Кіріспе
Логан Оратор (1723–1780) – Ирокез конфедерациясының алты тайпасының бірінен шыққан каюга ораторы және соғыс басшысы. 1760 жылдары Огайо аймағына көшкеннен кейін, ол Сенека, каюга, ленапе және басқа да қалдық халықтардан құралған Минго тайпасымен байланыс орнатты. 1774 жылы Вирджиниялық «ұзын пышақтармен» өлтірілген туыстарының қаны үшін «Жасыл өзен қырғыны» деп танылған оқиғада кек алды. Оның шекарадағы қоныс аударушыларға қарсы әрекеттері сол жылдың соңында Данмор соғысын бастады. Логан соғыстан кейін айтқан сөзімен белгілі болды, кейін ол «Логанның ары» деп аталды. Ғалымдар Логан туралы маңызды мәліметтерге қатысты, оның ішінде оның нағыз атын және «Логанның ары» сөздері оған тиесілі ме екендігіне қатысты пікір таластыңда болып отыр.
Logan the Orator (c. 1723–1780) was a Cayuga orator and war leader born of one of the Six Nations of the Iroquois Confederacy. After his 1760s move to the Ohio Country, he became affiliated with the Mingo, a tribe formed from Seneca, Cayuga, Lenape and other remnant peoples. He took revenge for family members killed by Virginian Long knives in 1774 in what is known as the Yellow Creek Massacre. His actions against settlers on the frontier helped spark Dunmore's War later that year. Logan became known for a speech, later known as Logan's Lament, which he reportedly delivered after the war. Scholars dispute important details about Logan, including his original name and whether the words of Logan's Lament were his.
Тұлға туралы пікірталас
Ғалымдар Логанның Ирокез конфедерациясының маңызды дипломаты, басшы Шикелламидің ұлы болғаны туралы келіседі. Бірақ антрополог Энтони Ф. К. Уоллес жазғандай, "Шикелламидің қай ұлы Логан шешен болғаны туралы пікірталас болып келді". Логан шешенді Тах гах юте, Тахнечдор (сонымен қатар "Тахнечдор" және "Тахнегдоар" деп те жазылады), Соечтова, Токаниеадорогон, "Ұлы Минго", Джеймс Логан және Джон Логан деп түрліше атаған. "Тах гах юте" есімі Бренц Майердің 1851 жылы жарық көрген "Тах гах юте: немесе Логан мен Кресэп" атты кітабында кеңінен танымал болды. Алайда тарихшы Фрэнсис Дженнингс Майердің кітабының "атауының алғашқы сөзінен бастап қате" екенін жазды. Ол Логанды Джеймс Логан деп анықтады, сонымен қатар Соечтова және Токаниеадорогон деп те аталды. Логан шешеннің аты "Тах гах юте" емес екендігіне келісетін тарихшылар оны кейде Тахнечдор деп атайды. Бірақ Дженнингс Тахнечдорды Логанның үлкен ағасы деп санайды. Логанның әкесі, басшы Шикеллами, онида тайпасынан шыққан, Пенсильвания өкілі Джеймс Логанмен тығыз жұмыс істеді, бұл Пенсильвания колониясымен Келісім тізбегін сақтау мақсатында жасалды. Американың жергілікті халықтары арасында кең таралған әдетке сәйкес, Логан Минго болашақта әкесінің досына деген құрметінің нышаны ретінде "Джеймс Логан" есімін алды. Ирокездер мен басқа да американдық тайпалар көбінесе бейбітшілік және соғыс басшыларын немесе көшбасшыларын таңдады. Әкесі сияқты Логан да шығыс Пенсильвания және Вирджиниядан Огайо аймағына (қазіргі Огайо, Батыс Вирджиния, Кентукки және Батыс Пенсильвания) көшіп келген ақ нәсілді қоныс аударушылармен достық қарым-қатынаста болды.
Yellow Creek қазағы
Логанның ақ қоныс салушылармен достық қарым-қатынасы 1774 жылдың 30 сәуіріндегі Сары өзендегі қырғыннан кейін өзгерді. Дэниел Грейтхаус басқарған Вирджиниялық «Ұзын пышақтар» тобы бірнеше Мингоны өлтірді, олардың ішінде Логанның інісі (әдетте Джон Пети деп аталды) және кем дегенде екі жақын туысы болды, олардың бірі жүкті болған және кішкентай қызына қарауға тиіс еді. Осы балалардың әкесі Джон Гибсон, аймақтағы белгілі саудагер еді. Бұл Минголар Сары өзеннің құсынан жақын жерде тұрған және өздерінің ауылынан Огайо өзенінің ар жағында тұратын қоныс салушы және ром саудагері Джошуа Бейкердің үйіне шақырылған. Бейкердің үйіндегі Минголардың барлығы өлтірілді, тек олардың аралас нәсілді нәрестесі ғана әкесіне беру ниетімен аман қалды. Желто-Крик ауылынан кем дегенде екі каноэ олардың мүшелеріне көмектесу үшін жіберілді, бірақ олар өзен бойында тығылып отырған Грейтхаус адамдары тарапынан кері қайтарылды. Барлығы онға жуық Минго үй ішінде де, өзенде де қаза тапты. Логан қырғын болған кезде бұл аймақта болған жоқ, және оны шақырушылар кері қайтару үшін жіберілді.
Логанның кек алуы
Аймақтағы ықпалды тайпа басшылары, мысалы, Cornstalk (Шоуни), White Eyes (Ленапе) және Guyasuta (Сенека / Минго), оқиға үлкен соғысқа ұласқанша бейбіт шешім табуға тырысты, бірақ Америка жергілікті халықтарының дәстүрі бойынша Логанның өлтірілгендерге кек алуға құқығы болды. Көп ұзамай, араласқан Минго және Шоуни жауынгерлерінің бірнеше тобы шекараға шабуыл жасады, соның ішінде Логан басқарған топ та болды. Олар шекарадағы бірнеше аймақтағы қонысқа шабуылдап, адамдарды өлтіріп, тұтқынға алды. Олардың бірі Пенсильвания штатының Грин округіндегі Спайсер қырғыны деп белгілі болды. Вирджинияның корольдік губернаторы Лорд Данмор, Дунмор соғысы деп танылған қақтығыста Минго және Шоуни тайпаларына қарсы әскери жорық ұйымдастырды.
Логанның хаты
Капитан Крессапқа. Не үшін Жолаң өзенінде менің халқымды өлтірдің? Ақ адамдар көп бұрын Конестогада менің туыстарымды өлтірді, мен оған ешқандай мән бермедім. Бірақ сіз Жолаң өзенінде тағы да менің туыстарымды өлтірдіңіз, және менің туысымды тұтқынға алдыңыз, содан кейін мен де өлтіруім керек деп ойладым. Содан бері үш рет [соғысқа бардым, бірақ] үндістер ашулы емес, тек өзім ғана ашулымын. | Капитан Джон Логан.
Кейінгі өмір және өлім
Логанның қалған өмірі жұмбаққа толы. Логан ақтардың қоныс аударушыларына жасаған шабуылдарын жалғастырды және Америка революциясы кезінде британдықтармен одақтас мохоктармен бірге болды. Ол 1780 жылы Эри көлі маңындағы жанжал кезінде қаза тапты. Логанның тұрақсыз мінез-құлқына алаңдаған басқа Минго тайпасының жетекшілерінің ықпалымен оның жекжат інісі оны өлтірген деген аңыз бар. Бірнеше жыл өткен соң, жекжат інісі Логанды өлтіруге келіскенін айтты, себебі ол «өмір сүруге тым зор тұлға еді».