Кіріспе

Ауыр металл музыкасының жанры

глэм-рок
хард-рок
поп
поп-рок
арена-рок
глэм-панк. 1980-ші жылдардың басқа ауыр металл әндері сияқты (әсіресе трэш-метал әндері), олар көбінесе гитара сололарын көрсетеді. Олар сондай-ақ гармонияларды кеңінен қолданады, әсіресе ерекше күшті балладаларда – біртіндеп күшейе түсетін, эмоционалды әндерде. Бұл жанрдағы коммерциялық жағынан ең табысты синглдердің бірі болды және оны дәстүрлі ауыр металға қызығушылық танытпаған кең аудиторияға ашты. Ән мәтіндері көбінесе махаббат пен құштарлық туралы болады, әндер көбінесе нақты бір әйелге арналады. Эстетикалық тұрғыдан глэм-металл 1970-ші жылдардың глэм-рок немесе глиттер-рок стиліне көп сүйенеді, көбінесе өте ұзын шашы, шаш лактары, макияж, көзге түсетін киім мен аксессуарлар (негізінен тығыз джинс немесе былғары шалбар, спандекс және бас байламнан тұрады) қолданылады. Глэм-металдың визуалды аспектілері музыкалық теледидар өндірушілеріне, әсіресе MTV-ге ұнады, оның дамуы жанрдың өрлеуімен бірге жүрді. Глэм-метал орындаушылары есірткі, стриптиз және түнгі кештерге толы өмір салтымен танымал болды, олар туралы ақпарат таблоидтық баспасөзде кеңінен жарияланды. Әлеуметтанушы Дина Вайнштейн ауыр металдың коммерциялық формаларын сипаттау үшін қолданылатын көптеген терминдерге назар аударады, оларды ол жеңіл металл (lite metal) деп топтастырады. Бұларға глэм-металдан басқа: мелодикалық металл, жалған металл, пудель топтары, нерф-металл, поп-металл немесе металл-поп жатады, соңғысын сыншы Филип Баш 1983 жылы Van Halen және Def Leppard сияқты топтарды сипаттау үшін қолданған. AllMusic «поп-металл» деген жалпы терминді қолданады, ол глэм-роктың ықпалымен (Poison және Mötley Crüe сияқты топтарда көрініс тапқан) жарқын киім мен ауыр макияжпен сипатталатын 1980-ші жылдардың соңындағы поп-металдың бір түрін білдіреді. «Шаш металл» (hair metal) деген қарапайым сөз 1990-шы жылдардың басында, грандж 1980-ші жылдардың металлына қарағанда танымал бола бастағанда қолданыла бастады. «Метал: A Headbanger's Journey» атты деректі фильмінің «металл туыс ағашы» деген бөлімінде антрополог Сэм Данн Def Leppard, Europe және Whitesnake сияқты топтарды қамтитын поп-металл мен Mötley Crüe және Poison сияқты глэм-металл топтарын ажыратады.

Алдыңғылар

Музыкалық журналист Стивен Дэвис осы стильдің ықпалы Kiss, Boston, Cheap Trick және New York Dolls сияқты топтарға дейін жететінін айтады. Kiss, және шамалы дәрежеде Әлис Купер, жанрға зор әсер еткен. Фин тобы Hanoi Rocks, өзі New York Dolls-тің күшті ықпалында болған, hair metal-дың имиджін қалыптастырғаны үшін марапатталды. Van Halen 1978 жылы Лос-Анджелес музыкалық аренасынан, Sunset Strip-тен пайда болды және Эдди Ван Халеннің гитарадағы шеберлігіне негізделген ерекше дыбысымен бұл қозғалысқа үлкен әсер етті. Ол "Eruption" әнінде, Van Halen альбомынан көрсетілгендей, екі қолмен орындалатын "табу" (hammer-on and pull-off) атты әдісті танымал етті. Осы дыбыс және вокалист Дэвид Ли Роттың сахналық өнері глэм-металға зор ықпал етті.

