Кіріспе
Альтернативті өзілік немесе нақты жеке тұлғадан өзгеше жеке тұлға. Альтер эго (латынша "басқа мен") – адамның қалыпты немесе нағыз бастапқы жекелігінен мүлдем бөлек саналып, одан өзгеше балама өзілік. Өзінің альтер эгосын табу үшін, өзге бір өзіңді табу қажет – мүлдем басқа мінез-құлыққа ие. Эгоның өзгерген күйлері де өзгерістер деп аталуы мүмкін. Альтер эго термині әдеби талдауда, көркем әдебиет пен басқа да повестволық формаларға сілтеме жасағанда ерекше мағына береді. Бұл – шығарма авторының (немесе жасаушысының) қасақана бейнесі ретінде көрінетін, психологиясы, мінез-құлқы, сөйлеуі немесе ойлары арқылы автормен байланысты болатын басты кейіпкерді сипаттау үшін қолданылады, көбінесе автордың ойларын жеткізу мақсатында. Бұл термин кейде, бірақ сирек, хипотетикалық "егіз" немесе "жақын дос" ретінде де қолданылады. Сол сияқты, альтер эго термині актерлердің немесе басқа да өнерпаздардың қабылдаған рөліне немесе бейнесіне де қатысты болуы мүмкін.
An alter ego (Latin for "other I") means an alternate self, which is believed to be distinct from a person's normal or true original personality. Finding one's alter ego will require finding one's other self, one with a different personality. Additionally, the altered states of the ego may themselves be referred to as alterations. A distinct meaning of alter ego is found in the literary analysis used when referring to fictional literature and other narrative forms, describing a key character in a story who is perceived to be intentionally representative of the work's author (or creator), by oblique similarities, in terms of psychology, behavior, speech, or thoughts, often used to convey the author's thoughts. The term is also sometimes, but less frequently, used to designate a hypothetical "twin" or "best friend" to a character in a story. Similarly, the term alter ego may be applied to the role or persona taken on by an actor or by other types of performers.
Шығу тегі
Цицерон бұл терминді 1-ғасырдағы Римдегі философиялық құрылымының бір бөлігі ретінде пайдаланған, бірақ оны "екінші өзің, сенімді дос" деп сипаттаған. "Басқа бір өзіңнің" бар екендігі алғаш рет 18-ғасырда толық мойындалды, Антон Месмер және оның ізбасарлары гипноз арқылы alter ego-ны бөліп көрсеткен кезде. Бұл тәжірибелер адамның ояу күйіндегі және гипноз астындағы мінез-құлқының өзгеше екенін көрсетті. Өзгерген сана күйінде, бірақ сол денеде басқа бір тұлға қалыптасқан. Фрейд өзінің мансабының барысында санасыздық туралы тезисін қолдау үшін осындай екі саналылық жағдайларын пайдаланды. Ол "Біз оларды ақыл-ой қызметінің екі топқа бөлінуі ретінде сипаттап, бір сананың кезекпен осы топтардың біріне немесе екіншісіне ауысатынын айтуға болады" деп санайтын. Фрейд alter ego құбылысының тамырын балалық шақтың нарциссикалық кезеңінде деп есептеді. Хайнц Кохут осы ерте кезеңдегі айналану қажеттілігін анықтады, ол кейіннен "екілік немесе alter ego трансфері" деп атаған құбылысқа әкелді.
