Кіріспе
1996 жылы Стивен Херектің «101 далматин» фильмі шықты. Фильм 67 миллион долларлық бюджетпен кинотеатрларда 320 миллион доллар жинап, 1996 жылдың ең табысты фильмдерінің алтыншысы болды. Гленн Клоуз «Алтын глобус» сыйлығына «Музыкалық немесе комедиялық фильмдегі ең үздік әйел актер» номинациясы бойынша ұсынылды, ал фильм «Ең үздік макияж және шаш» номинациясы бойынша BAFTA сыйлығына ие болды. «102 далматин» атты жалғасы 2000 жылы 22 қарашада шықты, онда Гленн Клоуз және Тим МакИннерни бұрынғы рөлдерін сомдады. Крейг Гиллеспи режиссерлік еткен «Круэлла» фильмі 2021 жылы 28 мамырда көрсетілді.
101 Dalmatians was released on November 27, 1996, and grossed $320 million in theaters against a $67 million budget, making it the sixth highest grossing film of 1996. Close was nominated for the Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy, while the film was nominated for a BAFTA Award for Best Makeup and Hair. A sequel, 102 Dalmatians, was released on November 22, 2000, with Glenn Close and Tim McInnerny reprising their roles while a reboot, Cruella, directed by Craig Gillespie was released on May 28, 2021.
Сюжет
Америкалық видео ойын дизайнері Роджер Дирли Лондон қаласында ұстаған иті Понго Далматинімен бірге тұрады. Бір күні Понго тағы бір далматин – Пердитаны көреді. Сент-Джеймс паркінде аяқталған қуғыннан кейін Роджер Понгоның Пердитаға ғашық екенін біледі. Оның иесі Анита Кэмпбелл Грин Роджермен кездескенде оған ғашық болады. Олар Роджердің үйіне келгенде Анита оның ұсынысын қабылдайды. Олар Пердита мен Понгомен бірге үйленеді. Анита де Виль үйінде сәнгер болып жұмыс істейді. Оның бастығы Круэлла де Вилдің теріге деген құштарлығы соншалық, тіпті Скиннер мырзаға Лондон зообағындағы Сью Линг атты ақ жолбарының терісін алып, одан өзіне кілем жасауды тапсырады. Анита өзінің далматинінен шабыттанып, дақтанған жүннен жасалған пальто эскизін жасайды. Круэллаға нағыз далматиндерден киім жасау идеясы қызықты, тіпті Анитаның итін кигендей көрінетінін де әзіл қылады. Пердита жүкті болады, Анита да жүкті болады. Круэлла олардың үйіне келіп, Пердитаның да босанатынын білгенде қуанып кетеді. Бірнеше аптадан кейін ол 15 күшік туған кезде Роджер мен Анитаға олар үшін 7500 фунт стерлинг ұсынады, бірақ олар бас тартады. Ашуланған Круэлла Анитаны жұмыстан шығарып, оған және Роджерге кек алуға ант етеді. Бір қысқы кеште ол өзінің қолбасшылары Жаспер мен Хорастың үйлеріне кіріп, күшіктерді ұрлап алады, ал жұп Понго мен Пердитамен саябақта серуендеп жүргенде. Бұрын ұрланған 84 далматинмен бірге оларды өзінің елдік сарайына, Де Виль сарайына жеткізеді. Круэлла Скиннерден өзінің пальтосын жасау үшін оларды өлтіріп, терісін алуын сұрайды. Отбасы күшіктердің жоғалуына қайғырып, Понго кешкі уақыттағы естірту арқылы Ұлыбританияның иттері мен басқа жануарларға хабар жібереді, ал Роджер мен Анита полицияға хабарлайды. Анита Круэлланың адам ұрлаудың артында тұрғанын түсінеді және Роджер мен Нэнниге портфолиосын көрсеткенде күдігі расталады. Аирдейл терьері Жаспер мен Хорастың сарайға келгенін көріп, барлық күшіктерді тауып, олардың қашуына көмектеседі. Олар жақын маңдағы фермаға барады, сонда оларға Понго мен Пердита қосылады. Круэлла сарайға келіп, не болғанын біледі. Ұрылардың сәтсіздігіне ашуланып, ол жұмысты өзі атқаруға шешім қабылдайды. Бірнеше сәтсіздіктерден кейін Жаспер мен Хорас жақын жердегі полицияны Круэлланы іздеп жүргенін тауып, өздерін ұстап береді, ал Скиннер күшіктердің біреуін өлтіруге тырысқанда қорғаныста шабуылға ұшырап, оларға қосылады. Круэлла күшіктерді фермаға дейін іздеп, оларды өлтіруге тырысады, бірақ ферма жануарлары оны тоқтатып, әрекетсіз қалдырады. Полиция келіп, Круэлланы тұтқындайды, содан кейін күшіктерді үйлеріне қайтарады. Понго, Пердита және олардың күшіктері Роджер, Анита және Нэннимен қайта қосылады. Қалған 84 күшіктің баруға үйі жоқ екенін естігеннен кейін, оларды әлі ешкім талап етпегендіктен, оларды асырап алуға шешім қабылдайды. Роджер далматин күшіктерін басты кейіпкерлер ретінде және Круэлланы жамандық ретінде көрсететін сәтті видео ойынды жасайды. Осы табысқа ие болғаннан кейін олар миллиондаған ақшаларымен Лондоннан ауылға көшіп кетеді. Роджер мен Анитаның қызы дүниеге келеді, ал иттер өздерінің күшіктерімен бірге өседі.
