Кіріспе
Біреудің жеке басын қасақана пайдалану – жеке басын ұрлау ұғымы. 1953 жылғы фильм. Жеке басын ұрлау, жеке басын заңсыз пайдалану немесе жеке басын бұзу – біреудің жеке басын анықтайтын ақпаратты, мысалы, оның есімін, жеке басын анықтайтын нөмірін немесе кредиттік карта нөмірін, оның рұқсатынсыз, алаяқтық немесе басқа қылмыстар жасау үшін қолданған кезде пайда болады. Жеке басын ұрлау термині 1964 жылы пайда болды. Сол уақыттан бері, жеке басты ұрлау туралы анықтама Ұлыбритания мен АҚШ-та жеке тұлғаны анықтау туралы ақпаратты ұрлау ретінде заңда анықталды. Жеке басын ұрлау – басқа адамның жеке басын ақшалай пайда табу немесе несие алу үшін әдейі пайдалану. Жеке басын ұрлаған адам, әсіресе егер ол қылмыскердің іс-әрекеті үшін жалған жауапты деп саналса, кері әсерлерге ұшырауы мүмкін. Жеке тұлғаны анықтайтын мәліметтерге, әдетте, адамның аты-жөні, туған күні, әлеуметтік сақтандыру нөмірі, жүргізуші куәлігінің нөмірі, банктік шот немесе несие картасының нөмірі, PIN-кодтар, электрондық қолтаңбалар, саусақ іздері, парольдер немесе адамның қаржылық ресурстарына қол жеткізу үшін пайдаланылатын кез келген басқа ақпарат жатады. Деректер бұзу мен жеке басын ұрлау арасындағы байланысты анықтау қиын, себебі жеке басын ұрлау құрбандары көбінесе жеке мәліметтерін қалай алғанын білмейді. FTC үшін жасалған есеп бойынша, жеке басын ұрлау құрбандарына әрқашан байқауға бола бермейді. Жеке басын ашу жиі, бірақ міндетті түрде жеке басын ұрлаудың салдары болып табылады. Біреу жеке ақпаратты ұрлап немесе бұрыс пайдаланып, кейіннен жеке басын ұрлауды жасамай, әрбір адам туралы ақпаратты пайдалана алады, мысалы, үлкен деректер бұзу кезінде. АҚШ-тың мемлекеттік есеп беру бюросының зерттеуі «көптеген заң бұзушылықтар жеке басын ұрлаудың анықталған оқиғаларына әкеп соқпағанын» анықтады. Сондай-ақ, «оның толық көлемінде не болғаны белгісіз» деп ескертілді. Карнеги Меллон университетінің жарияланбаған зерттеуінде «көп жағдайда жеке басын ұрлау себептері белгісіз» деп айтылған, бірақ басқа біреу «деректер бұзуының нәтижесінде жеке басын ұрлау құрбаны болу ықтималдығы 2%-ға жуық» деген қорытындыға келді. Мысалы, төрт миллионнан астам деректерді бұзған ең ірі деректердің бірі, тек 1800 жеке тұлғаны ұрлау оқиғасына әкелді, деп хабарлайды компания. 2010 жылдың қазан айында шыққан «Киберқылмыстың оңай жасалуы» деген мақалада хакерлердің зиянды бағдарламаларды қаншалықты қолданатыны түсіндірілді. Microsoft компаниясының қауіпсіздік жөніндегі бас технологиялық директоры Гюнтер Оллманның айтуынша: «Кредиттік карталарды ұрлауға қызығушылық бар ма? Ол үшін қосымша бар». Бұл мәлімдеме хакерлердің онлайн-ақпаратқа қол жеткізуінің оңайлығын көрсетеді. Пайдаланушылардың компьютерлерін жұқтыратын жаңа бағдарлама Zeus деп аталды, және бағдарлама хакерлерге өте ыңғайлы, тіпті тәжірибесіз хакерлер де оны пайдалана алады. Хакерлік бағдарламаны пайдалану оңай болғанымен, бұл Zeus (немесе Zeus сияқты басқа бағдарламалық жасақтама) компьютерде және пайдаланушыда болатын қиратушылық әсерлерді азайта алмайды. Мысалы, Zeus секілді бағдарламалар несие картасының мәліметтерін, маңызды құжаттарды, тіпті ішкі қауіпсіздік үшін қажетті құжаттарды ұрлай алады. Егер хакерлер бұл ақпаратты алса, бүкіл елде жеке басын ұрлау немесе террористік шабуыл жасау мүмкін болады. ITAC-тің айтуынша, 2012 жылы 15 миллионға жуық америкалықтың жеке басын ұрлаған.
