Кіріспе

Харви Флетчер (11 қыркүйек 1884 – 23 шілде 1981) – американдық физик. "Стереофонияның әкесі" деп танылатын ол 2 А аудиометрін және алғашқы электрондық есту аппаратын ойлап тапқан. Ол сөйлеу мен есту табиғатын зерттеген және акустика, электр инженериясы, сөйлеу, медицина, музыка, атом физикасы, дыбыс суреттері және білім беру салаларындағы ғылымға үлес қосыпты. Ол қайтыс болғаннан кейін, докторлық жетекшісі Роберт Милликанмен бірге Нобель сыйлығына ие болған май тамшысы тәжірибесіне қатысқандығы анықталды, бұл тәжірибе электрон зарядын алғаш рет анықтаған.

Алғашқы жылдар

Флетчер Юта штатының Прово қаласында дүниеге келген. 1904 жылы Бригам Янг орта мектебін бітірген. Ол Бригам Янг университетінде (BYU) оқыды және 1907 жылы бакалавр дәрежесін алғаннан кейін бітірді. Ол Лорена Чипманға үйленді. Олардың жеті баласы болды. Харви Флетчер – Юта университетінің бұрынғы президенті және НАСА әкімшісі болған Джеймс С. Флетчердің, сондай-ақ BYU математика профессоры Харви Дж. Флетчердің әкесі еді.

Жоғары оқу орнынан кейінгі жұмыс

1911 жылы Флетчер Чикаго университетінен summa cum laude дәрежесімен докторлық диссертациясын қорғалаған алғашқы физика студенті болды. Милликан осы жұмысының нәтижесі үшін 1923 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алды, ал Флетчер олардың арасындағы келісімді өмірінің соңына дейін құпия сақтады. Докторлық диссертациясын аяқтағаннан кейін ол БЮУ-ға оралып, физика кафедрасын басқарды. Ол 1911 жылдан 1916 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Флетчер БЮУ-дан Western Electric компаниясына жұмысқа өтіп, өзін зерттеуші ретінде беделді етті. Ол Bell Telephone Laboratories инженерлік штатының ғылыми-зерттеу бөліміне қосылды, онда дыбыс физикасы (акустика ғылымы) оны қатты қызықтырды.

Елеулі үлестері

Флетчердің сөйлеуді қабылдау саласына қосқан үлесі оның ең белгілі жұмыстарының бірі болып табылады. Ол сөйлеу ерекшеліктері көбінесе кең жиілік диапазонында таралатынын көрсетті және сөйлеу арнасының сапасын шамамен бағалау үшін артикуляциялық индексті әзірледі. Ол сондай-ақ тең дыбыс деңгейі контурларын (әдетте Флетчер-Мунсон қисықтары деп аталады), дыбыс деңгейін өлшеу және қосу, сондай-ақ сындық жолақ туралы ұғымдарды жасады. Bell Labs-те ол электрлік дыбыс жазу саласындағы зерттеулерге жетекшілік етті, оның ішінде алғашқы сәтті стереофониялық жазбалар, алғашқы тікелей стерео дыбыс тарату және алғашқы винилдік жазбаның өндірісі осы зерттеулердің нәтижесі болды. Бұл жұмыстардың барлығы 1931-1932 жылдары Филадельфия оркестрінің дирижері Леопольд Стоковскийтің көмегімен жүзеге асырылды. Оның басқа да жетістіктеріне алғашқы функционалды есту аппараты, 2A аудиометрі және жасанды көмекей жасау кіреді. Оның көптеген зерттеулері авторитетті деп есептеледі, ал «Сөйлеу және есту» және «Коммуникациядағы сөйлеу және есту» атты кітаптары осы тақырыптағы маңызды еңбектер болып саналады. Флетчердің видеожазбасы 1963 жылы түсірілді.

Құрметтер

Флетчер 1949 жылы Америка акустикалық қоғамының құрметті мүшесі болып сайланды, бұл құрметті Томас Эдисоннан кейін 20 жыл өткен соң алған екінші адам еді. Ол Американдық есту қабілеті нашарлағандар қоғамының президенті, Американдық отологиялық қоғамның құрметті мүшесі және Аудиоинженерлік қоғамның құрметті мүшесі болды. 1924 жылы ол Франклин институтының Луис Е. Леви медалін, есту қабілетін физикалық өлшеулері үшін алды. Ол Америка физика қоғамының президенті болды. Ол Америка акустикалық қоғамының алғашқы президенті (1929–31) болды. 1937 жылы ол Америка ғылымды дамыту қауымдастығының вице-президенті болып сайланды. Ол Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болды. Ол сондай-ақ Медициналық ғылымдар комитетінің Ұлттық есту бөліміне де мүше болды. Ол Голливудтағы Америка кино академиясының «Прогресс» медалімен марапатталды. Сегіз жыл бойы Огайо штатының мемлекеттік университетінің ғылыми-зерттеу қорының ұлттық кеңесшісі қызметін атқарды. 2010 жылы Флетчер BYU университетінде оның Инженерлік колледжінің (қазіргі Айра А. Фултон Инженерлік колледжінің) негізін қалаушы деканы ретінде құрметке ие болды. 2016 жылдың 23 сәуірінде Флетчер стереофониялық дыбысқа қатысты зерттеулері мен өнертабыстары үшін қайтыс болғаннан кейін техникалық «Грэмми» сыйлығымен марапатталды.

Жеке өмір

Флетчер Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің шын ниетті мүшесі болды. Ол 1981 жылдың 23 шілдесінде инсульттан қайтыс болды.