Популярлы мәдениет пен көркем әдебиетте
Роберт Луис Стивенсонның "Джекилл доктор мен Хайд мырзаның таңғажайып оқиғасы" триллеріндегі басты кейіпкерлер жақсылық пен жамандықтың бір адамның ішінде, үнемі соғыста болатындығын көрсетеді. Эдвард Хайд – дәрігердің басқа бір жағы, өркениетті қоғамның қағидаларына бағынбайтын психопат, дәрігермен бір денеде өмір сүреді. "Джекилл мен Хайд" есімдері содан бері екіге бөлінген тұлғаның немесе бастапқы өзін жеңе алатын альтер-эгоның синониміне айналды. Александр Дюманың "Монте-Кристо графы" романында басты кейіпкер Эдмонд Дантес, Шато-д'Ифтен қашып шыққаннан кейін үш альтер-эгоны қабылдайды: Монте-Кристо графы, Джакомо Бузони есімді итальяндық аббат және ағылшын лорды Уилмор. Романда Монте-Кристо графы өзіне жақсылық жасағандарды сыйлап, түрмеге қамалуына себеп болғандарды жазалайды. Ол М. Дангларстың барлық байлығынан айырылуына, М. де Вильфорттың ақыл-есінен айырылуына, Фернан Мандегоның өзіне-өзі қол жұмсауына және басқаларын да тағдырларына жеткізеді. Норман Дуглас 1890 жылдардың соңында "Таныс рух" атты әңгімесінде суға батып бара жатқанда, өзінің конформист екінші жағын – "оның ішіндегі осы Рухтың болуын, оның амбициясын жоюға бейілді өзге тұлғасын" сезген адам туралы жазды. 1905 жылы жарық көрген "Қызыл қызыл" романы – құпия тұлғасы бар батырдың прототипі. Сэр Перси Блейкни екі өмір сүреді: сырттай бай адам сияқты көрінеді, бірақ шын мәнінде ол Scarlet Pimpernel, шеберлігімен көзге түсетін қылышшы және маскаралау мен қашудың шебері. Өзінің альтер-эгосына назар аудару арқылы Блейкни өзінің ашық бейнесінің артында баяу ойлайтын, әдемі мінезді адам ретінде жасырынады (Брюс Уэйнге (Бэтмен) ұқсас), сонымен қатар Scarlet Pimpernel Лигасы атты қолдаушылар желісін құрады, ол оның істеріне көмектеседі. Комикстерде супергеройлар мен олардың құпия тұлғалары көбінесе альтер-эго деп есептеледі. Комикстердегі архетипі кейіпкер, Супермен, Метрополис тұрғындарының арасында күдік тудырмай өмір сүру үшін "жақсы мінезді" газет тілшісі Кларк Кенттің бейнесін қабылдайды. Incredible Hulk комикс сериясы бұл тақырыпты одан әрі күрделендіреді, өйткені Брюс Баннер ашуланғанда Хайд сияқты бақылауын жояды, бірақ сонымен қатар зұлымдармен күресу үшін Халктің супер күштеріне де сенеді. "Жеңіс клубы" романы мен фильмінде баяндаушының басқа бір альтер-эгосы бар, ол Тайлер Дёрденді бақылауға ала алмайды. Ранжит жазған және Сиби Малайил режиссерлік еткен Үндістанның малаялам тіліндегі "Устад" фильмінде Моханлал Парамешваранның альтер-эгосы – Устад рөлін ойнайды. Диснейдің "Ханна Монтана" фильмінде Майли Стюарт (Майли Сайрус ойнайды) орта мектеп оқушысының және жасөспірімдер арасында танымал Ханна Монтананың өмірін сүреді, оған екі әлемнің де жақсы жақтарын алуға мүмкіндік береді. Сол сияқты, Майлидің достары Лили Трускотт (Эмили Осмент ойнайды) және Оливер Окен (Митчелл Муссо ойнайды) да орта мектеп оқушысының өмірін сүреді және Ханнаның жанындағы Лола Луфтнагл мен Майк Стэнли III құрайды. "Күлкілі кішкентай өтірікшілер" романында Вивиан Даркблум – Элисон Дилаурентистің альтер-эгосы. Бивис пен Бэтхедте Корнхолио – Бивистің альтер-эгосы. Бірнеше танымал музыканттар жылдар бойы альтер-эголарды қабылдады, әдетте жаңа шығармашылық бағытты көрсету үшін немесе олардың танымал сахналық бейнесінен алысқан эмоцияларына терең бойлау үшін. Мысалы, Дэвид Боуи (Зигги Стардуст және Аладдин Сейнмен) және Принс (Камилламен). Rolling Stone журналы Боуидің Зигги Стардусты ойлап табуын "музыканы мәңгілікке өзгерткен және оның мансабын орбитаға жіберген альтер-эго" деп жазды. Әсіресе 2000 жылдары бірнеше танымал әншілер өз альтер-эголарын ашу үшін альбомдарға арналған кезеңдерді арнады, олардың ішінде Жанет Джексон (Дамита Джомен), Мэрайя Кэри (The Emancipation of Mimiмен) және Бейонсе (I Am Sasha Fierceмен) бар. Көптеген рэпшілер де альтер-эголарды пайдаланды, атап айтқанда Эминем (Slim Shady), Shock G (Humpty Hump ретінде), Ники Минаж (Roman Zolanski) және Tyler, the Creator (Tyler Baudelaire) және т.б. Рэпші MF DOOM өзінің мансабы бойында көптеген альтер-эголарды пайдаланды, олардың ішінде Виктор Воун және Кинг Гидора бар. Дарт Вейдер – күштің қара жағына құлағаннан кейін Анакин Скайуокердің альтер-эгосы деп есептеледі. OMORI ойынында оқиға SUNNY есімді ұл және оның "альтер-эгосы" OMORI айналасында өрбиді. 2023 жылғы тамил фильмі "Лео: Қанды тәтті" фильмінде Джозеф Виджай Лео Дас және оның альтер-эгосы – Партхибан рөлін ойнайды.