Кіріспе
Чарльз Браун Людлам (12 сәуір 1943 – 28 мамыр 1987) – американдық актер, режиссер және драматург.
Charles Braun Ludlam (April 12, 1943 – May 28, 1987) was an American actor, director, and playwright.
Ерте өмір
Людлам Нью-Йорк штатының Флорал Парк қаласында Марджори (құрметті әкесі Браун) мен Джозеф Уильям Людламның ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Нью-Йорк штатының Гринлон қаласында өсті және Харборфилдс орта мектебінде оқыды. Ол өзінің гомосексуалдығын ашық айтты, Ханттингтондағы қоғамдық театр тобы – Тауншип Театр тобымен бірге спектакльдерде ойнады және Нортпорттағы жазғы театр – Ред Барн Театрында сахна астында жұмыс істеді. Жоғары мектептің соңғы курсында Людлам Хантингтон, Нортпорт, Гринлон және Центерпорттан келген достарымен бірге пьесалар қойып, өндірді және орындады. Олардың "Студенттік репертуарлық театры" Нортпорттағы Басты көшедегі Пози би мектебінің төменгі қабатындағы студияда орналасқан, 25 орындық көрермендер залы болды және әр қойылым толық сатылып түгелді. Олардың репертуарына Кан Кикучидің "Шатырдағы ақылсызданған адам" ("Madman on the Roof"), "Жан театры" ("Theatre of the Soul"), Эдгар Ли Мастерстің "Спун Ривер антологиясы" ("Spoon River Anthology") пьесасының оқылым нұсқасы, сондай-ақ Август Стриндберг пен Юджин О'Ниллдің пьесалары кірді. 1964 жылы ол Хофстра университетін драмалық әдебиет мамандығы бойынша бітірді. Хофстрада Людлам өзінің студенттік қойылымдарының бірінде ойнаған Блэк Айед Сюзанмен танысты. Олар жақын дос болып қалды, ал Блэк Айед Сюзан келесі онжылдықтарда Людламның өзінен басқа ешбір актерден гөрі оның пьесаларында көп ойнады.
Мансап
Лудлам Джон Ваккароның «Күлкілі үйіне» қосылды, ал 1967 жылы өзінің «Күлкілі театр компаниясын» құрды. Оның алғашқы пьесалары қарапайым жаттығулар болды; «Көкжоннан» бастап, ол көбінесе готикалық романдардың пастиштері, Федерико Гарсия Лорка, Шекспир және Рихард Вагнердің туындылары, халық мәдениеті мен ескі фильмдерді пайдаланатын туындыларды жазды. Бұл туындылар әзіл-қалжыңға толы болғанымен, терең мағынасы да бар еді. Людламның бір пьесасын көргеннен кейін театр сыншысы Брендан Гилл: «Бұл фарс емес. Бұл абсурд емес. Бұл – таза әзіл!» деді. Людлам өзінің туындылары туралы былай деді: «Менің жұмысым классикалық комедия дәстүріне жатады деп ойлаймын. Комедияға қатысты жылдар бойы қалыптасқан дәстүрлі көзқарас бар. Қазіргі заманғы суретші ретінде сіз дәстүрді дамытуға тисіз. Мен дәстүрге сай жұмыс істегім келеді, себебі жаңа ережелерді орнатуға уақытты ысыраптағым жоқ. Қалыптасқан ережелер шеңберінде де өте шығармашылыққа қол жеткізе аласыз». Людламның «Көкжоны» 1970 жылдың наурыз айында Ваккароның труппасы тұрақты түрде ойнайтын La MaMa эксперименталды театр клубында қойылды. Людлам осы қойылымда Күллібарда ханзары рөлінде өнер көрсетті. Black Eyed Susan, Lola Pashalinski және Mario Montez де осы қойылымға қатысты. 