Кіріспе
Тұтынушының жеке өмірі – бұл өнімдер мен қызметтерді пайдаланушыларға қатысты ақпараттың құпиялылығы. Қоғамның жеке өмірге қатысты күтулері мен бизнес немесе саудагерлердің деректерді жинау және тарату әрекеттері арасындағы өзара қарым-қатынастан әртүрлі әлеуметтік, құқықтық және саяси мәселелер туындайды. Тұтынушылардың құпиялылығын қорғау туралы мәселелер алғашқы коммерциялық курьерлер мен банкирлерге дейін барып тіреледі, олар клиенттердің құпиялылығын қорғау үшін қатаң шаралар қолданды. Қазіргі заманда, әртүрлі мамандықтардың этикалық кодекстері клиенттердің құпиялылығын, соның ішінде медициналық құпиялылықты және клиенттік сенімділікті қорғау шараларын белгілейді. Мемлекеттік мүдделерге ұлттық қауіпсіздік мәселелері жатады. Жеке ақпараттың жария болуынан алаңдайтын тұтынушылар, белгілі бір қызметтерді пайдалану туралы ойлағанда күмәнданады. Көптеген ұйымдар әртүрлі мақсаттар үшін тұтынушылардың деректерін жинау, сақтау және пайдалану үшін бәсекелестікке ұштасады, ал көптеген компаниялар осы деректерді басқару және тұтынушылардың күтулерімен, сондай-ақ тұтынушылардың құпиялылығына қатысты заңдық талаптармен басқару үшін қауіпсіздік инженериясы шараларын қабылдайды. Тұтынушылардың жеке өмірін қорғау – заңдар мен ережелерді қолдану арқылы жеке тұлғаларды корпоративтік клиенттердің жеке өмірін қорғау шараларының жеткіліксіздігі мен шектеулеріне байланысты жеке өмірлерін жоғалтудан қорғау болып табылады. Корпорациялар коммерциялық артықшылықтар үшін деректерді бөлісуге бейім болуы мүмкін және қауіпсіздік бұзушылықтары болған жағдайда заңдық жауапкершіліктен қашу үшін оларды ресми түрде құпия деп мойындамайды. Қазіргі заманғы тұтынушылардың жеке өмірін қорғау туралы заңдар телекоммуникациялық реттеуден туындады, ол телефон компаниясының беспрецеденттік деңгейдегі ақпаратқа қол жеткізіп, оны мойындады. Клиенттердің жеке өмірін қорғау шаралары корпоративтік деректерді ортақтастыру, корпоративтік бірігулер, қызметкерлердің ауысуы және үлкен көлемде деректерді сақтауға болатын деректерді сақтау құрылғыларын (мысалы, қатты дискілер) ұрлау сияқты көптеген қауіптермен күресу үшін жеткіліксіз деп танылды. Кәсіпорындар тұтынушылар мен клиенттердің сатып алуларынан, өнімдерінен және қызметтерінен алынған тұтынушылардың деректері мен ақпаратына ие. Осылайша, компаниялар осы деректерді және ақпаратты қауіпсіз және құпия сақтауға жауапты. Тұтынушылар кәсіпорындардың тұтынушылардың жеке өмірін қорғау мәселелерін шешуде және құпия келісімдерді қолдауда белсенді ұстаным танытуын күтеді. Кәсіпорын тұтынушыларға қызметтер немесе өнімдер ұсынса, компаниялар деректерді немесе трендтерді талдағанда тұтынушы деректерін жасыру үшін жасыру немесе кодтау әдістерін қолдануы керек. Сонымен қатар, фирмалар тұтынушылардың жеке өмірін өз ұйымдарының ішінде де, сыртқы үшінші тараптардан да, соның ішінде үшінші тараптың қызмет провайдерлерінен, өнім компоненттерін және жабдықтамаларын ұсынатын жеткізушілерден, мемлекеттік мекемелерден немесе қоғамдық серіктестік ұйымдарынан қорғауы керек. Бұған қоса, кейде бизнес қызмет көрсететін клиенттерге немесе өнімді тұтынушыларға келісім-шарт ұсынуы қажет, онда клиенттердің ақпараты мен деректері құпия сақталады және олар, мысалы, жарнамалық мақсаттар үшін пайдаланылмайды. АҚШ үкіметі, оның ішінде FTC, тұтынушыларды қорғау туралы заңдарға ие, мысалы, Телефон тұтынушыларын қорғау туралы заң және Деректердің ашықтығы мен құпиялылығы туралы заң. Жеке штаттарда да тұтынушыларды қорғайтын заңдар мен ережелер бар. Бұған мысал ретінде Калифорнияның тұтынушылардың құпиялылығы туралы заңын келтіруге болады.
