Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегияның әкімшілік бөлігі – Норвегияның аймағы.
County of Norway
the region of Norway
Акершюс – Норвегиядағы әкімшілік орталығы Осло қаласында орналасқан округ. Акершюс Орта ғасырдан бері Ослоның басты қаласы саналатын Шығыс Норвегия аймағының бір бөлігі. Оның аты Ослодағы Акершюс бекінісі және орта ғасырлық Акер шаруашылығынан шыққан. Орта ғасырдан 1919 жылға дейін Акершюс Шығыс Норвегияның көп бөлігін қамтитын маңызды феод және округ болды. 17 ғасырдан 2020 жылға дейін, сондай-ақ 2024 жылдан бастап Акершюс Ұлы Осло аймағындағы кішігірім орталық округ мәртебесіне ие. Акершюс – 716 000-нан астам халқы бар Норвегияның ең халқы көп округі. Алғашқыда Акершюс Норвегиядағы төрт маңызды феодтың бірі болған және Шығыс Норвегияның көп бөлігін қамтыған. 1662 жылы Акершюс негізгі округ (Штифтамт немесе Стифт) болып құрылды және кейде Кристиания Стифт деп те аталды. Оған бірнеше кіші округтар (Амт немесе Андерамт) кірді. 1682 жылы қазіргі Осло мен Акершюстан тұратын ең орталық аймақтары сол аттас үлкен негізгі округ құрамында Акершюс кіші округіне айналды. 1842 жылы қазіргі Ослоның шағын бөлігін құрайтын Кристиания қаласы Акершюс негізгі округінің құрамындағы жеке кіші округ мәртебесін алды. 1919 жылы Акершюс негізгі округі таратылды, ал кіші округ Акершюс округі (fylke) ретінде жалғасты. Тарихы барысында Акершюс (кіші) округі бірнеше рет Ослоға аумақтарын берді. Акершюстің ең орталық және маңызды муниципалитеті Акер 1948 жылы Ослоға қосылды. Осылайша, қазіргі Акершюстің астанасы Осло болғанымен, Ослоның өзі қазіргі округтің құрамына кірмейді. 2020 жылы Акершюс округі Викен округімен біріктірілді, сонымен қатар Остфолд және Бускеруд округтары да қосылды. Бірақ 2024 жылдан бастап Акершюс шекарасы сәл кеңейтілген округ ретінде қайта құрылды. Қазіргі Акершюс Осло, Хедмарк, Оппланд, Бускеруд, Осло және Остфолдпен шектеседі, сондай-ақ Швециямен (Вермланд) қысқа шекарасы бар.
Akershus is a county in Norway, with Oslo as its administrative centre. Akershus has been a region in Eastern Norway with Oslo as its main city since the Middle Ages, and is named after the Akershus Fortress in Oslo and ultimately after the medieval farm Aker in Oslo. From the Middle Ages to 1919, Akershus was a main fief and main county that included most of Eastern Norway, and from the 17th century until 2020 and again from 2024, Akershus also has a more narrow meaning as a smaller central county in the Greater Oslo Region. Akershus is Norway's largest county by population with over 716,000 inhabitants. Originally Akershus was one of four main fiefs in Norway and included almost all of Eastern Norway. The original Akershus became a main county (Stiftamt or Stift) in 1662 and was sometimes also known as Christiania Stift. It included several subcounties (Amt or Underamt); in 1682 its most central areas, consisting of modern Oslo and Akershus, became the subcounty of Akershus within the larger main county of the same name. In 1842, the capital city of Christiania, which at the time consisted of a tiny part of modern Oslo, became a separate subcounty within Akershus main county. The main county of Akershus was disestablished in 1919, and the subcounty continued as Akershus county (fylke). During its history Akershus (sub) county ceded territory to Oslo several times; Akershus' most central and important municipality, Aker, was transferred to Oslo in 1948. Thus, while modern Akershus' capital is Oslo, Oslo is not located within the modern county itself. In 2020, the county of Akershus was merged into Viken along with the counties of Østfold and Buskerud, but Akershus was reestablished as a county from 2024 with slightly enlarged borders. Modern Akershus borders Oslo, Hedmark, Oppland, Buskerud, Oslo, and Østfold; it also has a short border with Sweden (Värmland).