Бірінші толқын (1981-1986)

Def Leppard, көбінесе британдық ауыр металдың жаңа толқынымен саналады, глэм-рок пен ауыр металды үйлестіріп, 1980-ші жылдардағы хард-рок дыбысын қалыптастыруға көмектесті. 1980 жылдың наурыз айында Def Leppard алғашқы альбомын – «On Through the Night» шығарды, оның бірінші әні «Rock Brigade» болашақ дыбыс стилінің алғашқы үлгісін көрсетті. 1981 жылдың шілдесінде Def Leppard екінші альбомын – «High 'n' Dry» жариялады, онда «Bringin' On The Heartbreak» (қуатты баллада) және «Switch 625» (инструментальдық шығарма) әндері бар, олар келесі альбомында («Pyromania») кең таралған дыбыс стилінің мысалдары болды. «High 'n' Dry» альбомы Billboard 200 тізімінде 123 апта бойы сақталды. 1983 жыл глэм-метал үшін маңызды жыл болды: Def Leppard үшінші альбомын – «Pyromania» қаңтардың 20-сы күні шығарды, бұл Billboard тізімінде алғашқы ондыққа жеткен глэм-метал альбомы болды (наурыздың 12-сі). Кейіннен ол мамырдың 14-і күні екінші орынға көтеріліп, қарашаның 26-сы күні 11-орынға түсетінше алғашқы ондықта қалды, содан кейін Billboard 200 тізімінен 123 аптадан кейін мүлдем жоғалып кетті. Quiet Riot-тың «Metal Health» альбомы наурыздың 11-сі күні шықты, содан кейін қарашаның 26-сы күні бірінші орынға жетті. Def Leppard және Quiet Riot-тың табысы онжылдық дами келе көптеген ауыр металл топтарына жол ашты. Сол жылы хэви-метал альбомдарының үлкен толқыны бұрын-соңды естілмеген коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. Қыркүйек айында келесі альбомдар жарық көрді: Mötley Crüe екінші альбомын, ал Def Leppard-тың «Pyromania» альбомы Американың Жазу индустриясы қауымдастығы (RIAA) тарапынан платиналық сертификат алды және Billboard 200 тізімінде екінші орынға жетті. MTV-нің дамуына көмектескен «Foolin'», «Photograph» және «Rock of Ages» синглдері Top 40 тізіміне енді. «Pyromania» стилі кеңінен қайталанды, әсіресе жаңадан пайда болған Калифорниялық сахнада. Ең белсенді глэм-металл сахнасы Лос-Анджелестегі Сансет Стриптегі клубтарда қалыптаса бастады, олардың ішінде The Trip, Whisky a Go Go және Starwood есімдері бар. Бұл клубтар зорлық-зомбылықтан қорқып панк-рок топтарын шақырудан бас тартып, оның орнына көптеген металл топтарын, әдетте «ойнау үшін төлеу» негізінде шақыра бастады, осылайша хард-рок музыкасы үшін жанды орта құрды. 1984 жылы көптеген металл топтары дебюттік альбомдарын шығара алды, соның ішінде Ratt (Лос-Анджелестен) – «Out of the Cellar» альбомымен, Bon Jovi (Нью-Джерсиден) – «Bon Jovi» альбомымен, Great White – «Great White» альбомымен, Black 'n Blue (Портлендтен, Орегон) – «Black 'n Blue» альбомымен, Autograph – «Sign In Please» альбомымен және W. A. S. P. – аттас дебюттік альбомымен. Бұл топтардың барлығы 1980-ші жылдардың басында глэм-металдың жалпы келбетін және дыбысын дамытуға үлес қосты. 1985 жылы коммерциялық тұрғыдан сәтті глэм-металл альбомдары пайда бола бастады, соның ішінде Mötley Crüe-дің үшінші альбомы – «Theatre of Pain», Ratt-тың екінші альбомы – «Invasion of Your Privacy», Dokken-нің үшінші альбомы – «Under Lock and Key», Stryper-дің бірінші альбомы – «Soldiers Under Command», Bon Jovi-дің екінші альбомы және Autograph-тың екінші альбомы – «That's The Stuff». Лос-Анджелес Сансет Стрип айналасындағы ең маңызды сахнаны дамыта берді, соның ішінде 1970-ші жылдары глэм-рок тобы ретінде құрылған және болашақ Mötley Crüe, Cinderella және Guns N' Roses мүшелерінің қатарынан өткен London тобы 1985 жылы «Non Stop Rock» дебюттік альбомын шығарды.

