Кіріспе

Гонконгтағы шеткі арал – Ламма аралы. Ламма аралы – ауылдық аймақ.

Атауы

Ламма аралы 1760 жылдары Александр Далримплдің карта оқу қателігінен Ламма деп аталды. Ол Ішкі теңіздің (Pearl River) кіреберісіне қатысты португалдық карта алған, ал аралдың батысына жақын жерде португалдық иесі "Лама" деп жазған. Далримпл мұны аралдың аты деп жаңылысқан. Бірақ, бұл португалдық жазу, португал тілінде "лама" деп аталатын лайлы тұнбаның теңіз түбінің қалыпты екенін көрсететін белгі болған (яғни, теңіз түбі лайлы, жақсы бекітіледі). Алғашқы карталарда бұл атау тек бір "м" әрпімен жазылған. Осылайша, арал қателікпен ағылшынша атқа ие болды, кейіннен оның аты дыбысталуы бойынша қытай іріптерімен жазылып, синизацияланды ("Лам а" кантон тілінде "оңтүстік саласы" деген мағынаны білдіреді), ал бастапқы қателік ұмытылды. Бір кезде, ағылшын жазуына екінші "м" әрпі қосылу арқылы жағдай одан әрі шатастырылды. Ежелгі заманда Ламма Пок Лю немесе Пок Лю Чау деп аталған.

География

Ламма аралы Гонконг аралының оңтүстік-батысында орналасқан. Бұл Гонконгтың үшінші ең үлкен аралы, ауданы және ұзындығы 2 км. Солтүстік ауыл Юнг Шуе Ван (Баньян ағашы шығанағы) деп аталады, ал шығыс ауыл Сок Кву Ван (Радуга шығанағы, сөзбе-сөз Кабельдік балық аулау желісі шығанағы) деп аталады. Ламманың оңтүстік бөлігінде сирек адам тұрады. Бұл бөлігіне көбінесе жаяу немесе жеке қайықпен жетуге болады. Ламманың оңтүстікке қараған жағажайларының ішінде Юнг Шу Ха жағажайы мен Шам Ван жағажайлары бар. Стенхаус тауы (Шан Тей Тонг) - Сок Кву Ван мен Шам Ван арасында орналасқан, Ламмадағы ең биік тау, теңіз деңгейінен биіктігі шамамен 250 метр. Бұл таудың барлық жерінде ерекше пішінді тау жыныстарын кездестіруге болады, бірақ оларға жету үшін қиын жол жүру қажет.

Тарих

Археологиялық қазбаларға сәйкес, Ламма аралының солтүстік және шығыс бөлігінде адамдардың қоныстануы шамамен 4000–3000 ж.б.д., орта неолит және қола дәуірлеріне дейін жетеді. Ламманың ең көне ауылдарының бірі – Юнг Шу Хаға 19 ғасырдың басында Қытайдың Баоань округынан келген ру қоныстанған.

Демография

Ламма аралында 2014 жылы шамамен 5900 адам тұрды. Дегенмен, Сок Кву Вандағы жоспарланған жағажай қауымдастығы сияқты болашақ дамулармен байланысты, халық саны екі есеге артып, 11 000 тұрғынға жетеді деп күтілуде. Актер Чоу Юн-фа Юн Шу Ванның жанындағы Ван Лонг ауылында өскен. Оның туыстары негізгі ауылда "Шау Ки" деп аталатын теңіз өнімдері мен қаз ресторанын иеленген. Ламмада батыстық және халықаралық тұрғындардың үлесі зор. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, арал халқының 55% - қытайлықтар, этникалық азшылықтардың ішінде ақ нәсілділер (23%) және филиппиндіктер (11,4%) бар. Арал баламалы өмір салты, хиппилер және бос мінез-құлықтарымен танымал болған, бірақ Ламма қалалықтандырылуда және осы өмір салтының тартымдылығынан жылжымайтын мүліктің бағасы өсуде.

Сипаттама

Гонконг аралы мен Коулуннан өзгеше, Ламма тыныш, көңілді және табиғи сұлулыққа толы. Үш қабаттан жоғары ғимараттар салуға тыйым салынған, жеке көліктерге рұқсат жоқ, бірақ кішкентай өрт сөндіру машиналары мен жедел жәрдем машиналары, сондай-ақ ауылдық көліктер бар; құрылыс материалдарын тасымалдау үшін арнайы ашық артқы бөлігі бар көліктер де пайдаланылады. Адамдар қауымда тек жаяу немесе велосипедпен қана жүреді. Ламма қаланың қарбалас өмірінен қашқысы келгендерге балама ұсынады. Гонконгтың орталық аймағымен салыстырғанда мүліктер мен жалдау бағасы арзан. Осы факторлар Ламма аралына көптеген экспаттарды (шет елден келгендерді) тартты. Бұл орын жастардың арасында да танымал, сонымен қатар суретшілер мен музыканттар үшін ыңғайлы мекен.

Юнг Шу Ван

Юнг Шу Ван (Баньян шығанағы) – Ламма аралының ең көп халқы тұратын аймағы. Бірнеше он жыл бұрын бұл орын пластмасса өнеркәсібінің орталығы болған. Қазір зауыттардың орнында теңіз тағамдарын ұсынатын мейрамханалар, пабтар, азық-түлік дүкендері және Шығыс және Үнді стиліндегі қолөнер бұйымдарын сататын дүкендер орналасқан. Хунг Шинг Йе жағажайы, Ламма электр станциясы, Солтүстік Ламма аралының кітапханасы және Ламма желдері де аралдың солтүстік бөлігінде орналасқан.

