Кіріспе

Американдық актер (1904–1987)

Реймонд Уоллес Болгер (/ˈboʊldʒər/; 10 қаңтар 1904 – 15 қаңтар 1987)

Ерте өмір

Реймонд Уоллес Болгер Массачусетс штатының Саут-Бостон қаласындағы 598 Second St. мекенжайында ирланд тегінен шыққан католик отбасында дүниеге келді. Ол Джеймс Эдвард Болгер мен Энн С. Уоллестің ұлы болды. Оның әкесі Джеймс, Массачусетс штатының Фолл-Ривер қаласында туған, ирланд тегінен шыққан бірінші буын америкалық. Болгердің анасы "Энни" Массачусетс штатының Бриджвотер қаласындағы үлкен ирланд-американдық отбасында дүниеге келген. Болгер Бостонның Дорчестер ауданындағы Кодман-сквер бөлімінде өсіп, мектепке барды. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол арахис компаниясында, банк хабаршысы және «Нью-Ингланд Өмірді Өзара Сақтандыру Компаниясында» жұмыс істеді, содан кейін 1926 жылы Бродвейдегі «Өткен шоуда» водевильге жол табады.

Ерте мансап

Оның ойын-сауық саласына деген құштарлығы жас кезінде көрген водевиль шоуларынан бастау алды. Ол карьерасын вадевиллдік степ-шоудан бастады, би серіктесімен бірге "Санфорд және Болгер" атты қойылымды жасады. 1926 жылы ол Нью-Йорк қаласындағы әйгілі Палас театрында биледі, ол АҚШ-тағы ең танымал водевиль театры болатын. Оның икемді денесі мен импровизациялық би қозғалыстары 1930-шы жылдары Бродвейде көптеген бас рөлдерді жеңіп алуына көмектесті. Көп ұзамай, оның мансабы кино, теледидар және түнгі клубтардағы жұмысты да қамтыды. 1932 жылы ол "The Lambs" театр клубына қабылданды және 1932 жылдың желтоқсанында Radio City Music Hall ашылуында өнер көрсетті. 1936 жылы Ричард Роджерстің "On Your Toes" атты алғашқы сахналық қойылымында Джуниор рөлін, сондай-ақ мюзиклдегі "Slaughter on Tenth Avenue" балетінің батыры рөлін ойнағаннан кейін, Болгер 1936 жылы MGM компаниясымен алғашқы кино келісімшартына қол қойды. "Оз Ұлы" фильмі оның кино мансабының басында түсірілгенімен, ол басқа да танымал фильмдерде де ойнады. Оның "Оз Ұлы" фильмінен бұрынғы ең танымал рөлі – "Ұлы Зигфелд" (1936) фильміндегі өзінің рөлі болды. Ол сонымен қатар Нельсон Эдди мен Жаннет Макдональдтың қатысуымен Technicolor түсірілген алғашқы MGM фильмі – "Sweethearts" (1938) фильмінде де ойнады. Ол Элеонора Пауэллдің "Rosalie" (1937) фильмінде де ойнады, онда Эдди мен Фрэнк Морган да басты рөлдерді сомдады.

Оз елінің сиқыршысы

Болгердің MGM келісімшартында студия таңдаған кез келген рөлді ойнауы міндеттелген. Дегенмен, ол 1939 жылы студияның "Оз сиқыршысы" фильміндегі "Тін ағашшы" рөліне алғашқыда бекітілгенде көңілі толмады. "Қорқытқыш" рөліне бұрыннан студиямен келісімшарты бар басқа бір биші, Бадди Эбсен тағайындалған еді. Бірақ уақыт өте келе рөлдер ауыстырылды. Болгер "Қорқытқыш" макияжынан кейін беті әрқашан іздермен қалды.

Оздан кейінгі кино мансабы

"Оз сиқыршысы" фильмінен кейін Болгер RKO Pictures студиясына көшті. 1941 жылы ол Нью-Йорктегі Paramount театрында Гарри Джеймс оркестрімен бірге өнер көрсетті. Ол тақпақ би биледі, кейде оркестрдің пианиношысы Ал Лернермен әзіл-қалжыңға салынған би сайысына қатысты. 1941 жылдың 7 желтоқсанында жапондықтар Перл-Харборға шабуыл жасады, және Болгердің өнер көрсетуі президент Рузвельттің шабуыл туралы хабарламасымен тоқтатылды. Болгер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы USO шоуларында гастрольде болды және United Artists студиясының соғыс уақытындағы "Stage Door Canteen" (1943) фильмінде ойнады. 1946 жылы ол "Харви қыздары" фильміндегі маңызды рөлге MGM студиясына қайта оралды. Сол жылы ол "The Churkendoose" атты балалар альбомын жазды, онда "қауымдас, түйеқұс, үйрек және қаздың" араласуынан туған ерекше құстың (бір бөлігі тауық, түйеқұс, үйрек және қаз) оқиғасы баяндалады, бұл балаларға сұлулық көрерменнің көзінде екенін және "әртүрлі нәрсеге қарайтын тәсілге байланысты" екенін үйретеді.

Бродвей

Болгердің Бродвейдегі жұмыстары: "Өмір 8:40-та басталады" (1934), "Аяқтарыңмен биле" (1936), "Юпитермен бірге" (1942), "Барлық американдықтар" (1962) және "Шарли қайда?" (1948) болды. Ол осы туындысы үшін "Музыкалық комедиядағы ең үздік жетекші актер" номинациясы бойынша "Тони" сыйлығын жеңіп алды және "Эмиге бір мәрте ғашық болғанда" әнін таныстырды, бұл ән көбінесе оның есімімен байланысты. Ол 1952 жылы мюзиклдің кино нұсқасында сахнадағы рөлін қайта ойнады.