Екінші толқын (1986-1991)

1980 жылдардың орта шеніне қарай, глэм-метал Америкада кең танылуға ие бола бастады, осы топтардың көптеген музыкалық видеолары MTV арнасында жиі көрсетіліп, көбінесе арнаның күнделікті тізіміндегі жоғары сатыда болды, ал кейбір топтар Headbangers Ball сияқты арнаның хабарларында пайда болды, ол аптасына 1,3 миллионнан астам қаралыммен ең танымал бағдарламалардың біріне айналды. Топтар сондай-ақ Лос-Анджелестегі KNAC сияқты радиостанцияларда көп ойнатылды. 1986 жыл глэм-метал музыкасы үшін маңызды жыл болды, себебі Bon Jovi дәуірдің ең коммерциялық сәтті шығарылымдарының бірі – Slippery When Wet-ті ұсынды, ол металл мен поп сезімталдығын үйлестіріп, Billboard 200 альбомдық тізімінде жалпы сегіз апта көшбасшы болып тұрды және АҚШ-та 12 миллионнан астам дана сатылды. Бұл үш үздік ондыққа енген сингл шығарған алғашқы хард-рок альбомы болды, олардың екеуі бірінші орынға жетті. Альбом жанрдың аудиториясын кеңейткені үшін, әсіресе әйелдерге, сондай-ақ дәстүрлі түрде еркектер басымдығын көрсететін аудиторияға ұнағаны үшін және онжылдықтың соңында басқа топтарға MTV-ге және коммерциялық сәттілікке есік ашқаны үшін мақтау алды. Швециялық Europe тобы әнұрандық "The Final Countdown" альбомын шығарды, ол бірнеше елде, соның ішінде АҚШ-та үздік ондыққа енді, ал альбомның атаулы синглы 26 елде бірінші орынға жетті. Stryper 1986 жылы платиналық "To Hell with the Devil" альбомын шығару арқылы кең танылды және христиандық лириканы хард-рок музыка стиліне және глэм-метал көрінісіне енгізді. Пенсильваниядан екі топ – Гаррисбургтен Poison және Филадельфиядан Cinderella 1986 жылы тиісінше "Look What the Cat Dragged In" және "Night Songs" атты көп платиналық дебюттік альбомдарын шығарды. Van Halen жетекші вокалда Sammy Hagar-мен алғашқы альбомын, "5150"-ні шығарды, ол АҚШ-та үш апта бойы бірінші орында тұрды және алты миллионнан астам дана сатылды. Глэм-метал топтары 1987 жылы коммерциялық сәттіліктерін жалғастырды, Mötley Crüe "Girls, Girls, Girls", White Lion "Pride" және Def Leppard "Hysteria" шығарды, ол жеті хит-синглден тұратын хард-рок альбомы болды. Guns N' Roses-тің коммерциялық сәттілігінен кейін L.A. Guns және Faster Pussycat сияқты басқа да жабайы глэм-метал топтары танымал бола бастады. Сыншылар бұл стильді басқа глэм-метал топтарының коммерциялық сәттілігінен ажырату үшін ақырында "sleaze rock" немесе "sleaze metal" деп атады. Стильдің үстемдігі соншалық, Калифорниялық хардкор панк тобы T. S. O. L. осы кезеңде глэм-метал дыбысына бет бұрды. Онжылдықтың соңғы жылдарындағы ең елеулі жетістіктер – Bon Jovi-дің "New Jersey" (1988), Van Halen-нің "OU812" (1988), Филадельфиядан Britny Fox және Нью-Йорктен Winger 1988 жылы өздерінің аттас дебюттерін шығарды. 1989 жылы Mötley Crüe өзінің ең коммерциялық сәтті альбомын, көп платиналық "Dr. Feelgood"-ты ұсынды. Сол жылы Нью-Йорктен Danger Danger, Техас штатының Остин қаласынан Dangerous Toys (жанрға оңтүстік рок үнін қосты), Чикагодан Enuff Z'Nuff (олардың дыбысы мен визуалды стиліне психоделия элементін қосты) және Теннесси штатының Мемфис қаласынан Tora Tora (блюз-рок элементтерін музыкаларына енгізді) аттас дебюттерін шығарды. L.A. дебюттері Warrant-тің "Dirty Rotten Filthy Stinking Rich" (1989) және Skid Row-тің аттас альбомы (1989) болды, ол Billboard 200 тізімінде алтыншы орынға жетті, бірақ олар глэм-метал дәуірінде пайда болған соңғы маңызды топтардың бірі болды. Солтүстік Каролинадан FireHouse-тің аттас альбомы Billboard 200 тізімінде тиісінше 18-ші және 21-ші орындарға жетті, бірақ бұл олардың коммерциялық жетістіктерінің шыңы болды. Y&T тобы бірнеше жылдық үзіліске шықпас бұрын "Ten" атты соңғы альбомын шығарды.