the concept of identity theft
the 1953 film
Identity theft, identity piracy or identity infringement occurs when someone uses another's personal identifying information, like their name, identifying number, or credit card number, without their permission, to commit fraud or other crimes. The term identity theft was coined in 1964. Since that time, the definition of identity theft has been legally defined throughout both the U. K. and the U. S. as the theft of personally identifiable information. Identity theft deliberately uses someone else's identity as a method to gain financial advantages or obtain credit and other benefits. The person whose identity has been stolen may suffer adverse consequences, especially if they are falsely held responsible for the perpetrator's actions. Personally identifiable information generally includes a person's name, date of birth, social security number, driver's license number, bank account or credit card numbers, PINs, electronic signatures, fingerprints, passwords, or any other information that can be used to access a person's financial resources. Determining the link between data breaches and identity theft is challenging, primarily because identity theft victims often do not know how their personal information was obtained. According to a report done for the FTC, identity theft is not always detectable by the individual victims. Identity fraud is often but not necessarily the consequence of identity theft. Someone can steal or misappropriate personal information without then committing identity theft using the information about every person, such as when a major data breach occurs. A U. S. Government Accountability Office study determined that "most breaches have not resulted in detected incidents of identity theft". The report also warned that "the full extent is unknown". A later unpublished study by Carnegie Mellon University noted that "Most often, the causes of identity theft is not known", but reported that someone else concluded that "the probability of becoming a victim to identity theft as a result of a data breach is around only 2%". For example, in one of the largest data breaches which affected over four million records, it resulted in only about 1,800 instances of identity theft, according to the company whose systems were breached. An October 2010 article entitled "Cyber Crime Made Easy" explained the level to which hackers are using malicious software. As Gunter Ollmann,
Chief Technology Officer of security at Microsoft, said, "Interested in credit card theft? There's an app for that." This statement summed up the ease with which these hackers are accessing all kinds of information online. The new program for infecting users' computers was called Zeus, and the program is so hacker friendly that even an inexperienced hacker can operate it. Although the hacking program is easy to use, that fact does not diminish the devastating effects that Zeus (or other software like Zeus) can do on a computer and the user. For example, programs like Zeus can steal credit card information, important documents, and even documents necessary for homeland security. If a hacker were to gain this information, it would mean nationwide identity theft or even a possible terrorist attack. The ITAC said that about 15 million Americans had their identity stolen in 2012.
Жеке басын клондау және жасыру
Бұл жағдайда, жеке басын ұрлаған адам өзінің нағыз жеке басын жасыру үшін басқа біреудің қалпына кіреді. Мысалдарға заңсыз көшіп келгендердің өздерінің заңсыз статусын жасыруы, кредиторлардан немесе басқа адамдардан жасырынуы, сондай-ақ жеке себептермен "анонимді" болуды қалайтындар жатады. Тағы бір мысал – әлеуметтік желілерде басқа біреудің суреттерін және ақпаратын пайдаланатын адамдар, оларға "қалпындаушы" деген ат беріледі. Қалпындаушылар көбінесе нағыз адамның достарына қатысты сенімді оқиғалар құрастырады. Кредит алу мақсатымен жасалатын жеке басын ұрлаудан айырмашылығы, қарыз көбейген кезде бұл әдетте анықталады, ал жасыру ұзақ мерзімге байқаусыз қалуы мүмкін, әсіресе егер жеке басын ұрлаған адам күнделікті өмірде түрлі растау сынақтарынан өту үшін жалған құжаттар ала алса.