Теледидар

Болгер жеке ABC телеарнасында "Раймонд қайда?" атты әртүрлі бағдарламалар ұсынылатын комедиялық шоуда ойнады (1953–1954), екінші жылы "Рей Болгер шоуы" (1954–55) деп аталды. Ол бірнеше фильмдерде ойнады, соның ішінде Уолт Диснейдің "Ойыншықтар еліндегі сәбилер" (1961) фильмінің қайта түсірілімінде және 1960-шы және 1970-ші жылдардағы шағын эпизодтарда. Болгер теледидарда жиі қонақ ретінде пайда болды, соның ішінде 1966 жылы қысқа ғана өмір сүрген "Жан Артур шоуының" "Бай да, кедей де" атты эпизодында. 1970-ші жылдары ол "Партридж отбасы" сериалында Ширли Партридждің (Ширли Джонс) әкесі Фред Ренфрю рөлін ойнады, "Шөл даланың шағын үйінде" Тоби Ной рөлінде ойнады, сондай-ақ "Баттлстар Галактика", "Фантазия аралы" және "Махаббат кемесі" сияқты басқа да телесериалдарда қонақ ретінде пайда болды. 1970-ші жылдардың соңында Болгер Safeway супермаркетінің "Scotch Buy" тауар таңбасының жарнамасында ойнады, онда ол "Scotch Buy – аса сәнді емес, бірақ өте дәмді" деген ұранды танымал етті. Оның соңғы теледидардағы пайда болуы 1984 жылы "Diff'rent Strokes" бағдарламасында болды, ол қайтыс болғаннан үш жыл бұрын. Өмірінің соңғы жылдарында ол Доктор Пеппердің теледидар жарнамасында биледі, ал 1985 жылы ол және Лиза Миннелли, оның "Оз әлемі" фильміндегі әріптесі Джуди Гарландтың қызы, Джек Хейлидің ұлы Джек Хейли жазған "That's Dancing!" фильмінде ойнады, ол "Оз әлемі" фильмінде Тін Адамды сомдаған Джек Хейлидің ұлы болды.

Құрметтер

1998 жылы Калифорния штатының Палм-Спрингс қаласындағы Жұлдыздар аллеясында оған Алтын пальма жұлдызы орнатылды. 2016 жылы Бостон қаласы Дорчестер ауданындағы Кодман скверінде Рей Болгердің құрметіне сурет салынған қабырға безендірілді. Ол католик дінінің өкілі және Беверли-Хиллстегі (Калифорния) "Жақсы Көмекші" приходының және Католик кино гильдиясының мүшесі болды. Болгер өмір бойы республикашыл болды, 1964 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Барри Голдуотерді, ал 1968 жылғы сайлауда Ричард Никсонды қолдады. Болгердің 11 туған сібілісі мен туған інісі болды.

Өлім және мұра

Болгерге 1986 жылы көк безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылды, сол жылдың соңында денсаулығы нашарлап, ол Беверли-Хиллстегі үйін тастап, Лос-Анджелестегі зейнеткерлер үйіне көшті. 1987 жылдың 15 қаңтарында 83 жасқа толғаннан кейін бес күннен аспайтын уақыт өткен соң қайтыс болды. Джуди Гарлендтің қоштасу рәсіміне Болгер «Оз әлемі» фильміндегі әріптестерінің ішінде жалғыз келді. Ол «Over the Rainbow» әнінің авторы Гарольд Арлен мен оның әйелі Аня Тарандаға қосылды. Қызмет аяқталғанда олар соңғы қонақтардың бірі болып есептелді. «Оз сиқыршысы» фильмінің теледидарда көрсетілуінен авторлық төлем алды ма деп сұрағанда, Болгер: «Жоқ, тек өлімсіздік. Мен соған дайынмын» деді. Болгердің Қорқыныш кейіпкері AMC және Америка кино институтының «барлық уақыттағы ең сүйікті кино кейіпкерлері» тізіміне енді. Кино индустриясына қосқан үлесі үшін Болгер 1960 жылы Голливуд Даңқы аллеясында өз жұлдызына ие болды. Ол Голливуд бульвары, 6788 мекенжайында орналасқан. 2019 жылы Холли Ван Левеннің «Қоңырқадан артық» атты Болгердің тұңғыш толыққанды өмірбаяны жарық көрді.

Сахналық жұмыс

+Бродвей қойылымдары Жыл Атауы Рөлі Театр 1926 Көңілді әлем Орындаушы Император театры 1926 Париждегі бір түн Орындаушы 44-ші көше театры 1929 Бас көтеріңдер Джорджи Алвин театры 1931 Джордж Уайттың 1931 жылғы скандалдары Орындаушы Аполлон театры 1934 Өмір сағат 8:40-та басталады Орындаушы Қысқы бақ театры 1936 Аяқ үстінде Фил Долан III, Хуфер Император театры 1940 Шөпке баспаңыз Орындаушы Броадхерст театры 1942 Юпитер Сапиенс Шуберт театры 1946 Үштікке дайындық Орындаушы Адельфи театры 1948 Чарли қайда? Чарли Уайкхэм Сент-Джеймс театры 1951 Чарли қайда? (қайта қойылым) Чарли Уайкхэм Бродвей театры 1962 Бүкіл Америкалық профессор Фодорски Қысқы бақ театры 1969 Жаз келсін Финьяс Шарп Лунт Фонтан театры