1976 жылы Роза фон Праунхаймның «Underground and Emigrants» атты Нью-Йорк фильмінде ойнады. Ол Нью-Йорк университетінде, Коннектикут колледжінде, Йель университетінде және Карнеги Меллон университетінде сабақ берді және/немесе қойылымдар қойды. Гуггенхайм, Рокфеллер және Форд қорынан стипендиялар, сондай-ақ Ұлттық өнер кеңесі мен Нью-Йорк штатының өнер жөніндегі кеңесінен гранттар алды. Мансабында алты рет «Obie» сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде 1987 жылы қайтыс болғанға дейін екі апта бұрын «үздік жетістік үшін Obie» сыйлығын, ал 1986 жылы театр өнеріне қосқан үлкен үлесі үшін Розамунд Гилдер сыйлығын алды. Людлам көбінесе өзінің пьесаларында ойнайтын, әсіресе әйел рөлдерін сомдауымен танымал болды. Ол СПИД эпидемиясын тікелей емес, бірақ көтеріп, алғашқы пьесалардың бірін жазды. Оның ең танымал пьесасы – «Ирма Вэптің құпиясы», онда екі актер готикалық қорқыныш романдарының пастиші бойынша жеті рөлді ойнайды. Бастапқы қойылымда Людлам мен оның серіктесі Эверетт Квинтон қатысты. Пьесаны қою құқығында актерлердің бір жынысты болуы талабы қойылады, бұл қойылымда киім алмастыруды қамтамасыз ету үшін жасалған. 1991 жылы «Ирма Вэп» АҚШ-та ең көп қойылған пьеса болды, ал 2003 жылы Бразилияда ең ұзақ сахналаған қойылым атанды.
Өлім және мұра
Людламға 1987 жылдың наурыз айында СПИД диагнозы қойылды. Ол өмір бойына салауатты тамақтану мен макробиотиктік диетаға қызығушылығы арқылы аурумен күресуге тырысты, бірақ СПИД диагнозы қойылғаннан кейін бір ай өткен соң ПЦП пневмониясынан қайтыс болды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің бірінші бетіндегі некрологы сол кездегідей пневмония сияқты СПИД-пен байланысты ауруларды көрсетудің орнына, СПИД-ті өлімнің себебі ретінде тікелей атаған газеттің бірінші бетіндегі алғашқы некрологы болды (Лудламның ата-анасының рұқсатымен). Оның Шеридан сквер театрының алдындағы көше бөлігі оның құрметіне "Чарльз Людлам көшесі" деп аталды. 2009 жылы Людлам қайтыс болғаннан кейін Америка театр слава залына енгізілді. Ол қайтыс болғаннан кейін, Лудламның 1978 жылғы "Құбыршық әйелі" пьесасынан Уолтер Эго атты қуыршақ (актер және қуыршақ жасаушы Алан Семок жобалап, жасаған) Кентукки штатының Форт-Митчелл қаласындағы Вент-Хейвен мұражайына тапсырылды, онда ол әлі де көрмеде тұр. 1987 жылы Кристофер-стрит газетіндегі Лудламның некрологында Эндрю Холлеран былай деп жазды: "Лудламды зерттеуге тырысудың қажеті жоқ – ол тым қызық еді, бірақ театрдың ежелгі тамырларына одан бетер жақын ешкім болған жоқ; ол жатын бөлмесіндегі заттардың арасынан жүгіріп, жалған мұрын, мұрт, ойыншық ұшақтар, кішкентай пластик гладиаторлар, алтын балықтарға арналған аквариумдар, Клеопатра перукаларын киіп, екі мың жылдық Батыс тарихы Лонг-Айленд жағалауына шайылып келген барлық керек-жарақтар мен кейіпкерлерді жинаған сияқты әсер қалдыратын. Драг – терең әзіл, сөзсіз гомосексуалдық әзіл: "Қоршаудағы әйел" – жараланған, бірақ жеңіске жеткен, құмар немесе суық, ұсталған немесе ашулы, барлық ноталарды, жоғары да, төмен де қозғайды. Чарльз Людлам – мен көрген ең ұлы драг патшасы. Шындығында, бұл енді драг немесе актерлік емес, өнер еді."
was the greatest drag I've ever seen. It ceased to be drag, in fact, or acting: it was art.