Жеке басын ұрлау
Қылмыскер тұтқындалған кезде полицияға өзін басқа адам деп жалған түрде таныстырса, мұны кейде "Қылмыстық жеке басын қолдану" деп атайды. Кейбір жағдайларда қылмыскерлер басқалардан ұрланған деректерді пайдаланып мемлекеттік идентификациялық құжаттарды алған немесе қарапайым жалған құжаттар ұсынған. Егер бұл алдамшылық сәтті болса, айыптаулар құрбанның атына жазылуы мүмкін, бұл қылмыскерді жазасыз қалдырады. Құрбандар мұндай оқиғалар туралы әдетте кездейсоқ жағдайларда біледі, мысалы сотқа шақыру алғанда, еңбек құқығын бұзғаны үшін тоқтатылғанда жүргізуші куәлігінің күшін жойғанын білгенде немесе жұмысқа орналасу үшін тексерулерден өткенде. Қылмыстық жеке басын қолданудың құрбаны үшін өзінің жазбаларын тазалау қиын болуы мүмкін. Құрбанның бұрыс қылмыстық жазбаларын түзеу үшін қажетті қадамдар қылмыс қай жерде жасалғанына және қылмыскердің нақты кім екені анықталуына байланысты. Құрбанға алғашқы ұстаған полицейлерді іздеу және саусақ іздері немесе ДНК-тестілеу сияқты сенімді тәсілдермен өзінің жеке басын дәлелдеу қажет болуы мүмкін, сондай-ақ айыптаудан босатылу үшін сот отырысына қатысу қажет болуы мүмкін. Сот жазбаларын жою туралы өтініш беру де қажет болуы мүмкін. Билік органдары қылмыскердің нақты кім екенін анықтау үшін құрбанның атын қылмыстық деректер базасында псевдоним ретінде сақтап қоюы мүмкін. Қылмыстық жеке басын қолданудың құрбандары кездесетін бір мәселе – сот және полиция жазбалары түзетілгеннен кейін де әртүрлі деректер жинаушыларда дұрыс емес қылмыстық жазбалар сақталуы мүмкін. Осылайша, болашақтағы тексерулер бұрыс қылмыстық жазбаларды көрсетуі мүмкін. Бұл, қылмыс жасалғаннан кейін бірнеше ай немесе тіпті жылдар бойы құрбанға әсер ететін салдарлардың бір мысалы ғана, сонымен қатар "көшірме жасаудың" салдарынан туындайтын әдеттегі психологиялық жарақаттан басқа.
Жеке басын жасанды түрде ұрлау
Жеке басты ұрлаудың жақында көбірек таралған бір түрі – синтетикалық жеке басты ұрлау, онда жеке тұлғаның кімдігі толығымен немесе ішінара жасалады. Көбінесе қолданылатын тәсіл – нақты әлеуметтік қамсыздандыру нөмірін сол нөмірге тікелей байланысты емес, басқа есім және туған күнімен біріктіру. Синтетикалық жеке басты ұрлауды анықтау қиын, себебі ол ешбір адамның несие тарихында тікелей көрсетілмейді, бірақ несие бюросында жаңа файл ретінде немесе құрбанның несие тарихында қосымша файл ретінде пайда болуы мүмкін. Синтетикалық жеке басты ұрлаудан ең көп зардап шегетіндер – сақтықпен несие беріп, алаяқтардың қолына түскен кредиторлар. Жеке құрбандар есімдері жасалған кімдіктермен шатастырылса немесе олардың қосымша файлдарындағы теріс ақпарат олардың несие рейтингісіне әсер етсе, қиындыққа ұшырауы мүмкін.
Медициналық жеке басын ұрлау
Құпиялылықты зерттеуші Пэм Диксон, Дүниежүзілік Құпиялылық Форумының негізін қалаушы, медициналық жеке басын ұрлау терминін енгізіп, 2006 жылы осы мәселе бойынша алғашқы маңызды есепті жариялады. Ол есепте алғаш рет осы қылмыстың анықтамасын берді және құрбандардың жағдайын көпке жария етті. Есептегі анықтама бойынша, медициналық жеке басын ұрлау – басқа біреудің атынан медициналық көмек алу кезінде болады. Егер ұры сіздің сақтандыру ақпаратыңыз бен немесе сақтандыру картаңыз болса, сіздің орныңызда медициналық көмек алуы мүмкін болғандықтан, сақтандыру ұрлығы да жиі кездеседі. Жеке басын ұрлаудың барлық түрлеріне тән қаржылық зияннан өзге, ұрының медициналық тарихы жәбірленушінің медициналық жазбаларына қосылуы мүмкін. Жәбірленушінің жазбаларындағы қате ақпаратты түзету қиын, содан кейін ол болашақта сақтандыру мүмкіндігіне кедерес келтіруі немесе дәрігерлердің қате көмек көрсетуіне себеп болуы мүмкін. Есеп жарияланғаннан кейін, тұтынушыларға медициналық деректердің бұзылуы туралы хабарламалар жіберу ұсынылды, содан кейін Калифорния штаттық заң қабылдады, ал HIPAA 500 немесе одан да көп адамға әсер ететін бұзушылықтар туралы медициналық хабарлама беруді талап ету үшін кеңейтілді. Ауруханалар және басқа ұйымдар, мысалы медициналық көмек схемалары жинаған және сақтаған деректер киберқылмыскерлер үшін кредиттік карта ақпаратынан 10 есе құндырақ.
