Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арқа – Ливанның Акар облысындағы Миниараға жақын орналасқан ливандық ауыл. Қала темір дәуірінде маңызды қала-мемлекет болған. Ирката қаласы Қарқар шайқасында Ассирия патшасына қарсы коалицияға 10 000 әскер жіберді. Бұрынғы епископтық латын және маронит католиктерінің екі титулдық орталығы болды. Рим императоры Александр Север осы жерде дүниеге келген. Арқа төбесі – неолит дәуірінен бастау алатын археологиялық ескерткіш және крест жорықтары кезінде стратегиялық маңызға ие қамал болғандықтан маңызды.
City in Lebanon
Arqa ( عرقا; ) is a Lebanese village near Miniara in Akkar Governorate, Lebanon, 22 km northeast of Tripoli, near the coast. The town was a notable city state during the Iron Age. The city of Irqata sent 10,000 soldiers to the coalition against the Assyrian king in the Battle of Qarqar. The former bishopric became a double Catholic titular see (Latin and Maronite). The Roman Emperor Alexander Severus was born there. It is significant for the Tell Arqa, an archaeological site that goes back to Neolithic times, and during the Crusades there was a strategically significant castle.
Аттар
Бұл ежелгі дәуірде Мысырдың Амарна хаттарында (Ирқата деп) және Ассирия құжаттарында еске алынған. Рим қаласы Кесария (Ливан/Феникия) немесе Арка Кесария деп аталған.
It is mentioned in Antiquity in the Amarna letters of Egypt (as Irqata), as well as in Assyrian documents. The Roman town was named Caesarea (of Lebanon/Phoenicia) or Arca Caesarea.
Ерте қола
IV ерте қола дәуірінде Аққар жазығында Tell Arqa, Tell Kazel және Tell Jamous сияқты үш маңызды орналасқан жер болды. Мәдени ықпал бұрын оңтүстікке және Оңтүстік Левантқа қарай болған, бірақ енді Ішкі Сирияның күшті әсерімен және мыстың қолданылуымен өзгерді.
In the Early Bronze IV, the Akkar Plain had three major sites in Tell Arqa, Tell Kazel, and Tell Jamous. The cultural focus had been towards the south and southern Levant, but now changed with more influence from Inner Syria and the use of copper.
Орта қола
I МБ-да Аққар жазығында Телл Арқаның жанына шағын елді мекендер салынып, II МБ-да аймақ ең жоғары халық тығыздығына қол жеткізді.
In the MB I the Akkar Plain still saw smaller settlements being added near Tell Arqa and the region reach its highest population density in MB II.
Амарна кезеңі Ирката (б.з.д.
Арқаның Ежелгі Мысырдың перғауынға жазылған 382 Амарна хатының бірін жазған қала-мемлекет екендігі ерекшеленеді. Ирқата қаласы – Риб-Хадда хаттарының (68 хат) үшінші қаласы, бұл (Х)Апиру шапқыншылығына қарсы соңғы бекініс болды. Сумур(у) (Земар) Риб-Хадданың Библосынан (Губла деп аталды) басқа екінші бекініс қаласы еді. Ақырында, Ирқата патшасы Адуна, басқа қала патшаларымен бірге, сондай-ақ Губланың «мэрі» Риб-Хадда да қаза тапты. Риб-Хадданың інісі Или Рапих Губланың мэрі болды, ал Губла ешқашан Хапирудың қолына түспеді. Риб-Хадданың Хабируға қарсы ұзаққа созған қарсылығы кезінде, тіпті Ирқата қаласының мемлекеттік басшылары мен ақсақалдары да Мысыр перғауын Ахенатенге көмек сұрап хат жазды. (EA 100, El Amarna үшін EA). Хаттың тақырыбы: «Ирқата қаласынан патшаға». Бұл тақта (яғни тақтадағы хат) – Ирқатадан келген тақта. Патшаға, Ием, Ирқата мен оның ақсақалдарынан хабар. Біз, Ием, патшаның алдына жеті рет және жеті рет жығыламыз. Күн құдайымызға: Ирқатадан хабар. Патшаның жүрегі, (біздің) Ием, біз оның үшін Ирқатаны күзетіп отырғанымызды білсін. Патшамыз Д[УМУ] Биханы жібергенде, ол бізге: «Патшаның хабары: «Ирқатаны қорғаңдар!» – деді. Патшаға опасыздық жасағандардың ұлдары бізге зиян келтірмекші, ал Ирқата патшаға адалдық іздейді. Сүбаруға күміс, аттар мен көліктер берілгені туралы, Ирқатаның ниетін біліңіз. Патшадан келген тақтада «Апирудан тартып алынған жерді шабуылдау» делінгенде, олар бізбен бірге қожайынымыздың жауына қарсы соғысуға келісті. Біз шындығында (Құдайдың) жерін қорғаймыз. Патшамыз, Ием, адал қызметшілерінің сөздерін есітсін. Ол құлына сыйлық берсін, сонда жауларымыз оны көріп, топырақ жесін. Патшаның демі бізден кетпесін. Патшаның жаны бізге жеткенше қала қақпасын жабық ұстаймыз. Бізге қарсы соғыс қатты! Өте қатты! EA 100, 1-44 жолдар (толық).
