Кіріспе

Намур (намыʁ;; Namen; ) — Бельгияның Валония аймағындағы қала және муниципалитет. Бұл Намур провинциясының және Валонияның астанасы болып табылады, Валония Парламенті, Валония Үкіметі және олардың басқару органдары осы қалада орналасқан. Намур Самбр және Мёз өзендерінің қосылған жерінде жатыр және үш аймақты қамтиды: солтүстікте – Хесбай, оңтүстік-шығыста – Кондроз және оңтүстік-батыста – Самбр мен Мёз аралығы. Шарлеруа қаласы батысқа қарай орналасқан. Қолданылатын тіл – француз тілі. Муниципалитет құрамына келесі кіші муниципалитеттер кіреді: Биз, Белград, Бонин, Буж, Чемпион, Когнеле, Дауссулькс, Дейв, Эрпент, Флавинне, Гелбрессе, Джамб, Ливс-сюр-Мёз, Лойерс, Малон, Марш-ле-Дам, Намур қаласының өзі, Наннин, Сент-Сервайс, Сент-Марк, Суарле, Темплюкс, Ведрин, Вэпион және Вирде.

Ерте тарих

Қала кельт дәуірінде маңызды сауда орталығы ретінде қалыптасты, Арденн аймағы арқылы шығыс-батыс және солтүстік-оңтүстік сауда жолдарының тоғысқан жерінде орналасқан. Римдіктер Юлий Цезарь жергілікті Адуатуци тайпасын жеңгеннен кейін осы аймақта бекінді. Намур ерте орта ғасырларда, меровингтер билігінде, екі өзеннің қосылған жеріндегі таулы жерге қамал немесе цитадель салғанда маңызға ие болды. 10 ғасырда ол жеке графтыққа айналды. Қаланың дамуы біркелкі болмады, себебі Намур графтары тек Мездің солтүстік жағалауында ғана құрылыс салуға мүмкіндік алды. Оңтүстік жағалау Лиеж епископтарына тиесілі болды және Ямб қаласына айналып, Намурдың шағын қалашығына дейін баяу дамыды. 1262 жылы Намур Фландрия графының қол астына өтті, ал 1421 жылы Бургундия герцогы Филипп Жақсы оны сатып алды. 1640 жылдары Намур Испан Нидерландының құрамына кіргеннен кейін, оның цитаделі күшті нығайтылды. 1692 жылы Францияның Людовик XIV қалаға шабуыл жасап, оны басып алып, Францияға қосып алды. Оның танымал әскери инженері Вобан цитадельді қайта жаңартты. Француз билігі ұзаққа соқпады, өйткені Оранж-Нассаудың Вильгельм III 1695 жылы Ұлы Одақ соғысы кезінде үш жылдан кейін Намурды қайта басып алды. 1709 жылғы Барьер келісімі бойынша голландтар Намурды гарнизонмен қамтамасыз ету құқығын алды, бірақ 1713 жылғы Утрехт келісімі бұрынғы Испан Нидерландының билігін Австрияның Габсбург үйіне берді. Осылайша, австриялықтар қалаға билік жүргізсе де, цитадель голландтардың бақылауында болды және олардың кезеңінде қайтадан жаңартылды. Генерал Жан Батист Сайрус де Валенс басқаруымен жасалған колонна 1792 жылдың 19 қарашасында Бірінші коалиция соғысы кезінде қаланы қоршауға алды. 12 күннен кейін, 1 желтоқсанда қала қарсыластарына берілді, ал оның 3000 сарбазынан тұратын толық гарнизоны тұтқынға алынды. Франция 1794 жылы аймаққа қайтадан шабуыл жасап, Намурды басып алып, қатаң тәртіп орнатты. 1815 жылы Наполеон жеңілгеннен кейін Вена конгресі қазіргі Бельгияны Нидерланд Біріккен Корольдігіне қосты. Бельгия 1830 жылы Бельгия революциясынан кейін Нидерландыдан бөлініп шықты, ал Намур жаңа үкімет кезінде маңызды гарнизондық қала болып қала берді. Цитадель 1887 жылы үшінші рет қайта салынды.

20 және 21 ғасырлар

Бірінші дүниежүзілік соғыста Намур 1914 жылы Германияның Бельгияға басып кіруінің маңызды нысанасы болды, олар Мёз өзені арқылы Францияға жол ашуды көздеді. 1914 жылдың 21 тамызында немістер Намур қаласын ескертусіз бомбалады. Осы оқиғада бірнеше адам қаза тапты. Ішінде қамалуға мүмкін емес деп есептелген қамал үш күнге созылған шайқастан кейін түсті. 2010 жылы Валония Парламенті оның аймақтық орталық екенін ресми растады.