Баланың жеке басын ұрлау
Баланың жеке басын ұрлау – бұл кәмелетке толмаған адамның жеке басын басқа біреу өзінің пайдасы үшін қолдануы. Алдамшы адам отбасы мүшесі, дос немесе тіпті балаларды нысанаға алған бейтаныс адам болуы мүмкін. Балалардың әлеуметтік сақтандыру нөмірлері құнды, себебі олармен байланысты ешқандай ақпарат болмайды. Ұрылар баланың жеке басын пайдаланып, несие желілерін ашады, жүргізуші куәлігін алады, тіпті үй сатып алады. Мұндай алаяқтық жылдар бойы байқалмай қалуы мүмкін, өйткені көптеген балалар бұл мәселені жылдар өткен соң ғана біледі. Баланың жеке басын ұрлау кең таралған, ал зерттеулер көрсеткендей, бұл проблема өсіп келеді. AllClear ID ұсынған деректер бойынша Карнеги Меллон Cylab-тың Ричард Пауэр хабарлағандай, балалардың жеке басын ұрлау бойынша ең ірі зерттеуде 40 000 баланың 10,2%-ы жеке басын ұрлаудың құрбаны болды. Федералды сауда комиссиясы (FTC) АҚШ-та жыл сайын шамамен тоғыз миллион адам жеке басын ұрлаудың құрбаны болады деп есептейді. Сондай-ақ, 2008 жылы 19 жасқа дейінгі 630 мың адам ұрлықтың құрбаны болды. Осының салдарынан құрбандар шамамен 12 799 доллар қарызға батты. Балалар жалпы түрде жеке басын ұрлаудың үлкен нысанасы болса, осыған қоса, күтімге алынған балалар одан да көп қауіпте. Себебі олар жиі бір орыннан екінші орынға көшіріліп, олардың әлеуметтік сақтандыру нөмірі көптеген адамдармен және мекемелермен бөліседі. Күтімге алынған балалар өз отбасылары мен туыстары арасында да жеке басын ұрлаудың құрбаны болуы мүмкін. Осындай қылға ұшыраған жастар көбінесе өздері күресіп, жаңадан пайда болған нашар несие тарихын қалай түзетуге болатынын іздейді.
Қаржылық жеке басын ұрлау
Жеке басын ұрлаудың ең көп таралған түрі қаржы саласында болады. Қаржылық жеке басын ұрлау – өзге біреудің атынан несие, қарыз, тауарлар мен қызметтер алуды қамтиды.
Жеке тұлғаның жеке басын қорғау
Жеке сәйкестендіруші мәліметтерді алу, жеке өмірге қатысты құпиялықты елеусіз қалдыру арқылы мүмкін болады. Тұтынушылар үшін мұның себебі көбінесе олардың жеке ақпаратын немесе кіру кодтарын (мысалы, фишинг шабуылы кезінде) жеке басын ұрлайтындарға беруі болып табылады. Алайда, несие карталары, банк шоттары, коммуналдық төлемдер, чек кітапшалары және т.б. сияқты жеке сәйкестендіру құжаттары көлік құралдарынан, үйлерден, кеңселерден, тіпті пошта жәшіктерінен немесе тікелей құрбандардан қалта ұрлаушылар мен сөмке тонаушылар арқылы ұрлануы мүмкін. Жеке сәйкестендіруші мәліметтерді сақтау тұтынушылар үшін АҚШ Федералды сауда комиссиясы, Канадалық Телефон Бұзушылар және жеке басын ұрлау туралы ақпарат беретін көптеген сайттар ұсынатын ең көп таралған шара болып табылады. Бұл ұйымдар адамдардың ақпараты бұрыс қолға тимей қалуы үшін ұсыныстар береді. Жеке басын ұрлауды азайту үшін қажетсіз жағдайда өзіңізді сәйкестендірмеуге болады (бұл ақпараттық қауіпсіздіктің тәуекелді болдырмау деп аталатын бақылау түрі). Бұл ұйымдардың, ақпараттық жүйелердің және процедуралардың сәйкестендіру және растау үшін шамадан тыс жеке ақпаратты немесе кіру кодтарын талап етпеуі керек. Жеке сәйкестендіруші мәліметтерді (әлеуметтік қамсыздандыру нөмірі, ұлттық сәйкестендіру нөмірі, жүргізуші куәлігінің нөмірі, несие картасының нөмірі және т.