Arqa has the distinction of being a city state that wrote one of the 382 Amarna letters to the Pharaoh of Ancient Egypt. The city state Irqata was the 3rd city of the Rib Hadda letters, (68 letters), that were the last hold outs against the (H)Apiru invasion. Sumur(u) (Zemar) was the 2nd hold out city besides Rib Hadda's Byblos, (named Gubla). Eventually, the king of Irqata, Aduna was killed along with other city kings, and also the 'mayor' of Gubla, Rib Hadda. Rib Hadda's brother, Ili Rapih, became the successor mayor of Gubla, and Gubla never fell to the Hapiru. During Rib Hadda's lengthy opposition to the Habiru, even the city state of Irqata and its elders, wrote to the Egyptian Pharaoh Akhenaten for assistance. (EA 100, EA for el Amarna). The letter is entitled: "The city of Irqata to the king". This tablet (i. e. tablet letter) is a tablet from Irqata. To the King, our Lord: Message from Irqata and its el[d]ers. We fall at the feet of the king, our lord, 7 times and 7 times. To our lord, the Sun: Message from Irqata. May the heart of the king, (our) lord, know that we guard Irqata for him. When the [ki]ng, our lord, sent D[UMU] Bi ha a, he said to [u]s, "Message of the king: "Guard Irqata"! " The sons of the traitor to the king seek our harm; Irqata see[ks] loyalty to the king. As to [ silver ] having been given to S[u]baru al[ong with] horses and cha[riots] , may you know the mind of Irqata. When a tablet from the king arrived (saying) to ra[id] the land that the 'A[piru] had taken [from] the king,'they wa[ged] war with us against the enemy of our lord, the man whom you pla[ced] over us. Truly—we are guarding the l[and]. May the king, our lord, heed the words of his loyal servants. May he grant a gift to his servant(s) so our enemies will see this and eat dirt. May the breath of the king not depart from us. We shall keep the city gate barred until the breath of the king reaches us. Severe is the war against us—terribly! terribly! EA 100, lines 1 44 (complete)
Эллиндік және римдік кезеңдер
Ұлы Александр қайтыс болғаннан кейін Арка алдымен Лагидтер, содан кейін Селевкидтердің билігіне өтті. Римдіктер Батыс Азияның осы бөлігін басып алғанда, Арканы клиенттік тетрархия немесе тәуелділік княздығы ретінде 48 немесе 49 жылы қайтыс болған Сохаймға тапсырды. Кейін ол Сирияның Рим провинциясына қосылды, бірақ көп ұзамай Ирод Агриппа II-ге берілді. Плиний Ескі оны Сирияның тетрархияларының бірі деп есептейді. Осы кезде қаланың аты Кесарияға өзгертілді, басқа да осы аттас қалалардан ерекшелену үшін Кесария-Ливан немесе Арка Кесария деп аталды. Септимий Север (193–211) тұсында ол Сирия-Финикия провинциясының құрамына кірді және Финикиядағы Арка деп танылды. Оның ұлы Каракалла (198–217) тұсында ол колония мәртебесіне ие болды, ал 208 жылы Александр Северус ата-анасының онда болған кезінде Аркада дүниеге келді.
