Герман Самуэль Реймарус: Еңжарлылық және тарихи Иисус зерттеуі
Hermann Samuel Reimarus
Герман Самуэль Реймарус (1694-1768) – неміс философы, ағартушылық дәуірінде өмір сүрген. Деизмнің жақтаушысы, христиан дінінің тарихи негізін зерттеген алғашқы философ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Герман философы (1694–1768)
German philosopher (1694–1768)
Герман Самуэль Реймарус (22 желтоқсан 1694, Гамбург – 1 наурыз 1768, Гамбург) – неміс философы және ағартушылық дәуірінің жазушысы. Ол өзінің деизмімен, адам ақылы табиғатты және өз ішкі дүниемізді зерттеу арқылы Құдай туралы білімге және этикаға жете алатындығы туралы ілімімен есте қалады, соның арқасында аянға негізделген діндердің қажеттілігі жойылады. Ол христиан дінінің құдайлық емес, табиғи шығуын жоққа шығарды және тарихи Исаны зерттеген алғашқы белгілі сыншы болды.
Hermann Samuel Reimarus (22 December 1694, Hamburg – 1 March 1768, Hamburg), was a German philosopher and writer of the Enlightenment who is remembered for his Deism, the doctrine that human reason can arrive at a knowledge of God and ethics from a study of nature and our own internal reality, thus eliminating the need for religions based on revelation. He denied the supernatural origin of Christianity, and was the first influential critic to investigate the historical Jesus.
Өмірбаян
Реймарусты әкесі мен ғалым Ж. А. Фабрициус тәрбиеледі, кейін ол оның күйеу баласы болды. Ол Йоханнеум мектебінде білім алды. Йена университетінде теология, ежелгі тілдер және философияны оқыды, 1716 жылы Виттенберг университетінде приват-доцент болды, ал 1720–21 жылдары Нидерланды мен Англияға сапар шекті. 1723 жылы Висмардағы жоғары мектептің директоры, ал 1727 жылы туған қаласындағы жоғары мектепте еврей және шығыс тілдерінің профессоры болды. Бұл тарихи Исаны сын тұрғысынан зерттеудің бастауы ретінде маңызды рөл атқарды. Реймарус Иса айтқандар мен елшілер айтқандар арасындағы айырмашылықтарды көрсетіп, Исаны еврей уағыздаушысы деп есептеді. Осы көзқарас бойынша, Иса жақын арада келетін дүниелік мемлекет туралы уағыздаған апокалиптикалық пайғамбар болды. Бұл көзқарас қазіргі ғалымдар арасында да қолданыста. Реймарус христиан дінін өнекейлік деп санады. Реймарустың философиялық ұстанымы негізінен Кристиан Вольфтікіне ұқсас, бірақ ол «Апология» еңбегімен танымал, ал оның фрагменттерін Лессинг «Вольфенбюттель фрагменттері» деп белгілі болған шығармасында жариялады. Түпнұсқасы Гамбург қалалық кітапханасында сақталады. 1814 жылы Геттинген университетінің кітапханасы үшін көшірме жасалды, сондай-ақ басқа көшірмелердің де бар екені белгілі. Лессинг жариялаған жеті фрагментке қоса, 1787 жылы К. А. Е. Шмидт (псевдоним) «Übrige noch ungedruckte Werke des Wolfenbüttelschen Fragmentisten» деген атпен, ал Д. В. Клозе 1850–52 жылдары Кристиан Вильгельм Ниднердің «Zeitschrift für historische Theologie» журналында осы еңбектің тағы бір бөлігін жариялады. Толық жұмыс Герхард Александр редакциялаған (2 томдық, Франкфурт-на-Майне: Insel, 1972). Д. Ф. Штраус өзінің «Реймарус» кітабында осы еңбектің толыққанды талдауын жасады. «Табиғи дін жеткілікті, сондықтан аянның қажеті жоқ. Оның үстіне, мұндай нәрсе физикалық және моральдық тұрғыдан да мүмкін емес. Құдай өз жұмысын ғажайыптармен тоқтата алмайды, сондай-ақ барлық адамдарға берілмейтін, тіпті барлығына таныс болуы мүмкін емес аяндар арқылы кейбіреулерін артық дәрежеге көтере алмайды. Бірақ Реймарус бойынша, мәңгілік жаза туралы ілім Құдай туралы нағыз түсінікке ең қайшы келеді; және осы мәселе оны алғаш рет ойға келтірді». Ричард Н. Соулен атап көрсетеді, Реймарус «Швейцердің «Исаның өмірін зерттеу» бастамасын қойған адам ретінде қарастырылады және Исаның ой-өрісі негізінен эсхатологиялық екенін мойындағаны үшін оған ерекше құрмет көрсетілді, бұл факт 19 ғасырдың соңына дейін назардан тыс қалды».
Reimarus was educated by his father and by the scholar J. A. Fabricius, whose son in law he subsequently became. He attended school at the Gelehrtenschule des Johanneums. He studied theology, ancient languages, and philosophy at the University of Jena, became Privatdozent at the University of Wittenberg in 1716, and in 1720–21 visited the Netherlands and England. In 1723 he became rector of the high school at Wismar, and in 1727 professor of Hebrew and Oriental languages at his native city's high school. This had a deep impact as the beginning of critical research of the historical Jesus. Reimarus pointed out the differences between what Jesus said and what the apostles said, identifying Jesus as a Jewish preacher. Jesus, according to this view, was an apocalyptic prophet preaching about a worldly kingdom soon to come. This view still has currency within modern scholarship. Reimarus also considered Christianity to be a fabrication. Reimarus' philosophical position is essentially that of Christian Wolff, but he is best known for his Apologie as excerpted by Lessing in what became known as the Wolfenbüttel Fragmente. The original manuscript is in the Hamburg town library. A copy was made for the university library of Göttingen, 1814, and other copies are known to exist. In addition to the seven fragments published by Lessing, a second portion of the work was issued in 1787 by C. A. E. Schmidt (a pseudonym), under the title Übrige noch ungedruckte Werke des Wolfenbüttelschen Fragmentisten, and a further portion by D. W. Klose in Christian Wilhelm Niedner's Zeitschrift für historische Theologie, 1850 52. The complete work has been published as edited by Gerhard Alexander (2 vols, Frankfurt am Main: Insel, 1972). D. F. Strauss has given an exhaustive analysis of the whole work in his book on Reimarus. quote|"Natural religion suffices; a revelation is therefore superfluous. Moreover, such a thing is both physically and morally impossible. God cannot interrupt His own work by miracles; nor can He favour some men above others by revelations which are not granted to all, and with which it is not even possible for all to become acquainted. But of all doctrines that of eternal punishment is most contrary, Reimarus thinks, to true ideas of God; and it was this point which first caused him to stumble." Richard N. Soulen points out that Reimarus "is treated as the initiator of ‘Lives of Jesus Research’ by Schweitzer and accorded special honour by him for recognising that Jesus' thought world was essentially eschatological, a fact overlooked until the end of the 19th century."