Рудольф Клаузиус: Неміс физигі және математигінің өмірі мен еңбектері
Rudolf Clausius
Рудольф Клаузиус – неміс физигі, термодинамиканың негізін қалаушы. Карно циклын жаңартып, жылу теориясын дамытты. Биографиясы мен ғылыми еңбектері туралы оқыңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс физигі және математигі (1822–1888)
German physicist and mathematician (1822–1888)
Рудольф Юлиус Эммануэль Клаузиус (; 2 қаңтар 1822 – 24 тамыз 1888) – неміс физигі және математигі, термодинамика ғылымын қалыптастырушылардың бірі саналады. Ол Сади Карноның принципін қайта формулировкалап, оны Карно циклі деп атады, соның арқасында жылу теориясы нақты және берік негізге ие болды. Оның ең маңызды жұмысы – "Жылудың қозғалыс күші туралы".
Rudolf Julius Emanuel Clausius (; 2 January 1822 – 24 August 1888) was a German physicist and mathematician and is considered one of the central founding fathers of the science of thermodynamics. By his restatement of Sadi Carnot's principle known as the Carnot cycle, he gave the theory of heat a truer and sounder basis. His most important paper, "On the Moving Force of Heat",
Өмір
Клаузиус Пруссияның Померания провинциясындағы Кёслин қаласында (қазіргі Кошалин, Польша) дүниеге келген. Оның әкесі протестант пасторы және мектеп инспекторы болды, ал Рудольф әкесінің мектебінде білім алды. 1838 жылы ол Штеттин гимназиясына түсті. Клаузиус 1844 жылы Берлин университетін бітірді, онда 1840 жылдан бері математика мен физиканы, соның ішінде Густав Магнус, Петер Густав Лежен Дирихле және Якоб Штайнермен бірге оқыды. Ол Леопольд фон Ранкеден тарихты да үйренді. 1848 жылы ол Жер атмосферасындағы оптикалық құбылыстар тақырыбында Галле университетінде докторлық диссертациясын қорғады. 1850 жылы Берлиндегі Корольдік артиллерия және инженерлік мектепте физика профессоры және Берлин университетінде приват-доцент болды. 1855 жылы ол Цюрихтегі Швейцария Федералдық Технология институтында (ETH Zürich) профессорлық қызметке тағайындалды және 1867 жылға дейін сол қызметте болды. Сол жылы Вюрцбургке, ал екі жылдан кейін, 1869 жылы Боннға көшті. 1870 жылы Клаузиус Франко-пруссия соғысында жедел жәрдем жасағын ұйымдастырды. Ол шайқаста жарақат алды, нәтижесінде өмір бойы мүгедектікке ұшырады. Ол көрсеткен қызметі үшін «Темір крест» орденімен марапатталды. 1875 жылы оның әйелі Адельхайд Римпау қайтыс болды, содан кейін ол алты баласын өзі тәрбиелеуге мәжбүр болды. 1886 жылы Софи Сакқа үйленді, содан кейін тағы бір бала дүниеге келді. Екі жылдан кейін, 1888 жылдың 24 тамызында ол Германияның Бонн қаласында қайтыс болды.
Clausius was born in Köslin (now Koszalin, Poland) in the Province of Pomerania in Prussia. His father was a Protestant pastor and school inspector, and Rudolf studied in the school of his father. In 1838, he went to the Gymnasium in Stettin. Clausius graduated from the University of Berlin in 1844 where he had studied mathematics and physics since 1840 with, among others, Gustav Magnus, Peter Gustav Lejeune Dirichlet and Jakob Steiner. He also studied history with Leopold von Ranke. During 1848, he got his doctorate from the University of Halle on optical effects in Earth's atmosphere. In 1850 he became professor of physics at the Royal Artillery and Engineering School in Berlin and Privatdozent at the Berlin University. In 1855 he became professor at the ETH Zürich, the Swiss Federal Institute of Technology in Zürich, where he stayed until 1867. During that year, he moved to Würzburg and two years later, in 1869 to Bonn. In 1870 Clausius organized an ambulance corps in the Franco Prussian War. He was wounded in battle, leaving him with a lasting disability. He was awarded the Iron Cross for his services. His wife, Adelheid Rimpau died in 1875, leaving him to raise their six children. In 1886, he married Sophie Sack, and then had another child. Two years later, on 24 August 1888, he died in Bonn, Germany.