Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Найзағайдан пайда болатын өте төмен жиілікті ЭМ толқындары
Very low frequency EM waves generated by lightning
Сыбызғы – найзағайдан пайда болатын өте төмен жиілікті (VLF) электромагниттік (радио) толқын. Жердегі сыбызғылардың жиілігі 1 кГц-тен 30 кГц-ке дейін, ал ең жоғары жиілігі көбінесе 3 кГц-тен 5 кГц-ке дейін жетеді. Бұл толқындар электромагниттік болғанымен, олар дыбыс жиілігінде пайда болады және тиісті қабылдағыш арқылы дыбысқа түрлендіріледі. Олар найзағайдың шағылысуы (көбінесе бұлт ішіндегі және кері жол) кезінде пайда болады, мұнда импульс Жердің магниттік өріс сызықтары арқылы бір жарты шардан екінші жарты шарға таралады. Ионосфера мен магнитосфераның плазмалық ортасындағы төменгі жиіліктердің баяу жылдамдығына байланысты олар бірнеше кГц дисперсияға ұшырайды. Сондықтан олар бірнеше секундқа созылатын төмендейтін дыбыс ретінде естіледі. Сыбызғыларды зерттеу оларды таза нота, тараған, 2 секіріс және эхо тізбегі типтеріне бөледі. Voyager 1 және 2 ғарыш кемелері Юпитер маңында "Jovian Whistlers" деп аталатын сыбызғыға ұқсас белсенділікті анықтады, бұл Voyager 1 жасаған найзағайдың визуалды байқауларын растады. Сыбызғылар Жердің магниттік қабығында да анықталды, онда олар жиілігі ондағаннан жүздерше Гц болатындықтан "арыстанның аңырауы" деп аталады.
A whistler is a very low frequency (VLF) electromagnetic (radio) wave generated by lightning. Frequencies of terrestrial whistlers are 1 kHz to 30 kHz, with maximum frequencies usually at 3 kHz to 5 kHz. Although they are electromagnetic waves, they occur at audio frequencies, and can be converted to audio using a suitable receiver. They are produced by lightning strikes (mostly intracloud and return path) where the impulse travels along the Earth's magnetic field lines from one hemisphere to the other. They undergo dispersion of several kHz due to the slower velocity of the lower frequencies through the plasma environments of the ionosphere and magnetosphere. Thus they are perceived as a descending tone which can last for a few seconds. The study of whistlers categorizes them into Pure Note, Diffuse, 2 Hop, and Echo Train types. Voyager 1 and 2 spacecraft detected whistler like activity in the vicinity of Jupiter known as "Jovian Whistlers", supporting the visual observations of lightning made by Voyager 1. Whistlers have been detected in the Earth's magnetosheath, where they are often called “lion roars” due to their frequencies of tens to hundreds of Hz.
Тарих
Сыбызғылар бұл 1886 жылы ұзын телефон желілерінде естілген болуы мүмкін, бірақ ең нақты ерте сипаттаманы 1919 жылы Генрих Баркхаузен жасаған. Британ ғалымы Льюэллин Роберт Оуэн Стори 1953 жылғы докторлық диссертациясында найзағайдың сыбызғыларды тудыратынын көрсеткен. Соған қатар, Стори сыбызғылардың болуы Жер атмосферасында плазма бар екенін және оның радио толқындарын Жердің магнит өрісінің сызықтарымен бір бағытта қозғалтатынын көрсетеді деп болжады. Хелливелл 1982 жылғы қазан айындағы «Стэнфорд инженері» журналындағы мақаласында бастапқыда оны жасалған нәрсе деп ойлағанын, бірақ Mallinckrodt-пен бірге радио бақылауында сыбызғыларды өзі естігенше күткенін еске алды. Хелливелл 1954 жылы «Palo Alto Times» газетінде бұл дыбыстарды «ұшатын тәрелкелердей керемет, ерекше және сенуге қиын» деп сипаттады. Оның алғашқы жоғары бағытында 0+ деп белгіленеді. Геомагниттік экватордан өткеннен кейін 1− деп аталады. + немесе − белгісі сәйкесінше жоғары немесе төмен таралуын көрсетеді. Сан ағымдағы жартылай секіруді білдіреді. Кері қайтарылған сигнал геомагниттік экватордан қайтадан өткенше 1+ деп аталады; содан кейін 2− деп, осылай жалғаса береді.
Whistlers were probably heard as early as 1886 on long telephone lines, but the clearest early description was by Heinrich Barkhausen in 1919. British scientist Llewelyn Robert Owen Storey had shown lightning generated whistlers in his 1953 PhD dissertation. Around the same time, Storey had posited the existence of whistlers meant plasma was present in Earth's atmosphere, and that it moved radio waves in the same direction as Earth's magnetic field lines. As Helliwell recalled in an article in the October 1982 issue of the Stanford Engineer, he initially thought it was an artifact, but stood radio watch with Mallinckrodt until he heard the whistlers himself. Helliwell described these sounds as "weird, strange and unbelievable as flying saucers" in a 1954 article in the Palo Alto Times. On its first upward path, it is known as a 0+. After passing the geomagnetic equator, it is referred to as a 1−. The + or sign indicates either upward or downward propagation, respectively. The numeral represents the half bounce currently in progress. The reflected signal is redesignated 1+, until passing the geomagnetic equator again; then it is called 2−, and so on.