б.) талап ету, сақтау және өңдеу, егер бұл құнды жеке ақпарат әрқашан тиісінше қорғалмаса, жеке басын ұрлау қаупін арттырады. Жеке сәйкестендіруші мәліметтерді есте сақтау – бұл жеке басын ұрлау қаупін азайтатын жақсы тәжірибе. Әлеуметтік қамсыздандыру нөмірлері мен несие карталарының нөмірлері сияқты сандарды есте сақтау үшін жадтану әдістерін немесе жадтанудың негізгі жүйесі сияқты жадтану құралдарын пайдалану пайдалы болуы мүмкін. Жеке басын ұрлаушылар кейде қайтыс болған адамдардың орнына өзін таныстырып, қайтыс болған адамның шоттарынан, қабір тастарынан және басқа да көздерден алынған жеке ақпаратты пайдаланады. Олар шоттарды жабу мен қайтыс болған адам туралы хабарлау арасындағы кешігулерден, қайғыға батқан отбасылардың бейжайлығынан және несиелік тексеру процестеріндегі кемшіліктерден пайдаланады. Мұндай қылмыстар қайтыс болған адамның отбасы немесе билік органдары аномалияларды байқап, шара қолданғанша біраз уақытқа созылуы мүмкін. Соңғы жылдары көптеген елдерде жеке басын ұрлаудан қорғау/сақтандыруға арналған коммерциялық қызметтер пайда болды. Бұл қызметтер жеке тұлғаны жеке басын ұрлаудан қорғауға немесе жеке басын ұрлаудың орын алғанын анықтауға көмектеседі, оның орнына айлық немесе жылдық мүшелік төлемақы немесе сыйлықақы төленеді. Қызметтер әдетте үш ірі несие бюросының несиелік файлдарына алаяқтық туралы ескертулер орнату арқылы немесе несие бюросымен несиелік есептің мониторингін орнату арқылы жұмыс істейді. Жеке басын ұрлаудан қорғау/сақтандыру қызметтері кеңінен таныстырылса да, олардың құндылығы күмәнді.
Мүмкін болатын нәтижелер
Жеке басты ұрлау АҚШ-та жетекші мәселе болып табылады. 2018 жылғы зерттеуде 60 миллион америкалықтың жеке басы заңсыз иеленгені анықталды. Осыған байланысты, Identity Theft Resource Center ұсынған кеңес бойынша, қауіпсіздікті арттыру мақсатында электрондық қолтаңбаны міндетті ету және әлеуметтік қамсыздандыру деректерін тексеру сияқты бірнеше жаңа заңдар қабылданды. Зерттеудің нәтижелері жеке басты ұрлау мен айтарлықтай зиян арасында тікелей байланыс бар екенін көрсетті.
Нарық
Ұрланған жеке ақпаратты сатып алу және сату үшін белсенді нарық бар, ол көбінесе қараңғы желі нарықтарында, сондай-ақ басқа да қара нарықтарда жүзеге асырылады. Адамдар ұрланған деректерді қоғамға ашық деректермен толықтырып, құнын арттырады, содан соң оны қайта сату арқылы пайда табады, бұл деректері ұрланған адамдарға тигізетін зиянды күшейтеді.
Халықаралық
2014 жылдың наурызында Малайзия әуе компаниясының 370 рейсінде ұрланған паспорттары бар екі жолаушының болғаны анықталды, бұл рейс 2014 жылдың 8 наурызында жоғалып кеткен. Интерпол 157 елден жиналған 40 миллион жоғалған және ұрланған саяхат құжатының дерекқорын ұстап тұрғаны белгілі болды, және Интерпол осы дерекқорды үкіметтерге, сондай-ақ әуе компаниялары мен қонақүйлер сияқты жұртшылыққа қолжетімді етеді. Дегенмен, ұрланған және жоғалған саяхат құжаттары (SLTD) дерекқоры көбінесе пайдаланылмайды. Big News Network (БАӘ-де орналасқан) хабарлағандай, Интерполдың бас хатшысы Рональд К. Нобл өткен айда Абу-Дабиде өткен форумда: "Қайғылысы, бұл дерекқор өте тиімді әрі әлемнің кез келген жеріне орналастырылуы мүмкін болғанымен, жүйелі түрде SLTD-ді пайдаланатын елдердің саны санаулы ғана. Осының салдарынан, біздің жаһандық қауіпсіздік жүйемізде үлкен кемшілік пайда болып, ол қылмыскерлер мен террористердің қолына тиіп отыр" деген пікір білдірді.
