біреуге ақымақ" 1994 жылғы 23 желтоқсанда шектеулі көрсетілімге шықты, алты кинотеатрда 92 838 доллар табалдырысын өтті. Фильм 1995 жылғы 13 қаңтарда кеңінен көрсетіліп, 792 кинотеатрда ашылу күні 7 142 691 доллар тапты. АҚШ және Канада бойынша фильмтің жалпы табысы 39 491 975 долларды құрады. Metacritic сайтында фильм 28 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 86 балға бағаланды. Variety журналынан Тодд Маккарти былай деп жазды: "Біреуге ақымақ" – шағын Нью-Йорк қаласының кез келген тұрғынынан құралған, байланысы үзілген, дисфункционалды отбасы туралы жұмсақ, әдемі әңгіме. Өмірінен ештеңе шығармаған, бірақ жанды актер Пол Ньюманның керемет ойынымен Роберт Бенттонның кейіпкерге бағытталған фильмі ұсақ-түйектерге толы; мұндағы оқиғалар қазіргідей шулы, апатты жағдайларда емес, тыныш ағыспен дамиды. The Washington Post газетінен Дессон Хоу да осыған ұқсас пікір білдірді: "Біреуге ақымақ" өте көркем және түсінікті, ол жаныңа әнмен кіреді. Бұл – Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі шағын қаладағы күнделікті қиындықтар мен уайымдарға тап болған нағыз адамдар туралы әңгіме. Онда кейіпкерлердің мінез-құлқы, әдеттері және жүректен шыққан сөздері көрсетілген, мұндай нәрселер кинода көбірек болса еді дейсіз. The Chicago Reader журналынан Джонатан Розенбаум былай деп жазды: "Бұл Роберт Бенттонның маған қатты ұнаған алғашқы фильмі және, мүмкін, «Хастлер» фильмінен бергі Пол Ньюманның ең жақсы рөлі. Чеховтың әңгімелерінің рухында жасалған «Біреуге ақымақ» жартылай сюжетсіз, кішкентай қалаларда адамдарды байланыстыратын ұсақ-күшік махаббат пен жеккөрушілікке, оларды тірі ұстайтын күнделікті жалқаулыққа назар аударады. Онда сәтсіздіктің поэзиясы мен шынайылығы бар". Пол Ньюман сыншылардың ерекше мақтауына ие болды. The New York Times газетінен Карин Джеймс актердің ойынын "осы жылдың ең жақсы рөлі және ол осыған дейін орындаған ең ұлы рөлдердің бірі" деп сипаттады. Chicago Sun Times газетінен Роджер Эберт былай деп жазды: "Мен өмірім бойы Пол Ньюманды фильмдерде көріп келемін. Ол қазіргі американдық киноның бір бөлігі, кейде ол тіпті көзге түспейді: ол өз жұмысын қарапайымдықпен, әдемілікпен және ең аз қиындықпен жасайды, сондықтан адамдар оның қаншалықты керемет актер екенін түсінетін-түсінбеймін".