Өндіріс
Фильмде қолданылған аниматроникалық жандарды Джим Хенсонның Жаңарушы шеберханасы (Creature Shop) ұсынды. Продюсер Эдвард С. Фельдман фильмде пайдаланылған әрбір күшіктің бағынуға берілуіне кепілдік берді. Түсірілім барысында 300-ден астам далматин күшігі қолданылды, себебі "біз оларды 5 немесе 6 апталық және ең әдемі кезеңдерінде ғана пайдалана алдық". Сарум Чейз оның үйінің сыртқы түрі ретінде қолданылды.
Кассалық жинақ
101 далматин 1996 жылдың 27 қарашасында АҚШ-та шықты. Фильмнің Ұлыбританиядағы тұсаукесері 1996 жылдың 4 желтоқсанында Лондонның Корольдік Альберт залында болды, сонымен қатар залдың сырты далматин дақтарымен жарықтандырылды. Солтүстік Америкада 136,2 миллион доллар, ал әлем бойынша 320,7 миллион доллар табыс етті.
Үй медиасы
101 далматиндер алғаш рет 1997 жылдың 15 сәуірінде VHS форматында, 1997 жылдың басында лазерлік дискіде және 1998 жылдың 21 сәуірінде DVD форматында жарық көрді. Ол 2008 жылдың 16 қыркүйегінде қайта шығарылды.
Видео ойындар
Фильмге негізделген қолмен ұсталатын LCD ойыны 1996 жылы Tiger Electronics компаниясымен шығарылды. 1997 жылғы Disney анимациялық әңгімелер кітабы (PC үшін CD-ROM) адаптациясы осы фильмнің элементтерін, сондай-ақ түпнұсқа анимациялық фильмді пайдаланады. 1997 жылдың мамыр айында фильм негізінде жасалған "101 далматин: Девил үйінен қашу" атты бейне ойын жарық көрді.
Қабылдау
"Rotten Tomatoes" сайтында «101 далматин» фильмі 41% мақұлдау көрсеткішіне ие, ал 37 рецензия негізінде орташа бағасы 5.32/10-ды құрайды. Сайттың сыншыларының консенсусы былай делінген: «Гленн Клоуздың керемет ойыны болғанымен, «101 далматин» – ешқандай ерекшелігі жоқ, мағынасыз қайта түсірілім». Metacritic сайтында фильмге 20 сыншының бағасы негізінде 100 балдық шкала бойынша 49 бал берілген, бұл «аралас немесе орташа пікірлер» екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмді A+–F шкаласы бойынша «A» бағасына бағалаған.
Дау
Жануарлар құқықтарын қорғау ұйымдары фильмнің көрсетіліміне қарсылық білдіріп, фильмнің премьерасынан кейін далматиндердің сатылымы күрт өскенін, ата-аналардың балалары үшін ойсырап, күштік сатып алуының нәтижесінде болғанын мәлімдеді. Осы иттердің күтіміне тиісінше дайындықсыз болған көптеген жаңа иелері, олардың иттің күтімі қиын тұқымы екенін ескермегендіктен, ақырында жануарларын баспаналарға тапсырды, нәтижесінде көптеген иттер өлтірілді.
Келесі және қайта жүктеу
Оның "102 далматиндер" атты жалғасы 2000 жылдың 22 қарашасында шықты. Гленн Клоуз бұрынғы рөліне қайта оралды. Disney, басты кейіпкердің өмірбаян туралы "Cruella" фильмін түсіруді жоспарлады. Гленн Клоуз атқарушы продюсер болды. Эмма Стоун басты рөлді ойнады. Фильм 2021 жылдың 28 мамырында көрсетілімге шықты.