Кіріспе

Ағаш ағызу құбыры – ағаштарды ағызу үшін пайдаланылатын, су өткізбейтін құбыр. Осындай құбырдан ойын-сауық парктеріндегі аттракцион да жасалған.

Ағаш ағызу құбыры – таулы жерлерде ағаш пен бөрелі ағаштарды су арқылы тасымалдауға арналған су өткізбейтін құбыр. 19 ғасырдың соңында, қауіпті тау жолдарында жылқы немесе өгіздермен тасылған шаналардың орнына осы құбырлар пайда болды. Ағаш өңдеушілер судың жеткілікті көзі болған жағдайда, осы құбырларды пайдалануды қалаған. Ағаш ағызу құбырларын салу және пайдалану ағаш теміржолынан арзан болды. Олар үңгірлер мен тік жарларды жеңіл конструкциялармен көтеруге мүмкіндік берді. Ағаш ағызу құбырлары 20 ғасырдың басына дейін кеңінен қолданылып келді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ағаш тасымалдау машинасы ағаш теміржолын да, ағаш ағызу құбырын да ығыстырды. Бүгінде ағаш ағызу құбыры көңіл көтеру парктеріндегі аттракцион ретінде танымал.

Тарих

1859 жылы Ж. В. Хейнс алғашқы сәтті ағаш тасымалдау арнасын салды. V тәрізді ойыс күн сайын Сиерра-Невада тауының шығысынан Комсток кеніне жарты миллион фунт ағаш жеткізді. 24 километрлік (15 миль) маршрут Тахо көлі мен Рино қалалары арасында орналасып, Вашо аңғарындағы Вирджиния және Тракки темір жолының терминалында аяқталды. Көп ұзамай, ағаш тасымалдау арналары Батыс АҚШ тауларында жасалма өзендер ретінде таралып, ағашты нарыққа жеткізді.

Құбырлар

Ағаштан жасалған су жолдары тұрақты сумен қамтамасыз етілуі керек. Көбінесе, ағаш жинағыш немесе жасанды су қоймасы осы мақсатқа қызмет етеді. Су басқысы су ағынын жолдың жоғарғы бөлігіне бағыттайды. Су жолдарының қабырғалары ақауларды болдырмау үшін түйінсіз ағашпен тығыз салынады. Қосымша су таратқыштар ұзақ маршруттарда суды толықтырып тұрады.

Құбыр құрылымы

Инженерлер теміржол зерттеу әдістерін қолдана отырып, су ағындарының бағыттарын зерттеді. Дегенмен, тік беткейлі жерлерде ағаш тасымалдау теміржолдарына қарағанда су құбырлары бірнеше артықшылықтарға ие болды. Олар шағын көпірлерді пайдаланып тіршіксіз жартастардың үстінен өте алатын, сондай-ақ теміржолға сыймайтын тар шатқалдарға сыйып, аз орын алатын. Жеңіл конструкцияның басты кемшілігі – олар от, су тасқыны, жел және құлаған ағаштардан оңай зақымданатын. Бірақ оларды жөндеуге шығын аз болатын. Жәшік тәрізді су құбырлары қолданыстан шыққан жоқ. Олар суару сияқты қосымша мақсаттар үшін көп мөлшерде су қажет болған кезде салынуын жалғастырды. Жәшік тәрізді құбырлар әртүрлі өлшем мен салмақтағы материалдарды бір уақытта тасымалдауға қабілетті болды. Ағаш, қағаз жасауға арналған ағаш, шұбат және толық тік ағаштар әртүрлі жылдамдықпен қозғалып, V тәрізді су құбырының төменгі бөлігінде және қисықтарында жиналуға бейім болды. Соңында, жәшік тәрізді су құбырлары бұрын-соңды көрілмеген мөлшерде материалды тасымалдай алатын, ең жоғары сыйымдылығы V тәрізді су құбырының ең жоғары сыйымдылығынан үш есе артық болатын. Ұзын су құбырларында су құбыры күзетшілері жол бойындағы тұрақты үйлерде тұратын. Жарық сигналдары, кейіннен телефон желілері, желі бойында байланыс орнатуға мүмкіндік берді.

Құбырлық қайықтар

Кейде, өте қауіпті болғанына қарамастан, ағыс бақылаушылары мен басқалар ағыстағы су арнасымен кішкентай кемелерде немесе қайықтарда төмен түсіп, оны тексеру үшін немесе көңіл көтеру үшін пайдаланатын. Мұндай саяхаттар қазіргі ойын-сауық парктеріндегі ағаштан жасалған сергу аттракциондарының алға басушысы болды. Әрбір ағыс қайығы бірегей болғанмен, олардың құрылымдық ерекшеліктері ортақ болды. Олар V пішіндес болды, бұл су арнасына жақсы бекінуге мүмкіндік берді. Ашық алдыңғы бөлігі бұрыштарда қайықтың тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін судың ішке кіруін қамтамасыз етті. Жабық артқы бөлігі судың қайықты алға жылға беруіне мүмкіндік берді. Жоғарғы бөлігіндегі жалпақ тақтайшалар жолаушылар мен жүктерге арналған платформа құрады.

Құбырлар

Құбыр терминалдарының түрлі нұсқалары бар. Терминалдың түрі құбыр тасымалдайтын материалдарға және құбырдың соңғы нүктесінде олардың түсірілуіне байланысты. «Пілдің құлағы» тәрізді терминал орталық магистральдан көптеген тармақтарға бөлінеді. Содан кейін, қолданылмайтын тармақтар жабылып, ағаштар ашық тармақтарға бағытталады. Ағаштар терминалдың соңында шашыраңқы үйіліп жиналады. Басқа терминалдар ағаштарды роликтерге түсіріп, оларды тиеу платформаларына жылжытады. Құбырдан ағатын су роликтерді қозғалтатын су доңғалағын айналдырады. Бұл жүйе ауыр теміржол тіректерімен немесе шахта ағаштарымен жақсы жұмыс істейді. 1890 жылы «Кингс-Ривер Ламбер» компаниясы Кингс-Ривердің жоғарғы аймағынан Сангер қаласына дейінгі 100 шақырымдық Кингс-Ривер құбырын аяқтады.