Филиппин
Әлеуметтік желілер – онлайн қоғамдастықтағы өзіндік бейне жасаушыларды таратудың ең танымал жолдарының бірі. Олар пайдаланушыларға тіркелгіні нақты адам пайдаланғанын тексермей, кез келген ақпаратты жариялауға мүмкіндік береді. Facebook және басқа да әлеуметтік желілердің (Twitter, Multiply және Tumblr сияқты) пайдаланушыларының саны бойынша сегізінші орында тұрған Филиппин, түрлі жеке басын ұрлау мәселелерінің ошағы ретінде белгілі. Профильдеріне жеке ақпаратты салғысыз жариялаған адамдардың жеке басын қарапайым қарау арқылы оңай ұрлап алуға болады. Кейбір адамдар онлайн танысып, Facebook арқылы жазысып, жеке мәліметтерді бөлісетін хабарламалар алмасады. Ал басқалары интернеттегі достарымен романтикалық қарым-қатынасқа түсіп, тым көп ақпаратты (мысалы, әлеуметтік қамсыздандыру нөмірін, банк шотын, үй мекенжайын, жұмыс орнының мекенжайын) бөлісіп алады. Осы құбылыс 2012 жылғы Киберқылмыстың алдын алу заңының (№ 10175) қабылдануына әкелді. Осы заңның 2-тарауы байланыс пен мультимедианың ақпаратты дамыту, пайдалану және тарату үшін маңызды екенін мойындайды, бірақ заң бұзушылар сот арқылы жазаланады – 200 000 песодан кем емес, бірақ 1 000 000 песодан аспайтын айыппұл салынады немесе (салған зиянға байланысты) екеуі де қолданылады.
Швеция
Швецияда жеке басын ұрлауға байланысты проблемалар салыстырмалы түрде аз болды, себебі жеке басты растау үшін тек шведтік жеке басын куәландыратын құжаттар ғана қабылданды. Ұрланған құжаттарды банктер және белгілі бір мекемелер іздестіре алады. Банктер ақша алу немесе несие алушылардың жеке басын тексеруге міндетті. Егер банк ұрланғаны туралы хабарланған жеке құжатты пайдаланып біреуге ақша берсе, осы шығынды банк көтеруі керек. 2008 жылдан бастап, кез келген ЕО паспорты Швецияда жеке басты растау үшін жарамды, ал шведтік паспорттар барлық ЕО аумағында жарамды. Бұл ұрланған құжаттарды анықтауды қиындатады, бірақ Швециядағы банктер ұрланған құжаттар қабылданбауы керек. Жеке басын ұрлаудың басқа да түрлері Швецияда көбірек таралды. Мысалы, пошта жәшігі құлпы тартпаған және күндіз үйде болмайтын адамға кредиттік карта жіберу. Ұры кредиттік картасы бар хатты және бірнеше күннен кейін келетін кодты хатты ұрлап алады. Швецияда ұрланған кредиттік картаны пайдалану қиын, себебі әдетте жеке куәлік немесе PIN-код талап етіледі. Егер дүкен мұндай талап қоймаса, ұрланған кредиттік картаны қабылдаудан туындаған шығынды өтеуі керек. Кредиттік картаның PIN-кодын бақылау, кредиттік картаны ұрлау немесе оның мәліметтерін көшіру, содан кейін кредиттік картаны пайдалану жиі кездеседі. Швеция – ашық қоғам. Ақпаратқа қолжетімділік принципіне сәйкес, мемлекеттік органдарда сақталатын барлық ақпарат (мысалы, мекенжайлар, табыстар, салықтар) белгілі бір жағдайларды қоспағанда, кез келген адамға қолжетімді болуы керек (мысалы, жасыру қажеттігі туындаған адамдардың мекенжайлары шектеледі). Бұл алаяқтық жасауға мүмкіндік береді. 2016 жылға дейін біреудің жеке басын пайдалануға тыйым салатын арнайы заң болған жоқ. Оның орнына, тек туындаған жанама зиянға қатысты заңдар ғана болды. Қаржылық пайда табу үшін біреудің құлқына салынғандық – Қылмыстық кодексте (brottsbalken) алаяқтық түрі болып саналады. Біреудің атын жамылып, оның әлеуметтік желідегі аккаунтын бұзу және оның беделін жою – қаралау деп есептеледі. Алайда, мұндай қылмыстың жасалғанын дәлелдеу қиын. 2016 жылдың соңында, белгісіз жеке басты пайдалануға ішінара тыйым салатын жаңа заң қабылданды.