Кіріспе
Bodyboarding – серфингшінің толқынның жотасымен, бетімен және бұрылысымен жағаға қарай жүретін су спорты. Bodyboarding 1971 жылы Том Моридің "Boogie Board" атты өнертабысының арқасында "Бугиборд" деп те аталады. Кәдімгі бодиборд қысқа, тікбұрышты, гидродинамикалық көбіктен жасалады. Бодибордистер толқынға мініп бару кезінде қосымша жылдамдық пен бақылау үшін жүзу қанаттарын пайдаланады.
Bodyboarding is a water sport in which the surfer rides a bodyboard on the crest, face, and curl of a wave which is carrying the surfer towards the shore. Bodyboarding is also referred to as Boogieboarding due to the invention of the "Boogie Board" by Tom Morey in 1971. The average bodyboard consists of a short, rectangular piece of hydrodynamic foam. Bodyboarders typically use swim fins for additional propulsion and control while riding a breaking wave.
Шығу тегі
Бодиборд – бір адамның құрсағында толқындарға (серфингке) мініп жүрудің ежелгі түрі. Полинезияның жергілікті тұрғындары "алая" (аһ-лай-аһ) тақталарын құрсақта, тізеде немесе сирек жағдайларда аяқтарымен пайдаланған. Алая тақталары көбінесе акация коа ағашынан жасалған және ұзындығы мен пішіні әртүрлі болған. Олар қазіргі заманғы тік серфинг тақталарынан қарын жамбас қанаттарының болмауымен ерекшеленеді. Капитан Кук 1778 жылы Гавайиге келген кезде гавайилік шаруалардың осындай тақталармен сырғанап жүргенін жазған. Ол көрген тақталар шамамен алғанда ... болатын және құрсақ үстінде немесе тізе бүгіп отырып пайдаланылған. Алая тақталары кейіннен одан да жетілдіріліп, қазіргі заманғы "пайпо" (пайпо о) тақтасына айналды. Пайпо тақталары ағаштан немесе шыны талшықтан жасалған. Шыны талшықтан жасалған тақталардың астыңғы жағында көбінесе қанаттары болады. Том Мори бұл толқынмен құрсақ үстінде, пайпода сырғанау формасын өзінің тік серфинг тақталарын жасау шеберлігімен үйлестірді.
Төрлі атпен жүру түрлері
Бодибордтар мүшеленушінің жеке қажеттіліктері мен пікірлеріне, мысалы, бойы, салмағы және айдау стиліне қарай пішімделген. Бодибордпен үш негізгі тәсілмен сырғануға болады: жатып, тізе бүгіп және тұрып.
Ұқсас
Жатып серфинг жасау – серфиншінің толқынды қарнымен сүзіп жүзуі. Бодибордшы сол жаққа бұрылғанда, сол қолын тақтайша мұрнының жоғарғы сол жақ бұрышына қойып, оң қолын тақтайшаның оң жағындағы рельстің ортасына дейін жеткізеді. Бодибордшы оң жаққа бұрылғанда, бұл амал керісінше орындалады.
Тізе бүгілуі
Dropknee – бұл серфер өзінің бағалаған қанатын дек алдына, ал қарсы тізесін тақтаның төменгі жағына қойып, қанатын суда сүйреп әрі қарай жылғады. Dropknee-ді алғаш рет 1970-ші жылдардың соңында Гавайилік Джек "Риппер" Линдхолм ойлап тапты және кейде оны "Джек Стенсі" деп те атайды. Шыны талшықтан жасалған серфинг тақталарынан өзгеше, dropknee-мен сырғанатын серферлердің қолданатын бодибордтарында толқын бетінде бағытты ұстауға немесе сырғып кетуден сақтауға көмектесетін қанаттар болмайды. Сондықтан dropknee серферлері толқынмен жүргенде және бұрылғанда рельстен рельске салмақ ауыстыруға сенеді. Екінші жағынан, тақтаның астында қанаттардың болмауының пайдасы – серфер 360 градусқа айналуға мүмкіндік береді (алға және кері).
Тірі тұру
Тақтада тік тұрып, толқын бетінде де, ауада да әртүрлі трюктар жасауды stand up дейді. Бұл бодибордтың басқа екі түрінен кем танымал болғанымен, оны танымал еткен үш маңызды тұлға – Дэнни Ким, Кавин Яп және Крис Вон Талоа.