Төмендеу (1991-1997)

1988 жылғы "Батыс өркениетінің құлдырауы II бөлім: Металл жылдары" фильмі Лос-Анджелестегі табысты және болашақ топтардың аренасын бейнеледі. Ол глэм-металдың артық өршілдігін де көрсетті, әсіресе W.A.S.P. гитарисі Крис Холмс бассейінде жүзетін креслода арақ ішіп отырып сұхбат берген көрінесі. Осының нәтижесінде, бұл жанрға қарсы толқын тудырған деп есептеледі. 1990 жылдардың басында глэм-металдың танымалдылығы шамамен он жылдық сәттілікке жеткен соң күрт төмендеді. Сәтті топтар өздерінің әндерін жазуға және/немесе тікелей өнер көрсетуге маңызды болған мүшелерін жоғалтты, мысалы Mötley Crue-дің вокалисі Винс Нил, Poison гитарисі C. C. DeVille, Def Leppard гитарисі Стив Кларк және Guns N' Roses гитарисі Иззи Страдлин. Көптеген музыка жазушылары мен музыканттар глэм-метал әртістерін "шаш өсірушілер" деп қысымға алды, бұл "шаш-металл" терминінің пайда болуына ишара жасады. Осы стильдің танымалдылығының төмендеуіне тағы бір себеп – пауэр-балладаларға деген қызығушылықтың азаюы болуы мүмкін. Оның қолданылуы, әсіресе күшті әннен кейін, бастапқыда табысты формула болғанымен, 1990 жылдардың басында көрермендер бұл тәсілге қызығушылық танытпады.

Альтернативті роктың өрлеуі

Глэм-металдың құлдырауындағы ең басты фактор – альтернативті рок пен гранж музыкасының өркендеуі болды. Бұл Сиэтл қаласынан шыққан гранж топтарының толқынын қамтыды, мысалы, Nirvana, Alice in Chains, Pearl Jam және Soundgarden. R.E.M., Radiohead, Stone Temple Pilots және Smashing Pumpkins сияқты басқа да альтернативті топтар глэмнің құлдырауынан кейін кең танымалдылыққа ие болды. Бұл құлдырау R.E.M.-нің "Out of Time" (1991) және Nirvana-ның "Nevermind" (1991) альбомдарының табысынан кейін ерекше көзге түсті. Соңғысы хардкор панк пен хэви-металдың элементтерін, қатты гитаралық бұрмалау, фузз және кері байланыс эффектілерін, сондай-ақ қараңғы лирикалық тақырыптарды, қарапайымдылық пен глэм-металдың визуальдық стилі мен өнерлеуінен толық бас тартуды біріктіретін «ластанған» дыбысқа ие болды. R.E.M. және Nirvana сияқты топтардың табысы одан да «қарапайым», жеке және жаны ашық музыкалық стильдің пайда болуына әкелді. Көптеген ірі жазба компаниялары альтернативті музыканың күтпеген табысына оқталмай қалды және жаңа сахнаны жақсы білетін жас мамандарға қызметкерлерін ауыстыра бастады. Guns N' Roses және Bon Jovi сияқты глэм-топтары өздерінің дыбыстарын өзгеретін уақытқа бейімдеуге тырысты, ал Skid Row сияқты топтар маңызсыздыққа ұшырады. MTV баламалы музыкаға назар аударғанда, глэм-металл топтары түнгі эфирде көбірек орын алды, ал "Headbangers Ball" бағдарламасы 1994 жылдың соңында жабылды, ал KNAC испан тіліндегі бағдарламаларға көшті. Глэм-металдың радиода кең форматта орын алмауына байланысты, топтар өз тыңдаушыларына жетудің нақты жолын жоғалтты. Red Hot Chili Peppers және Jane's Addiction сияқты басқа да Л.А. альтернативті рок топтары жанрдың танымалдылығын ығыстыруға көмектесті.