География
Географиялық термин ретінде Акершюс мағынасы уақыт өте келе өзгерді. Акершюс бастапқыда негізінен Акершюс негізгі округіне қатысты, оған Шығыс Норвегияның көп бөлігі кірді, Жоғарғы Телемарк және Бахусленді (қазір негізінен Швецияның бөлігі) қоспағанда. Қазіргі Акершюс округі 1682 жылы құрылған Акершюс субконтитінің тікелей жалғасы болып табылады, оған қазіргі Осло мен Акершюс округтері кірді. 1842 жылы қазіргі Ослоның шағын бөлігін құрайтын Кристиания қаласы Акершюс негізгі округінің құрамындағы жеке субконтиге айналды. Акершюс негізгі округі 1919 жылы таратылды, содан кейін Акершюс күнделікті қолданыста Кристианияны қоспағанда, қазіргі округтің синонимі болды. Акершюстің ең орталық және маңызды муниципалитеті – Акер 1948 жылы Ослоға қосылып, осы қаламен біріктірілді. 1948 жылдан кейін қалған Акершюс округі әдетте Ослоның батысындағы Аскер және Барум, Фолло және Ромерике аймақтарына бөлінеді. Ослоның көптеген қалалық елді мекендері мен маңындағы аймақтарды, әсіресе Барумді және тарихи Акерді қамтитын Акершюс – елдің ең тығыз бейіттелген аймақтарының бірі. Ослоға бағытталған негізгі теміржол желілері Акершюс арқылы өтеді, олардың көптеген түйіскен жерлері мен станциялары бар, мысалы Аскер, Сандвика, Ски және Лиллестрём. Акершюс Мёса көлінің және Гломма өзенінің бір бөлігін қамтиды. Округқа сонымен қатар Ослодан солтүстікке қарай 48 шақырым қашықтықта орналасқан тарихи Ейдсволь қаласы да кіреді, онда 1814 жылы ұлттық жиналыс Норвегия конституциясын бекітті. Эйдсвольдің оңтүстігінде халықаралық әуежай – Гардермоендегі Осло әуежайы орналасқан. Ослоның бұрынғы халықаралық әуежайы Форнебу да Акершюсте орналасқан. Мұрагер ханның егістігі Аскерде орналасқан (ал патша сарайы Ослода).
As a geographical term the meaning of Akershus has changed over time. Akershus originally primarily referred to Akershus main county, which included most of Eastern Norway, with the exception of Upper Telemark and Båhuslen (now mainly part of Sweden). The modern Akershus county is a direct continuation of the subcounty of Akershus, created in 1682, and included all of modern Oslo and Akershus. In 1842 the capital city of Christiania, which at the time consisted of a tiny part of modern Oslo, became a separate subcounty within Akershus main county. Akershus main county ceased to exist in 1919, after which Akershus in everyday usage became synonymous with the modern county that excluded Christiania. Akershus' most central and important municipality, Aker, was transferred to and merged with Oslo in 1948. After 1948, the remaining Akershus county is conventionally divided into Asker and Bærum to the west of Oslo, Follo and Romerike. Embracing numerous suburbs and urban areas of Oslo, notably Bærum and historically Aker, Akershus is one of the most densely populated areas in the country. The main national railway lines into Oslo run through Akershus with many junctions and stations such as Asker, Sandvika, Ski, and Lillestrøm. Akershus includes some of the lake Mjøsa and some of the river Glomma. The county also includes the historical place Eidsvoll, 48 km north of Oslo, in which the national assembly ratified the Norwegian constitution in 1814. South of Eidsvoll is the international airport, Oslo Airport at Gardermoen. Oslo's previous international airport, Fornebu, is also located in Akershus. The estate of the crown prince is located in Asker (the royal palace is in Oslo).
Тарих
Акершус 16 ғасырда феодалдық иелікке айналды, содан кейін қазіргі Хедмарк, Оппланд, Бускеруд және Осло округтері, сондай-ақ Эстфолд округінің Аским, Эйдсберг және Тройгстад муниципалитеттері де оның құрамына кірді. 1662 жылы Акершус Амет болып, ал 1685 жылы Бускеруд Акершустен бөлініп, жеке Амет болып құрылды. 1768 жылы Хедмарк пен Оппланд та Акершустен бөлініп, Опланденес Аметіне айналды (сонымен қатар Аским, Эйдсберг және Тройгстад Эстфолд округіне қосылды). 1842 жылы Кристиания (Осло) қаласы да жеке округ болып бөлінді. 1919 жылы Амет аталымы Fylke деп өзгертілді. 1948 жылы Акер, Акершустың ең ірі және ең көп халқы бар муниципалитеті, Осло округіне берілді.
Akershus became a fief in the 16th century, and then also included the current counties of Hedmark, Oppland, Buskerud, and Oslo, as well as the municipalities of Askim, Eidsberg, and Trøgstad in the county of Østfold. In 1662, Akershus became an Amt, and in 1685, Buskerud was separated from Akershus and became an Amt of its own. In 1768, Hedmark and Oppland were also separated from Akershus to become Oplandenes Amt (and Askim, Eidsberg, and Trøgstad were transferred to Østfold). In 1842, the city of Christiania (Oslo) was made a separate Amt, as well. In 1919, the term Amt was changed to Fylke. In 1948, Aker, the greatest and the most populous municipality of Akershus, was transferred to the county of Oslo.
Атауы
Акершюс округі Акершюс бекінісінің атымен аталған. Бекініс 1299 жылы салынған, ал атауының мағынасы – "Акер (аймағының) (қоршалған) үйі". Бүгінде бұл атау шатастыруға мүмкін, себебі бекініс қазір Акершюс округінен тысқары орналасқан (ол 1842 жылдан бері Осло округінің құрамында). Шындығында, Акершюс әкімшілігі де округтен тыс, Ослоның орталығында орналасқан.
The county is named after Akershus Fortress. The fortress was built in 1299, and the meaning of the name is "the (fortified) house of (the district) Aker". The name is somewhat misleading now, since the fortress is now outside Akershus (it is in Oslo County since 1842). In fact, the administration of Akershus sits outside the county, as well, in the centre of Oslo.
Елтаңба
Герб 1987 жылғы заманауи үлгіде жасалған. Онда Акершюс бекінісінің шатырлы қабырғасы бейнеленген.
The coat of arms is from modern times (1987). It shows a gable from Akershus Fortress.