Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Компьютерлік желілік протокол
Computer network protocol
Желілік жаңалықтар беру протоколы (NNTP) – Usenet жаңалықтарын (netnews) жаңалықтар серверлері арасында тасымалдау және соңғы пайдаланушы клиенттік бағдарламалар арқылы мақалаларды оқу/жариялау үшін қолданылатын қолданбалық протокол. Калифорния университетінің Сан-Диего қаласындағы Брайан Кантор және Калифорния университетінің Беркли қаласындағы Фил Лэпсли 1986 жылғы наурыз айында Network News Transfer Protocol спецификациясын жазды. Басқа да үлес қосушылардың ішінде Бейлор медицина колледжінің профессоры Стэн О. Барбер және Apple Computer компаниясының қызметкері Эрик Фэйр болды. Usenet бастапқыда UUCP желісіне негізделген, көптеген мақалалар тікелей телефон желілері арқылы жаңалықтар серверлері арасында тасымалданды, олар қуатты уақытты бөлісу жүйелері болды. Оқырман мен жариялаушылар осы компьютерлерге кіріп, мақалаларды тікелей жергілікті дискілерден оқитын. Жергілікті желілер мен Интернетке қатысудың артуымен, жаңалықтар оқырмандары жергілікті желілерге қосылған жеке компьютерлерде іске қосылуына мүмкіндік беру қажет болды. Нәтижесінде NNTP протоколы пайда болды, ол қарапайым пошта беру протоколына (SMTP) ұқсас болды, бірақ жаңалықтар топтарының мақалаларын алмасуға арналған. Жаңалықтар оқырман, сондай-ақ жаңалықтар клиенті деп аталады, ол Usenet-тегі мақалаларды жаңалықтар серверінің дискілерінен тікелей немесе NNTP арқылы оқитын бағдарламалық қамтамасыз ету. Жақсы белгілі TCP 119 порты NNTP үшін резервтелген. Бір серверден екінші серверге мақалаларды жаппай көшіру кезінде белгілі TCP 433 порты (NNSP) қолданылуы мүмкін. Клиенттер жаңалықтар серверіне Transport Layer Security (TLS) арқылы қосылғанда, TCP 563 порты жиі қолданылады. Бұл кейде NNTPS деп аталады. Басқаша айтқанда, 119 порт арқылы қарапайым мәтіндік қосылымды STARTTLS командасы арқылы TLS пайдалану үшін өзгертуге болады. 2006 жылдың қазан айында IETF NNTP-ді жаңартып, RFC 977-ден бері жасалған көптеген толықтыруларды бекітті. Сонымен қатар, IETF STARTTLS арқылы NNTP арқылы Transport Layer Security (TLS) қолдануды анықтайтын жаңа құжатты жариялады.
The Network News Transfer Protocol (NNTP) is an application protocol used for transporting Usenet news articles (netnews) between news servers, and for reading/posting articles by the end user client applications. Brian Kantor of the University of California, San Diego, and Phil Lapsley of the University of California, Berkeley, wrote , the specification for the Network News Transfer Protocol, in March 1986. Other contributors included Stan O. Barber from the Baylor College of Medicine and Erik Fair of Apple Computer. Usenet was originally designed based on the UUCP network, with most article transfers taking place over direct point to point telephone links between news servers, which were powerful time sharing systems. Readers and posters logged into these computers reading the articles directly from the local disk. As local area networks and Internet participation proliferated, it became desirable to allow newsreaders to be run on personal computers connected to local networks. The resulting protocol was NNTP, which resembled the Simple Mail Transfer Protocol (SMTP) but was tailored for exchanging newsgroup articles. A newsreader, also known as a news client, is a software application that reads articles on Usenet, either directly from the news server's disks or via the NNTP. The well known TCP port 119 is reserved for NNTP. Well known TCP port 433 (NNSP) may be used when doing a bulk transfer of articles from one server to another. When clients connect to a news server with Transport Layer Security (TLS), TCP port 563 is often used. This is sometimes referred to as NNTPS. Alternatively, a plain text connection over port 119 may be changed to use TLS via the STARTTLS command. In October 2006, the IETF released , which updates NNTP and codifies many of the additions made over the years since RFC 977. At the same time, the IETF also released , which specifies the use of Transport Layer Security (TLS) via NNTP over STARTTLS.
Желілік жаңалықтар оқу протоколы
1990 жылдардың басында NNTP стандартын жаңартуға жасалған сәтсіз тырастың кезінде, клиенттер пайдалануы үшін арналған NNTP-нің ерекше түрі – NNRP ұсынылды. Бұл протокол толыққанды аяқталған жоқ немесе толығымен іске асырылмады, бірақ InterNetNews (INN) жүйесіндегі nnrpd бағдарламасында атауы сақталды. Осының салдарынан, клиенттерге пайдалы стандартты NNTP командалары жиынтығы кейде "NNRP" деп аталады.
During an abortive attempt to update the NNTP standard in the early 1990s, a specialized form of NNTP intended specifically for use by clients, NNRP, was proposed. This protocol was never completed or fully implemented, but the name persisted in InterNetNews's (INN) nnrpd program. As a result, the subset of standard NNTP commands useful to clients is sometimes still referred to as "NNRP".