Кіріспе

Норвегиядағы бұрынғы муниципалитет
Норвегиядағы Вестфолдтағы бұрынғы муниципалитет

Андебу – Норвегиядағы Вестфолд округінің бұрынғы муниципалитеті. Муниципалитет 1838 жылдан бастап 2017 жылдың 1 қаңтарында таратылғанға дейін болды. Қазіргі уақытта бұл аймақ Сандфьорд муниципалитетінің құрамына кіреді. Әкімшілік орталығы Андебу ауылы еді. Андебудағы басқа да маңызды ауылдарға Хёййорд және Кодаль жатады. Андебу Вестфолд округінің төртінші ірі муниципалитеті болып, округтің орталық бөлігінде орналасқан. Таратылған кезде муниципалитетте 5937 адам тұрған. Муниципалитеттің халқының тығыздығы... Андебу экономикасы негізінен орман шаруашылығымен және ағаш өңдеумен байланысты болды. Андебу жерінде ғасырлар бойы адамдар қоныстанған, ал мұнда табылған ең көне заттар 4000 жыл бұрынғы темір дәуіріне жатады. Табылған артефакттардың көп бөлігі – түрлі құралдар, әсіресе кремний және басқа тастардан жасалған балталар. Андебу географиясы негізінен аңғарлар, төбелер, таулар, ормандар мен көлдерден тұрады.

Жалпы ақпарат

Андебо (кейіннен Андебу деп жазылады) 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1878 жылдың 1 қаңтарында Хедрум муниципалитетінің (халық саны: 61) бір бөлігі Андебуға қосылды. 2017 жылдың 1 қаңтарында муниципалитеттер біріктірілді: Сандефьорд (халық саны: 45,820), Стокке (халық саны: 11,657) және Андебу (халық саны: 5,937) муниципалитеттері бірігіп, жаңа, ірі Сандефьорд муниципалитетін құрды. Андебу қазір жаңа муниципалитеттің солтүстік бөлігін құрайды.

Атауы

Муниципалитет (бастапқыда приход) ежелгі Андибу шаруашылығының атымен аталыпты, себебі алғашқы Андибу шіркеуі сонда салынған. Бірінші бөлігінің мағынасы белгісіз, бірақ ол ежелгі ер адам есімі Андиден шыққан болуы мүмкін, бірақ бұл әзірге нақты емес. Соңғы бөлігі bú сөзінен келген, ол "тұрақ" немесе "шаруашылық" дегенді білдіреді. 1889 жылға дейін бұл атау "Андебо" деп жазылған.

Елтаңба

Герб 1986 жылдың 12 желтоқсанында бекітілді. Ресми сипаттамасы: "Жасыл түсті қалқанда үш күміс үшбұрыш, біреуі екі үстінен" (I grønt tre sølv triangler, 1 2). Бұл, гербтің жасыл фонда үш тең қабырғалы үшбұрыштан тұратын бейнесі бар екенін білдіреді, мұнда бір үшбұрыш екі үшбұрыш үстінен орналасқан. Бейне күміс түсті, яғни әдетте ақ түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалса, күміс қолданылады. Фондағы жасыл түс ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығының маңыздылығын көрсетеді. Үш үшбұрыш муниципалитеттегі үш ауылды/қауымды: Андебу, Хоййорд және Кодальды бейнелеу үшін таңдалған. Сондай-ақ, үшбұрыштар муниципалитет атамасының бірінші әрпі – "А" әрпіне ұқсас етіп орналастырылған. Гербті Кьелл Сколи жасаған. Муниципалдық тудың дизайны гербпен бірдей болды. Høyjord Stave Church шіркеуі де Андебуда орналасқан және Вестфолд округіндегі жалғыз ағаштан салынған шіркеу болып табылады.

Тарих

Андебуда викингтер дәуіріне жататын түрлі тарихи артефакттар мен обалар табылды. Табылған заттардың ішінде қола кілт, тас шабуыр, жебелер және тағы да басқалары бар. Андебуда шамамен 30 шаруашылықта, оның ішінде Андебу ауылында 17, Høyjord-та 5 және Kodal-да 7 оба табылған. Кейбір обалар б.з.д. 500 жылға дейін (яғни, викингтер дәуірінен мың жылдан астам бұрын) салынған деп есептеледі. Nordre Haugan, Nedre Skjelland, Våle, Vestre Høyjord, Bjørndal және Gjerstad жерлерінде көптеген обалар шоғырланған. 14 ғасырда болған Қара өлім (Black Plague) Андебу халқына зор қайғы әкелді. 1600 жылы халық саны 600 адамды құрады деп болжанады, бұл обадан бұрынғы халық санымен шамалас, демек аймақтағы халықты қалпына келтіруге шамамен 200 жыл уақыт кеткен.

Үкімет

Бұл муниципалитет бар болған кезде бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге қызмет көрсету, жұмыссыздық мәселелері, әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму және қалалық жолдарға жауапты болды. Бұл муниципалитет өміршең болған кезеңде, тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңес басқарды. Ал қала әкімі муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалды.

Муниципалды кеңес

Андебу муниципалитетінің кеңесі (Kommunestyre) 25 өкілден тұрды, олар төрт жылдық мерзімге сайланды. Төмендегі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің тарихи құрамы көрсетілген.

География

Андебу Вестфолд округінің ішкі, орталық бөлігінде орналасқан. Андебудың көп бөлігі орманды, бірақ онда көптеген өзендер мен таулар да кездеседі. Өзендердің ішінде Хоййорд ауылының шығыс бөлігінен өтетін Меркедамселва бар. Штейнселва (Скоргельва), Бергселва және Бёлеваннсбеккен – Андебудағы тағы бірнеше өзен. Андебудағы көлдерге Сталерёдваннет, Хейеваннет, Гоксё және басқалары кіреді. Бұрынғы муниципалитеттің ең жоғары нүктелері Хоййорд ауылының жанындағы солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Бранафьелл – Сандефьорд муниципалитетінің ең биік шыңы, сондай-ақ Алетьоннасен және Сторс шыңдары да бар. Бустинген, Скёрсасане және Скёодағы Сторс сияқты кішірек шыңдар да кездеседі. Андебу муниципалитетінде 35 көл болған, оның ішінде Андебудағы ең үлкен көл – Аскжемваннет. Гексжо көлінің бір бөлігі де Андебу аумағында орналасқан, ал кіші көлдерге Хоййорд ауылының жанында орналасқан Ілестадваннет және Алетьонн кіреді.