Сок Кву Ван

Сок Кву Ванның үлкен көшесі негізінен теңіз тағамдарын ұсынатын мейрамханалардан тұрады. Сок Кву Ван Гонконгтағы ең ірі балық шаруашылығы орнына ие. Туристер ауылдан он минуттық жаяу қашықтықта орналасқан Ло Со Шинг жағажайында шашлык пішіріп, балық аулауға болады. Юнг Шу Ван мен Сок Кву Ван арасындағы жол шөптесін қоршап тұр және көркем серуендеуге мүмкіндік береді. Одан аралдың жағалауының әдемі бөлігін көруге болады. Бұл жолды жаяу өтуге шамамен бір сағат уақыт кетеді. Сок Кву Ванға жақын жерде туристік көрсеткіште "камикадзе үңгірлері" деп белгіленген бірнеше "үңгірлерді" көруге болады. Бұл үңгірлерді жапондықтар соғыс кезінде оқ-дәрілерді және шабуылдық қайықтарды сақтау үшін қазып жасаған. Британдық Әскери-теңіз күштері Гонконгты қайтарып алғанда, Сок Кву Ванда қайықтардың мұрттарына жарылғыш заттар орнатылған жылдам қайықтардың қатарын тапты. Үңгірлерден басқа, жапондықтар аралдың төбелеріне туннельдер қазып, оның ішінде Линг Кок Шанда екі және Mt. Стенхаус тауында бір туннель жасаған.

Шам Ван

Шам-Ван – Гонконгтағы ең маңызды бес археологиялық орынның бірі. Бұл шығанақта археологтар 1970 жылдары қазып шығарған маңызды қола дәуіріне жататын елді мекен табылды. Онда б.з.д. 3800–3000 жылдарға (Орта неолит кезеңі) дейін Ламма аралында адамдар тұрғандығының дәлелдері анықталды. Тарихи тұрғыдан Шам-Ван жасыл теңіз тасбақаларының жұмыртқа салған жері ретінде де белгілі болған. Қазір құрып бара жатқан жасыл теңіз тасбақалары – ұялау, көбею, даму және өрбу орындары арасында ерекше навигациялық қасиеттері бар теңіз жануарларының ерекше тобы. Шам-Ван Гонконгта олардың жұмыртқа салатын жалғыз орыны болғандықтан, жыл сайын 1 маусымнан 31 қазанға дейін оған кіру шектеледі, осылайша тасбақалар көбейе алады. Шам-Вандағы соңғы жұмыртқа салу 2012 жылы тіркелген.

Дәстүрлі мерекелер

Тин Хау ғибадатханалары Гонконгтың жағалау қауымдарындағы әдеттегі құдайға табыну орындары болып табылады, себебі Тин Хау теңіздің және балықшылардың қорғаушысы, оларды қауіптен сақтап, толы ауға кенелтеді деп сендіреді. Ламма аралында Юнг Шу Ван, Сок Кву Ван және Лук Чау ауылында үш Тин Хау ғибадатханасы орналасқан. Тин Хау мерекесі (ай күнтізбесінің үшінші айының жиырма үшінші күні) Ламмадағы балықшылар қауымы тарапынан кеңінен тойланады. Кантон операсы және Сок Кву Ван мен Юнг Шу Вандағы "Фа Пау" деп аталатын гүлді қағаздар мерекелік шараның ең басты бөлігі болып табылады. Ламма аралы Гонконгта дәстүрлі Қытай жаңа жылы тойланатын сирек орындардың бірі: түнгі сағат тоғыздың кезінде ауылдың басты отбасылары зұлым рухтарды қорқыту үшін отшашу шашады, ол 30 минутқа дейін созылатын керемет дауыспен аяқталады.

Көлік

Гонконг аралындағы Орталықтан Юнг Шу Ван мен Сок Кву Ванға, сондай-ақ Пак Кок арқылы Юнг Шу Ванға және Абердиннен Мо Тат Ван арқылы Сок Кву Ванға тұрақты паром қызметтері бар. Юнг Шу Ван мен Орталық арасында пароммен саяхат шамамен 25 минутты алады. Ламма аралында жеке көліктер жоқ. 2012 жылдың 1 қазанында, жергілікті уақыт бойынша сағат 20:20-да екі паром Юнг Шу Ван жанында соқтығысты. Нәтижесінде 39 адам қаза тауып, 92 адам жарақат алды. Бұл оқиға 1971 жылдан бері Гонконгтағы ең ауыр теңіз апаты болып есептеледі. Аралдың Гонконгтың қалған бөлігімен автомобиль жолымен байланысы болмағандықтан, аралда тек жедел жәрдем қызметтері мен ауылдық шаруашылыққа қатысты көліктер ғана жүреді, олар тауарларды тасымалдау үшін пайдаланылады. Арал ішінде жылжудың ең көп таралған тәсілдері – жаяу жүру немесе велосипедпен жүру.

Білім

Ламма аралы 96-шы бастауыш сыныпқа қабылдау (POA) мектеп желісіне жатады, онда бір ғана мемлекеттік-жеке меншікті мектеп, Солтүстік Ламма мектебі бар; бұл желіде мемлекеттік бастауыш мектептер табылмайды.