1970 жылдар
1970 жылдары дамыған елдердегі көптеген ұйымдар құпия деректерді жинауды бастады, бірақ оларды бөлісуге немесе теріс пайдалануға тосқау салатын ережелер аз немесе мүлдем болған жоқ. Дамыған елдерде, әсіресе АҚШ-та, тұтынушылардың сенімі мен жақсы ниеті шынымен құпия деректерді қорғау үшін жеткілікті деп есептелді; осы жағдайларда "сатушының жауапкершілігі жоқ" (caveat emptor) қағидасы қолданылды. Бірақ 1980 жылдары шағын ұйымдар да компьютерлік жабдық пен бағдарламалық құралдарға қол жеткізе бастады, бірақ оларда қатаң шаралар қабылдау үшін қажетті процедуралар, персонал, тәжірибе, тіпті уақыт та болмады. Осы аралықта, мақсатты маркетинг пен сыйлық бағдарламалары арқылы компаниялар одан да көп деректерді жинады. Бірте-бірте, тұтынушылардың жеке өміріне қатысты шаралар корпоративтік деректерді бөлісу, корпоративтік бірігулер, қызметкерлердің ауысуы және үлкен көлемде деректерді сақтауға болатын дерек сақтау құрылғыларының (мысалы, қатты дискілер) ұрлануы сияқты көптеген қауіптерге қарсы тиімсіз болып көрінді. Тұтынушылардың жеке өмірін реттеуге қатысты нақты ережелер, әсіресе Еуропалық Одақта, қолдау тапты, онда әр елде үйлеспейтін заңдар болды (мысалы, кейбіреулері деректерді жинауды, деректерді жинақтауды және таратуды шектеді); 1992 жылға дейін болған Еуропалық ортақ нарықтағы әртүрлі орындардан осы іс-әрекеттерді жасау арқылы ЕО ішінде жеке өмірге қатысты заң бұзу мүмкін болды.
1990 жылдар
1990 жылдары ұялы байланыстың кеңінен таралуы, клиенттермен қарым-қатынасты басқарудың енгізілуі және дамыған елдерде интернетті пайдалану мәселені күшке енгізіп, көптеген елдерді тұтынушылардың жеке өмірін қорғайтын қатаң заңдар қабылдауға мәжбүр етті, көбінесе бұл бизнестің қарсылығына ұшырады. Еуропалық Одақ және Жаңа Зеландия Австралия мен Канадада, сондай-ақ АҚШ-тың кейбір штаттарында (АҚШ-та тұтынушылардың құпиялығына қатысты федералды заң жоқ, бірақ банк және телекоммуникация саласындағы құпиялылыққа қатысты арнайы талаптар бар) қолданылған шектеулі заңдардың үлгісі болған өте күшті заңдарды қабылдады. 1990 жылдары Австрияда клиенттің атын жартылай қоғамдық ортада айту ғана банк қызметкеріне қатаң түрме жазасын алуына жеткілікті болды.
2000 жылдар
2001 жылдың 11 қыркүйегінде Америка Құрама Штаттарына жасалған террористік шабуылдардан кейін заң шығарушылардың назарында ұлттық қауіпсіздік жеке өмірдің құпиялылығынан басымдық алды. Осыған байланысты, АҚШ-тағы тұтынушылардың жеке өміріне қатысты алаңдаушылықтар көбінесе екінші планға түсіп, азаматтардың мемлекетке қарсы жеке өмір құпиялылығы және полицейтік немесе жазалаушы мемлекеттің қалыптасуы сияқты мәселелермен айналысатын құпиялылықты қорғау жақтастарының назарына іліге алмады. 2002 жылға дейін коммерциялық ұйымдар мен олар жинаған тұтынушы деректері басты мәселе болып көрінген болса, содан бері көптеген дамыған елдерде саяси және медициналық құпиялылық (мысалы, биометриялық деректерді қолдану арқылы бұзылуы) одан гөрі аз алаңдаушылық тудыратын болып көрінеді. Шындығында, адамдар жақында тек саяси көзқарастары үшін әуежайларда тоқтатылып жатыр, және мұндай амалдарды тоқтатуға жұртшылықтың ниеті аз көрінеді. Американдық веб-сервис провайдері Yahoo 2014 жылы жарты миллиард пайдаланушының құпия ақпаратын (электрондық пошта мекенжайлары мен парольдерін қоса алғанда) хакерлердің ұрлағанын мойындағаннан кейін қатаң заңдарға қажеттілік одан да айқын болды. Деректердің бұзылуы компания үшін ауыр соққы болды және хакерлік оқиғадан екі жыл өткен соң жаңалықтың жариялануына қатысты бірнеше сұрақ тудырды.