Материалдар
Бодиборд серфинг тақтасынан ерекшеленеді, өйткені ол әлдеқайда қысқа (әдетте ұзындығы бойынша) және көбіктің әртүрлі түрлерінен жасалады. Қазіргі заманғы бодиборд пластик түбімен қоршалған көбіктен жасалған "негізден", палуба деп аталатын жұмсақ көбіктен жасалған үстіңгі жағынан және рельстер деп аталатын жұмсақ көбіктен жасалған бүйір жақтарынан тұрады. Негіз dow/полиэтилен, арцель, полистирол немесе полипро/полипропиленнен жасалады. Түбі Сурлин, HDPE немесе Биксбиден жасалған. Палуба 8LB немесе CrossLink-тен жасалған. Көбіктің, палубаның немесе түбінің әр түрі бодибордқа әртүрлі иілгіштік пен басқару мүмкіндігін береді. Бодибордшы төменгі бұрылыс жасағанда жылдамдық артады, доска иіліп, кері қайтады, энергияны босатады. Егер доска тым аз немесе тым оңай иілсе, жылдамдық төмендейді. Dow (полиэтилен) негіздері салқын суларға жақсырақ сәйкес келеді, себебі олар жылы суда тым икемді болуы мүмкін. Арцель және Полипро (полипропилен) негіздері жоғары қатаңдығына байланысты жылы суларға қолайлы. Бүгінгі күні нарықтағы көптеген бодибордтар тақтаны нығайту, деформацияны азайту, негізге қатаңдық пен кері қайту қасиетін қосу, сондай-ақ төменгі бұрылыстар мен толқынға өту кезінде жылдамдықты арттыру үшін бір, екі немесе үш таяқшадан (әдетте көміртек немесе графиттен жасалған) тұрады, олар "стрінгерлер" деп аталады. Егер бір ғана стрінгер қолданылса, ол рельстерге параллель жүретін тақтаның ортасына орналастырылады. Егер екі стрінгер қолданылса, олар y осіне қатысты симметриялық түрде орналастырылады. Үштік стрінгерлер – бір және екі стрінгердің орналасуының комбинациясы.
Құрылыс
Палуба, қоршаулар және төменгі жағы әртүрлі ыстық ауа ламинациялау техникалары арқылы негізге біріктіріледі. Ламинациялау техникасынан бұрын, форма жасаушылар мұны желімді пайдаланып жасаған.
Ерекшеліктері
Досканың пішіні немесе қисығы оның қалай сырғанап жүретініне әсер етеді. Егер досканың ең кең бөлігі мұрынға жақын болса, онда доска көбінесе жатып сырғанауға арналған болады, себебі бодибордшының салмағы досканың алғы жағына қарай жиналады. Параллель жиектері немесе тар мұрыны бар доскалар тізе бүгіп және тұрып сырғанауға көбірек қолайлы, себебі салмақ орталығы артқа қарай жылжиды. Көптеген қазіргі заманғы доскалар досканың маңызды бөліктеріндегі бетін ұлғайтатын арналармен жабдықталған, бұл толқынды ұстау мен бақылауды жақсартады. Алғашқыда, скейгтер толқын бетінде сырғанауды азайту үшін орнатылған. Алайда, бодибордтың дамуы осындай скейгтерді қажетсіз етіп жіберді, себебі толқынға маневр жасау үшін еркіндік қажет. Осы себептерге байланысты, бүгінде скейгтер сирек қолданылады, тіпті қолданылса, көбінесе тізе бүгіп немесе тұрып сырғанаушылар қолданады. Досканың артқы бөлігінің пішіні досканың толқынға қалай әрекет ететініне әсер етеді. Ай тәрізді артқы бөліктер тік толқындарда ең жақсы ұстауды қамтамасыз етеді. Ай тәрізді артқы бөліктер көбінесе тізе бүгіп сырғанаушылардың арасында танымал, себебі бұл пішін кедергісіздікке мүмкіндік береді. Жаңадан бастаушылар да ай тәрізді артқы бөліктерді жақсы көреді, себебі олар әртүрлі жағдайларда жақсы жұмыс істей алады. Шошқаның құйрығы рельстен рельге жылдам өту үшін еркіндік береді. Жатып сырғанаушылар шошқаның құйрығын тізе бүгіп сырғанаушылардан көбірек жақсы көреді.
Прогрессия
1971 жылы қазіргі заманғы бодиборд ойлап табылғаннан бері бодиборд индустрия және экстремалды спорт ретінде қарқынды өсуді бастан кешірді. Америкада бастау алған бұл спорт соңғы он жылда негізінен американдықтан әлемдік деңгейдегі құбылысқа айналды. Спорт Австралия, Перу және Чили сияқты Оңтүстік Америка елдері, Жапония, Канар аралдары (Испания), Оңтүстік Африка және тағы да басқа елдерде мықты беделге ие болған әлемдік индустрияға айналды. Маневрлер мен толқындардың дамуы оны әлемдегі ең экстремалды толқынмен сырғанау түрлерінің біріне айналдырды. Бодибордерлер әлемдегі ең ауыр, ең танымал серфинг орналасқан жерлерін ашты: Теахупоо (Француз Полинезиясы), Акула аралы (Австралия), Эль Фронтон (Испания), Циклоп (Австралия), Ours (Австралия), Луна Парк (Австралия) және т.б. Сонымен қатар, бодибордерлер үлкен, ауыр толқындарда әуеде жасалатын маневрлерге ерекше мән береді. Оларға әуедегі 360 градусты бұрылыс, ARS (Air Roll Spin), el rollos, инверттер (толқынның күшімен тақтаны бұрып, қайта соғу), кері флиптер, ATS (Aéreo Thiago Schmitd) және осы маневрлердің түрлері мен гибридтері жатады.