Дыбысты өзгерту

Кейбір әртістер өз дыбыстарын өзгертуге тырысты, ал басқалары бастапқы форматтарында күресті. 1995 жылы Van Halen тобы Balance альбомын шығарды, ол көп платиналық сатылымды көрсетті және Сэмми Хагар вокалымен топтың соңғы альбомы болды. 1996 жылы Дэвид Ли Рот қысқа мерзімге қайтып келді, ал оның орнына Extreme тобының әншісі Гэри Шерон келді, бірақ 1998 жылы коммерциялық сәтсіздікке ұшыраған Van Halen III альбомынан кейін топтан кетіп қалды. Van Halen 2004 жылға дейін концерттік турларға шықпады және жаңа материал жазбаға салмады. Уэльстік рок-тобы Manic Street Preachers 1992 жылы шығарған Generation Terrorists альбомында глэм-метал дыбысы естіледі. Альбом Ұлыбритания рок-чартында бірінші орынға шықты, бірақ АҚШ-та чартқа іліге алмады. Осы уақытта Guns N' Roses тобының классикалық құрамы он жыл бойы азайып, тоңды. 1990 жылы барабаншы Стивен Адлер жұмыстан босатылды, ал гитарист Иззи Страдлин 1991 жылдың соңында Use Your Illusion I және II альбомдарын жазғаннан кейін топты тастап кетті. Топтың басқа мүшелері мен жетекші әнші Аксель Роуз арасындағы шиеленіс 1993 жылы шыққан панк-рок каверлері альбомы "The Spaghetti Incident?" кейін де сақталды. Гитарист Слэш 1996 жылы, ал бассист Дафф Маккаган 1998 жылы топтан кетті. Сол кезде классикалық құрамнан жалғыз қалған мүше Аксель Роуз Chinese Democracy альбомын жазу үшін бірнеше құраммен жұмыс істеді – бұл альбомды аяқтауға он жылдан астам уақыт кетті.

Қайта өрлеулер (1997 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

1990 және 2000 жылдар аралығында глэм-метал жандана бастады. Кейбір қалыптасқан топтар қиын жағдайды бастан өткеріп, одан шықты, ал кейбіреулері қайта құрылды, жаңа топтар глэм-метал стилін үлгі етіп пайда болды. Bon Jovi тобы "It's My Life" (2000) әнімен коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. Ұзақ күткен Guns N' Roses альбомы "Chinese Democracy" 2008 жылы жарық көрді, бірақ АҚШ-та тек платиналық танылды, хит-синглдар шығармады және топтың 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басындағы материалдарының табысына жете алмады. Europe тобының "Final Countdown" әні мыңжылдық аяқталғанда қайтадан танымал болды және топ қайта құрылды. Ratt, Britny Fox, Stryper (жыл сайын) сияқты топтар да қайта құрылды. 1999 жылдан бастап, глэм-метал жанрынан шыққан танымал пауэр-балладаларды жинаған "Monster Ballads" атты альбомдар сериясы ностальгияны пайдаланып, бірінші томы платиналық статусқа ие болды. 1998 жылдан бастап VH1 телеарнасының демеушілігімен ұйымдастырылған "Rock Never Stops Tour" турнесінде көптеген глэм-метал топтары қайта сахнаға шықты, оның ішінде алғашқы турде: Warrant, Slaughter, Quiet Riot, FireHouse және L.A. Guns. Slaughter тобы 1999 жылғы турнеге Ted Nugent, Night Ranger және Quiet Riot есімді әртістермен бірге қатысты. Poison және Cinderella 2000 және 2002 жылдары бірлесіп гастрольдік сапарға шықты, ал 2005 жылы Cinderella тобы Ratt, Quiet Riot және FireHouse тобының қолдауымен "Rock Never Stops Tour" турнесінің бас жұлдызы болды. Warrant және Cinderella 2008 жылы фестивальдің бас жұлдыздары атанды. Жанрға деген ностальгияны 2006 жылы Лос-Анджелесте, ал 2008 жылы Нью-Йоркте қойылған "Rock of Ages" атты глэм-метал мюзиклі көрсетті. 2012 жылы осы мюзикл негізінде фильм түсірілді. The Darkness тобының "Permission to Land" (2003) альбомы "80-ші жылдардағы металл мен 70-ші жылдардағы глэмнің керемет шынайы симуляциясы" деп сипатталды және Ұлыбритания чарттарында көшбасшы болды, бес мәрте платиналық статусқа ие болды. "One Way Ticket to Hell and Back" (2005) альбомы 11-орынға ие болды. Топ 2006 жылы тарап кетті, бірақ 2011 жылы қайта бірікті және келесі жылы "Hot Cakes" альбомын шығарды. 2000-жылдардың ортасынан соңына қарай Hinder және Buckcherry сияқты топтармен слэз-роктың шағын жандануы болды. Соңғысының "15" (2006) альбомы АҚШ-та платиналық статусқа ие болды және "Sorry" (2007) синглін дүниеге әкелді, ол Billboard Hot 100 тізіміндегі топ 10-дыққа енді. Сонымен қатар, кейбір сахналық топтар глэм-метал элементтерін қабылдады. Бұл "Blessed by a Broken Heart" әнімен басталды, содан кейін "Black Veil Brides", "Escape the Fate" және "Falling in Reverse" топтарының сәттілігімен танымал болды. Avenged Sevenfold тобының 2005 жылғы "City of Evil" альбомы да осындай ықпалға ие болды, бұл топтың металкор дыбысынан глэм-металға көшуіне себеп болды. Сонымен қатар, Швецияда жанрды жаңғыртуға тырысқан слэз-метал қозғалысы пайда болды, оған Vains of Jenna, Crashdïet және H.E.A.T, сондай-ақ фин тобы Reckless Love кірді. Лос-Анджелес тобы Steel Panther 1980-ші жылдардағы глэм-метал стилін орындау арқылы үлкен қалыңдыққа ие болды.