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда жеке деректер 1998 жылғы «Деректерді қорғау туралы» заңмен қорғалады. Бұл заң ұйымдардың сақтаған барлық жеке деректерін, соның ішінде есімдерді, туған күн мен жылдық мерекелерді, мекенжайларды және телефон нөмірлерін қамтиды. Англия заңы бойынша (Уэльске қолданылады, бірақ Солтүстік Ирландия мен Шотландияға қолданбалады) 1968 жылғы «Ұрлық туралы» заңдағы алдау қылмыстары жеке басын ұрлау жағдайларымен көбірек байланысты. R v Seward (2005) EWCA Crim 1941 ісінде айыпталушы ұрланған кредиттік карталар мен басқа құжаттарды тауар алу үшін пайдаланғанда «алдыңғы қатардағы» рөл атқарды. Ол басқа біреулер үшін 10 000 фунт стерлингке тең тауар сатып алды, олардың кім екенін анықтау қиын. Апелляциялық сот «жеке басын ұрлау» қылмыстарына қатысты жазалау саясатын қарастырып, түрме жазасының қажет екенін шешті. Генрикес судьясы 14-тармақта былай деді: «Жеке басын ұрлау – бұл өте зиянды және кең таралған адалсыздық түрі, біздің пікірімізше, оған қатаң жаза қолдану керек». CIFAS (Ұлыбританияның алаяқтыққа қарсы қызметі) жариялаған статистикаға сәйкес, 2010 жылы Ұлыбританияда 89 000 адам жеке басын ұрлаудың құрбаны болды, ал 2009 жылы – 85 000 адам. 30 және 40 жастағы ер адамдар ең көп зардап шегетін топқа жатады. Сенімсіз дереккөз: date=December 2015 Қазіргі уақытта жеке басын ұрлау барлық тіркелген алаяқтықтардың шамамен жартысын құрайды.
Америка Құрама Штаттары
Жеке тұлғаларды ұрлау қылмыстарының көбеюі жеке тұлғаларды ұрлау және жалған мәліметтерді алу туралы заңның қабылдануына әкелді. 1998 жылы Федералды сауда комиссиясы (FTC) АҚШ Сенатының алдында сөз сөйледі. FTC тұтынушылық несиелерді пайдалану арқылы жасалатын несие алаяқтығы, ипотека алаяқтығы, несие картасы алаяқтығы, тауарлар мен қызметтер алаяқтығы сияқты қылмыстарды талқылады. Identity Theft Deterrence Act (2003) [ITADA] АҚШ Кодексінің 18-тарауын, § 1028 ("Жеке куәліктерге, аутентификация белгілеріне және ақпаратқа қатысты іс-әрекеттердегі алаяқтық") толықтырды. Заң бойынша, кез келген "таныстыру құралын" "заңсыз түрде беру, иелену немесе пайдалану" федералдық қылмыс болып табылады, сондай-ақ жеке куәліктерді заңсыз иелену де қылмыс. Алайда, федералдық сотқа берілген жағдайда, қылмыстың ішінде мыналардың бірі болуы керек: (а) АҚШ тарапынан ресми түрде шығарылған болуы керек, (б) АҚШ-ты алдау мақсатында пайдаланылуы немесе қолданылуы керек, (в) пошта арқылы жіберілген болуы керек немесе (г) мемлекетаралық немесе халықаралық саудаға әсер ететін тәсілмен пайдаланылуы керек. (c) тармағын қараңыз. Жаза, жасалған қылмыстың ауырлығына байланысты, 5, 15, 20 немесе 30 жылға дейін бас бостандығынан айыру және айыппұл түрінде болуы мүмкін. Сонымен қатар, "таныстыру құралдарын" заңсыз пайдалану үшін жазалар 1028А-да ("Ауыр жеке тұлғаны ұрлау") күшейтілді, бұл 1028А(c)(1) – (11) тармақтарында көрсетілген нақты қылмыстар бойынша қосымша жаза тағайындауға мүмкіндік береді. Заң Федералды сауда комиссиясына оқиғалардың санын және залалдың долларлық мөлшерін қадағалауға да өкілеттік береді. Олардың мәліметтері көбінесе тұтынушылардың қаржылық қылмыстарына қатысты, бірақ барлық жеке тұлғаны ұрлауға негізделген қылмыстардың кең ауқымын қамтымайды. Егер айыптауды мемлекеттік немесе жергілікті құқық қорғау органдары қозғаса, жазалар штатқа байланысты өзгереді. Жеке тұлғаны ұрлауды анықтау қабілетін арттыру үшін алты федералдық агенттік бірлескен жұмыс тобы құрды. Олардың "қызыл жалаулар" бойынша бірлескен ұсынысы – кредиттік есептік қызметтерге кредиттік деректерді ұсынатын қаржы институттары мен басқа да ұйымдардың