Ерлер бодибордингті
Майк Стюарт (Гавай, АҚШ) қазіргі заманғы бодибордтың әкесі деп есептеледі, ол барлық уақыттағы ең үздік толқынмен сырғанаушылардың бірі ретінде танымал және тоғыз әлем чемпионатының жеңімпазы атанды. Ол сонымен қатар «Мистер Пайплайн» атағын алған жалғыз бодибордшы. Бен Северсон (Гавай, АҚШ) – бодибордтың пионері, әлем чемпионы және Майк Стюартпен он бес жылдан астам уақыт бойы қарсылас болды. Гилхерме Тамега (Бразилия) әлем чемпионатының жеңімпазы атағын алты рет жеңгендігі үшін Стюарттан кейін екінші орында тұр. Ол агрессивті сырғанау стилімен және кішкентай да, үлкен толқындардағы тәсілімен танылды. Майк "Эппо" Эппулстон – 1993 жылы әлем чемпионатының жеңімпазы атанған алғашқы австралиялық және гавайилік емес алғашқы спортшы. Ол ARS және кері тілке жасағандығымен де белгілі. Джефф Хаббард (Гавай, АҚШ) бодибордтағы әуедегі керемет өнерімен танымал. Қазіргі уақытта ол үш мәрте әлем чемпионы атанды. Раян Харди (Австралия) австралиялық және халықаралық бодибордтың дамуына зор үлес қосты. Ол серфингтің ағынмен және күшті стилімен танымал. Бен Плейер (Австралия) Австралияда және әлемде бодибордқа ең үлкен әсер еткендердің бірі саналады. Ол үш рет әлем чемпионы атанды. Андре Бота (Оңтүстік Африка) әлем чемпионатының жеңімпазы атанған ең жас спортшы (1998). 1999 жылғы келесі маусымда ол екінші рет әлем чемпионы атанды. Ол жағалаудағы және үлкен толқындардағы толқындарға қатысты экстремалды тәсілімен танымал. Александр де Понтес (Ксандиньо) – Пайплайн әлем чемпионатының финалына жеткен алғашқы бразилиялық. Алты дүркін әлем чемпионы Гвильерме Тамега Ксандиньоны барлық уақыттағы ең ұлы бодибордшылардың бірі деп санайды. Хьюго Пинейро 2006 жылы ISA World Surfing Games-те екінші орын алды.
Әйелдер бодибордшылары
Филис Дамерон 1970 жылдардың соңында үлкен Ваймеа шығанағында бодибордпен серфинг жасаған алғашқы адам, ер немесе әйел болсын. 1990 жылдардың басында Бразилияда Мариана Ногейра, Гленда Кословски және Стефани Петтерсон әйелдер бодибордін әлемдік деңгейге көтерді. Стефани Петтерсон 1990 жылы Пайплайнда әйелдер бодибордінен алғашқы ресми әлем чемпионатында жеңіске жетті. Бұл онда өткізілген әйелдер арасындағы алғашқы жарыс болды және әлемдегі ең ұзаққа созылған әйелдер толқыны спорты жарысын бастады. 2009 жыл оқиғаның 20 жылдығын атап өтті. Александра Риндер әлемдегі үздік әйел бодибордшы. Сари Охара әлемдегі үшінші үздік әйел бодибордшы. Джессика Беккер әлемдегі төртінші үздік әйел бодибордшы.
Әлем чемпиондары
1982 жылдан 1993 жылға дейін Гавайидегі Пайплайн жерінде өткен Халықаралық Морей Буги Бодиборд Про Чемпионатының жеңімпазы әлем чемпионы деп есептелді. Содан бері әлемдік тур спорттың чемпионын анықтап келеді. Әлемдік тур түрлі ұйымдармен басқарылып келді. https://en.wikipedia.org/wiki/World_Tour_(bodyboarding)
ISA бодиборд әлем чемпионаты
Жыл Қонақ ел Алтын Күміс Қола 4-орын Сілтеме 2011 Канар аралдары, Испания Франция (5.860) Испания (4.871) Марокко (3.830) Австралия (3.813) 2012 Маргарита аралы, Венесуэла Бразилия (9.368) Франция (8.645) Венесуэла (8.449) Оңтүстік Африка (7.258) 2015 Икике, Чили Бразилия (5.246) Чили (4.963) Франция (4.506) Перу (4.313)