Кіріспе

Чилилік пианист

Клаудио Аррау Леон (Claudio Arrau León; 6 ақпан 1903 – 9 маусым 1991) – барокко дәуірінен бастап 20 ғасыр композиторларының кең репертуарын, әсіресе Бах, Моцарт, Бетховен, Шуберт, Шопен, Шуман, Лист және Брамс туындыларын шебер орындағанымен танымал чилилік пианист. Ол 20 ғасырдың ең ұлы пианистерінің бірі деп есептеледі.

Өмір

Арау Чилидің Чилан қаласында Клаудио бір жасқа толғанда қайтыс болған офтальмолог Карлос Арау мен фортепиано мұғалімі Лукреция Леон Браво де Виллба отбасында дүниеге келді. Ол Чилидің оңтүстігіндегі ежелгі, беделді әулеттен шыққан. Оның атасы, испан инженері Лоренцо де Арау, Испания королі Карлос III тарапынан Чилиге жіберілген. Арраудың әжесінің анасы, Мария дель Кармен Дароч дель Солар арқылы, ол шотланд ақсүйек отбасы Гленорхидің Кемпбеллдерінің ұрпағы еді. Арау католик дінінде тәрбиеленді, бірақ жасөспірім шағында одан бас тартты. Арау бала кезінен дарынды еді, ол сөздерді оқығанға дейін музыка оқуға үйренді, бірақ көптеген виртуоз музыканттардан айырмашылығы, оның отбасында кәсіби музыкант болған ешкім жоқ еді. Оның анасы – әуесқой пианист, ол оны осы аспаппен таныстырды. 4 жасында ол Бетховеннің сонаталарын оқыды, ал бір жылдан кейін алғашқы концертін берді. 6 жасында Арау бірнеше конгрессмен мен президент Педро Монттың алдында өнер көрсетті, олар оның талантына қатты әсер етіп, оның болашақ білімі үшін жағдай жасады. 8 жасында Арау Чили үкіметінің он жылдық грантымен Германияға оқуға жіберілді, ол анасы мен әпкесі Лукрециямен бірге саяхаттады. Ол Берлиндегі Стерн консерваториясына қабылданды, онда ол Франц Листтің шәкірті болған Мартин Краузенің оқушысы атанды. 11 жасында Арау пианино үшін ең қиын туындылардың бірі саналатын Листтің «Трансценденттік этюдтерін», сондай-ақ Брамстың «Паганини вариацияларын» орындай алды. Араудың алғашқы жазбалары Aeolian Duo Art фортепиано роликтерінде жасалған. Краузе Арауды оқытқанның бесінші жылында қайтыс болды, бұл 15 жасар шәкіртті ұстазының қазасынан қатты қайғыға баптады; Арау осыдан кейін ресми білімін жалғастырмады. 1982 жылдың 17 тамызында PolyGram рекордтық компаниясы тарихтағы алғашқы классикалық музыка CD-ін шығарды, онда Клаудио Арау орындаған Шопеннің вальстері болды. Арау 1991 жылдың 9 маусымында, немересі Киптің тұңғыш шөбересі Кори дүниеге келгенге бір жыл қалғанда қайтыс болды. Оның мәйіті туған қаласы Чиланға жерленді.

Музыканың тоны мен тәсілдері

Аррау – зиялы және терең ойлы интерпретатор болған. Ол саяхаттарында көп оқыды және ана тілі испан тілінен өзге ағылшын, итальян, неміс және француз тілдерін үйренді. Жиырма жасынан кейін ол Юнгтің психологиясымен танысты. Арраудың музыкаға деген көзқарасы өте қатал болды. Ол нотаға адалдықты, сонымен қатар қиялды қолдануды қанағаттандырды. Орта жасынан бастап көбінесе баяу және салмақты темптерде ойнағанымен, мансабының басында ол керемет виртуоз ретінде танымал болды, және осы кезеңде жасаған жазбалары, мысалы Балакиревтің "Исламей" және Листтің "Паганини" этюдтері осы танымалдылығын растады. Дегенмен, тіпті мансабының соңында да ол студиялық жазбаларға қарағанда тікелей концерттерде көбінесе шектеусіз ойнайтын. Аррау – ерекше қайраткерлік танытқан адам болды; тіпті өмірінің соңына таяу тұрғанда да ол өте ауқымды және қиын концерттерді ұйымдастырды, олардың ішінде Бетховеннің «Император» концерті және Брамстың 1-ші фортепиано концерті де бар.

Сыншылар

The New York Times газетінде Моцарт, Шуман, Равель және Дебюсси шығармаларын талдаған Олин Даунс Клаудио Арауды «өте ерекше дағдыға, қиялына және мінсіз талғамға ие пианист» деп сипаттады. Сэр Колин Дэвис: «Оның үні таң қалдырады, және ол толығымен өзіне тән – басқа ешкімде дәл осындай жоқ. Листке деген құлшынысы ерекше. Ол осы музыканы әлемдегі ешкім жасай алмайтын деңгейде көтеріңкі етеді». Германияның жетекші музыка сыншысы Карл Шуман 1986 жылғы 2 маусымда Süddeutsche Zeitung газетінде былай деді: «Біздің заманымыздың ең музыкалық және терең ойлы фортепиано виртуозы – Клаудио Арау емес пе?». Джозеф Хоровицтің сөзіне сүйенсек: «Оның 1940 жылдарға дейінгі алғашқы жазбалары ең өзгеше, ал Нью-Йорктегі алғашқы сын-пікірлерде айтылған жарқыраған дыбыстық жетілдірулермен өтеген. Оның келесі он жылдық жазбалары одан да мәнерлі, кеңістік берілгенде, ол жылдамдыққа қарағанда, әуелі ойланып ойнайтын. ( ) Содан кейін, шамамен 1960 жылдары жазбаларда басқа өзгеріс байқалады. Жаңадан пайда болған жасырын сезім тек баяу темп пен кеңірек рубатоларды ғана емес, сонымен қатар Араудың дыбысының асыл архитектурасына адамның осалдығын тұрақты түрде қосады. ( ) Бұл өзгеріс қалай болды? ( ) Төмен деңгейдегі психологияға жүгінуден қашқанда, Аррау «өмірімдегі ең үлкен соққы» деп еске алатын оқиғаны да атағым келеді: 1959 жылы анасының қазасы. Мүмкін, қайғы жаңа эмоционалды жолдарды ашты. Мүмкін, ықпалды тұлғаның жоғалуы оны өнерінде көбірек сезімталдықпен өрнектеуге еркіндік берді немесе батылдық сыйлады». Джон фон Райн 1991 жылы Чикаго Трибюн газетінде былай деп жазды: «Ол ең жарқын пианисттердің қатарына жатпады, кейбір пианисттердей виртуоздық көрсетуден мұқият аулақ болды; бірақ оның виртуоздық шеберлігіне күмән болған ешқашан жоқ. Ол бай дыбысқа ие болды, әрбір аккордты тамаша салмақтап, саусақтарының қимылы мүсіндей келісті, әрбір фразаның пішіні терең ойластырылған. Кейде мырза Араудың баяу темпке бейімділігі мен ішкі мәлілерге назар аударуы оның орындауын спонтандылықтан және қарқындылықтан айырып, тым қатал көрінуі мүмкін. Дегенмен, өзінің ең жақсы күнінде ол Моцарт, Брамс, Шуман, Лист, Шопен және әсіресе Бетховеннің ең терең түсінігі бар интерпретаторларының бірі болды, оның шығармалары репертуарында ұлы әріптесі, пианист Рудольф Серкинмен салыстыратын орынға ие болды.