Экономика

Намур – Самбра және Муа аңғарында орналасқан, Валонияның өнеркәсіптік даму осында шоғырланған маңызды сауда және өнеркәсіптік орталық. Ол машина жасау, былғары тауарлары, металл және фарфор өндірісімен айналысады. Оның теміржол станциясы Брюссель мен Люксембург қаласын байланыстыратын солтүстік-оңтүстік бағытындағы, сондай-ақ Лилль мен Льежді байланыстыратын шығыс-батыс бағытындағы маңызды түйін болып табылады. Муа өзені арқылы қаланың ортасынан өтетін өзен кемелері де жүріп тұрады.

Мәдениет және көрікті жерлер

Намур Валония федералды аймағының астанасы ретінде жаңа мәртебе алды. Арденн тауларының басында орналасқан қала танымал туристік орталыққа айналды, оның оңтүстік ауданында Муа өзенінің сол жағалауында казино орналасқан. Қаланың ең танымал нысаны – қазір демилитаризацияланған және жұртшылыққа ашық Намур цитаделі. Намур сонымен қатар 18 ғасырға тән, Әулие Обейнге арналған соборға және ЮНЕСКО-ның Мәдени мұра тізіміне енген Бельгия мен Францияның белфорларының бір бөлігі болып табылатын белфорға ие. Нотр-Дам сестері монастырында Гуго д’Оньидің Мозан өнерінің шедеврлері сақталған, қазіргі уақытта олар Музей де Анциан (Rue de Fer көшесінде) көрмесінде ұсынылған. Тағы да басқа жерлерде археологиялық музей және Фелисиан Ропсқа арналған музей бар. Намурдың ерекше дәстүрі – 1411 жылдан бері Намурдың палуандары ұйымдастырып келе жатқан қаңқа үстінде күрес. Жыл сайын қыркүйек айының үшінші жексенбісінде өткізілетін «Алтын қаңқа үшін күрес» (Combat de l'Échasse d'Or) – жылдың ең маңызды жарысы. Екі команда – Мелан және Аврес, ортағасырлық киім киіп, қаланың орталық алаңдарының бірінде күреседі. 2021 жылдан бері Намур қаңқа үстіндегі күресі ЮНЕСКО-ның Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енгізілген. Намур 1831 жылы құрылған, бұрынғы атауы Facultés universitaires Notre Dame de la Paix, FUNDP болған, беделді Намур университетіне ие. Лувен университеті (UCLouvain) қаладағы UCLouvain Namur университеттік ауруханасы (CHU UCLouvain Namur) арқылы бірнеше мекемеге ие, ол провинцияның ең ірі жұмыс берушісі болып табылады. 1986 жылдан бері Намур қаласында Намур халықаралық француз тіліндегі кинофестивалі өтеді. Намур қаласында жыл сайын джаз (Nam'in'Jazz) және рок (Verdur Rock) фестивальдері ұйымдастырылады. Жергілікті футбол командасының аты – Union Royale Namur. Жергілікті бейсбол командасының аты – Намур періштелері. Жыл сайын өткізілетін Намур велокроссы, UCI велокросс әлем кубогінің бөлігі болып табылады. 1950 жылдан 2007 жылға дейін Бельгияның мотокросс Гран-приі тамыз айының әрбір бірінші жексенбісінде цитадель маңындағы қиын жарыс трассасында өткізілді. Жоэль Роберт, Роджер Де Костер, Эрик Геборс және Стефан Эверс сияқты бельгиялық мотокросс жұлдыздарын қолдау үшін 20 000 мен 50 000 көрермен жиналды. Намур трассасы әйгілі мәртебеге ие болды және Формула-1 автокөлік жарысының мәртебесіне ие Монако мотокростың Монакосы деп аталды. Намур маңындағы көрікті жерлерге Маредсус аббаттығы, Флорефф аббаттығы және Анневуи қамалы мен оны қоршаған Анневуи бақтары кіреді.

Демография

Түпкілік тобыЖыл2023%Бельгиялықтар, бельгиялық тегі бар77,25068.19%Бельгиялықтар, шетелдік тегі бар24,59921.71%Қоңсы ел3,3752.98%ЕО-27 (қоңсы елдерді қоспағанда)5,3264.7%ЕО-27 елінен тыс15,89814.03%Бельгиялық емес азаматтар11,43710.1%Қоңсы ел2,1631.91%ЕО-27 (қоңсы елдерді қоспағанда)2,3712.09%ЕО-27 елінен тыс6,9036.09%Барлығы113,286100%