Жалпы әдебиеттер

Аусландер, П., Глам-рок орындау: Гендер және танымал музыкадағы театралдылық (Анн Арбор, МИ: Мичиган университеті баспасы, 2006), Батчелор, Р., және Стоддарт, С., 1980-жылдар (Лондон: Гринвуд баспасы, 2007), Богданов, В., Вудстра, С., және Эрлевин, С. Т., Рок музыкасына толық нұсқаулық: Рок, поп және соул музыкасының анықтамалық кітабы (Милваки, ВИ: Backbeat Books, 3-басылым, 2002), Букшпан, Д., Ауыр металл энциклопедиясы (Лондон: Barnes & Noble Publishing, 2003), Чепман, А., және Сильбер, Л., Роктан байлыққа: Рок-н-ролл жолымен бизнесіңізді құру (Capital Books, 2008), Дэнвилл, Э., және Мотт, С., Ауыр металл туралы тізімдердің ресми кітабы (Фейеттвилл, АР: Арканзас университеті баспасы, 2009), Дэвис, С., Қан төгілген саға: Guns N' Roses туралы (Нью-Йорк: Gotham Books, 2008), Херд, М. Г., Әйел режиссерлер және олардың фильмдері (Лондон: Greenwood Publishing Group, 2007), Макдональд, Б., Харрингтон, Дж., және Димери, Р., Өмір бойы тыңдауға тиіс альбомдар (Лондон: Quintet, 2006), Мур, Р., Жастар рухындай сатылады: Музыка, жастар мәдениеті және әлеуметтік дағдарыс (Нью-Йорк: Нью-Йорк университеті баспасы, 2009), Ничоллс, Д., Америка музыкасының Кембридж тарихы (Кембридж: Кембридж университеті баспасы, 1998), Смит, С., Халықтық музыканы өзгерткен 101 альбом (Оксфорд: Оксфорд университеті баспасы, 2009), Вальсер, Р., Шайтанмен жүгіру: Ауыр металл музыкасындағы билік, гендер және ақылсыздық (Миддлтаун, КТ: Wesleyan University Press, 1993), Вайнштейн, Д., Ауыр металл: Музыка және оның мәдениеті (Кембридж, МА: Da Capo Press, 2000), Вайнштейн, Д., «Рок сыншыларына жаман музыка керек», C. Washburne және M. Derno бас редакторында, Жаман музыка: Біз жек көретін музыка (Лондон: Routledge, 2004), Ифантис, В., «Күшті балладалар және олардың артындағы оқиялар» (Афина: CreateSpace Independent Publishing Platform, 2021).