After the death of Alexander the Great Arca came under the control first of the Lagids then of the Seleucids. When the Romans gained control over this part of western Asia, they entrusted Arca as a client tetrarchy or vassal principality to a certain Sohaimos, who died in AD 48 or 49. It was then incorporated in the Roman province of Syria, but was soon entrusted to Herod Agrippa II. Pliny the Elder counts it among the tetrarchies of Syria. It was at this time that its name was changed to Caesarea, distinguished from other cities of that name by being called Caesarea ad Libanum or Arca Caesarea. Under Septimius Severus (193–211) it was made part of the province of Syria Phoenicia and so became known as Arca in Phoenicia. Under his son Caracalla (198–217) it became a colonia and in 208 Alexander Severus was born at Arca during a stay of his parents there.
Крест жорықтары кезеңі
Бірінші крест жорығы кезінде Арка Триполиден Тартусқа және Хомсқа дейінгі жолдарды бақылаудың маңызды стратегиялық нүктесіне айналды. 1099 жылы Реймонд Тулуза оны үш ай бойы қоршауға алды, бірақ ала алмады. 1108 жылы оның жүрегі туысы Вильгельм II Иордания оны жаулап алып, Триполи графтығының бір бөлігіне айналдырды. 1167 және 1171 жылдары Алеппо атабегі Нур ад-Диннің шабуылдарына тойтарыс берді. Соңында 1265 немесе 1266 жылы султан Бейбарс басқарған мұсылман әскерлері Арканы басып алды. 1289 жылы Триполи Сұлтан Калавунның әскеріне түсіп, толығымен қиратылғаннан кейін Арка стратегиялық маңыздылығын жоғалтты және одан кейін тек діни хроникаларда ғана еске алынады.
At the time of the First Crusade, Arca became an important strategic point of control over the roads from Tripoli to Tartus and Homs. Raymond of Toulouse unsuccessfully besieged it for three months in 1099. In 1108, his nephew William II Jordan conquered it and it became part of the County of Tripoli. It resisted an attack by Nur ad Din, atabeg of Aleppo, in 1167 and another in 1171. It finally fell to Muslim forces of the Sultan Baibars in 1265 or 1266. When Tripoli itself fell in 1289 to the army of Sultan Qalawun and was razed to the ground, Arca lost its strategic importance and thereafter is mentioned only in ecclesiastical chronicles.
Кейінгі кезең
1838 жылы Эли Смит Еш-Шейх Мохаммедтің батысында орналасқан, тұрғындары грек православтық болған ауылды атап өтті.
In 1838, Eli Smith noted the village, whose inhabitants were Greek Orthodox, located west of esh Sheikh Mohammed.
Дін тарихы
Финикиядағы Арка Рим провинциясы Финикия Примада христиан епископтығының орталығы болды, Тир қаласының метрополитіне бағынышты болған. Оның епископтарының ішінде Лукиан 363 жылы Антиохияда өткен синодта Никеяның бірінші соборының имандылығын жариялады, Александр 381 жылы Константинополдің бірінші соборына қатысты, Реверенций Тир архиепископы болды, Марцеллин 431 жылы Ефес соборына қатысты, Эпифаний 448 жылы Антиохияда өткен синодқа қатысты, ал Гераклит 451 жылы Халкидон соборына қатысып, 458 жылы Сирия-Финикия провинциясының епископтары Византия императоры Лео I Тракийлікке Александриялық Протерийдің өлтірілуіне наразылық білдірген хатқа қол қойды. Қазіргі таңда тұрақты епископтық ретінде танылмайтын Арка қаласы католик шіркеуінің екі дәстүрдегі титулярлық орыны болып тізілген: латын және маронит (Шығыс католик, Антиохиялық обряд, сирия тілінде).
Arca in Phoenicia became the seat of a Christian bishop in the Roman province of Phoenicia Prima, a suffragan of the capital's metropolitan see of Tyre. Of its bishops, Lucianus professed the faith of the First Council of Nicaea at a synod held in Antioch in 363, Alexander was at the First Council of Constantinople in 381, Reverentius became archbishop of Tyre, Marcellinus was a participant at the Council of Ephesus in 431, Epiphanius took part in a synod at Antioch in 448, and Heraclitus participated in the Council of Chalcedon in 451 and was a signatory of the letter that the bishops of the province of Syria Phoenicia sent in 458 to Byzantine Emperor Leo I the Thracian to protest about the murder of Proterius of Alexandria. No longer a residential bishopric, Arca in Phoenicia is today listed by the Catholic Church as a titular see, in two traditions: Latin and Maronite (Eastern Catholic, Antiochian Rite in Syriac).