жеке тұлғаны ұрлауды анықтау үшін жазбаша жоспарлар жасау қажеттігін белгілейтін талаптар жиынтығы. FTC-ның мәлімдемесіне сәйкес, көптеген медициналық мекемелер кредитор болып саналады және пациенттердің жеке тұлғасын ұрлаудың алдын алу және оған жауап беру жоспарын әзірлеу талаптарына бағынады. Мұндай жоспарларды әр ұйымның директорлар кеңесі бекітуі және жоғары басшылар бақылауы тиіс. 2004-2006 жылдар аралығында жеке тұлғаны ұрлау туралы шағымдардың жалпы алаяқтық туралы шағымдарға қатынасы төмендеді. Федералды сауда комиссиясы жалпы алаяқтық туралы шағымдар жеке тұлғаны ұрлау туралы шағымдардан жылдам өсіп жатқанын хабарлады. Комиссияның 2003 жылғы бағалауынша, жеке тұлғаны ұрлау салдарынан өткен жылы шамамен 52,6 миллиард доллар шығын келді және 9,91 миллионнан астам американдық зардап шекті; бұл көрсеткіштің 47,6 миллиард долларын бизнес жоғалтқан, ал 5 миллиард долларын тұтынушылар жоғалтқан. АҚШ Әділет статистикасы бюросының мәліметтері бойынша, 2010 жылы АҚШ-тың 7% үй шаруашылығы жеке тұлғаны ұрлауға тап болды, бұл көрсеткіш 2005 жылы 5,5% құраған, бірақ 2007 жылдан бері айтарлықтай өзгерген жоқ. 2012 жылы шамамен 16,6 миллион адам немесе АҚШ-тың 16 және одан үлкен жастағы тұрғындарының 7% жеке тұлғаны ұрлаудың бір немесе бірнеше оқиғасының құрбаны болғанын хабарлады. Калифорния және Висконсин штаттары азаматтарына жеке тұлғаны ұрлаудан сақтануға және одан қалпына келтіруге көмектесу үшін Жеке өмірді қорғау кеңсесін құрды. 2009 жылы Индиана штаты Бас прокурор кеңсесінде жеке тұлғаны ұрлау бөлімін құрды, ол тұтынушыларға жеке тұлғаны ұрлаудан сақтануға және одан қалпына келтіруге көмектеседі, сондай-ақ құқық қорғау органдарына жеке тұлғаны ұрлау қылмыстарын тергеуге және соттауға көмектеседі. Массачусетс штатының губернаторы Деваль Патрик 2009-2010 жылдары тұтынушылардың құқықтарын шағын бизнес иелерінің қажеттіліктерімен теңестіруге міндеттенді. Оның Тұтынушылар істері және бизнес реттеу басқармасы Массачусетс штатының жеке тұлғаны ұрлау ережелеріне енгізілген өзгерістер туралы хабарлады, олар қорғанысты сақтайды және сәйкестікті жеңілдетеді. Бұл жаңартылған ережелер 2010 жылғы 1 наурызда күшіне енді. Ережелерде деректердің қауіпсіздігіне қатысты олардың тәсілі шағын бизнес үшін маңызды тәуекелге негізделген екені және көп мөлшерде жеке ақпаратты өңдемейтін ұйымдарға да қатысты екені айтылған. IRS салық төлеушілерге федералдық салыққа қатысты жеке тұлғаны ұрлаудың құрбаны болған жағдайда көмектесу үшін IRS Жеке тұлғаны қорғау арнайы бөлімін құрды. Әдетте, жеке тұлғаны ұрлаушы ұрланған SSN нөмірін қолданып, жалған салық декларациясын беруге және салық төлеу маусымының басында заңсыз қайтарым алуға тырысады. Салық төлеуші 14039 нысанын, Жеке тұлғаны ұрлау туралы мәлімдемені толтыруы керек. Медициналық көмек және Medicaid жүйесінің болашағына қатысты, адамдар көбінесе бұлттық есептеуге алаңдайды. АҚШ-тың медициналық жүйесінде бұлттық ақпаратты пайдалану жеке тұлғалар үшін денсаулық туралы ақпаратқа оңай қол жеткізуді қамтамасыз етеді, бірақ бұл жеке тұлғаны ұрлаудың да оңайырақ болуына мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта денсаулық сақтау жүйесінде бұлттық технологияға жайлы көшуді қамтамасыз ету үшін файлдарды шифрлауға және қорғауға көмектесетін жаңа технологиялар жасалып жатыр.
Хабарлау
Көптеген штаттар Калифорнияның үлгісімен, деректердің бұзылуы туралы міндетті хабарлау заңдарын қабылдады. Осының нәтижесінде, деректер бұзылған кезде компаниялар көбінесе барлық клиенттерін хабардар етеді.
Ұйымдар
АҚШ