Кіріспе

Жапония префектурасы

Ибараки префектурасы (茨城県) – Хонсю аралының Канто аймағында орналасқан Жапония префектурасы. Ибараки префектурасының халқы 2 828 086 адамды құрайды (2023 жылдың 1 шілдесі) және белгілі бір географиялық аумағы бар. Ибараки префектурасы солтүстікте Фукусима префектурасымен, солтүстік-батыста Точиги префектурасымен, оңтүстік-батыста Сайтама префектурасымен, оңтүстікте Чиба префектурасымен және шығыста Тынық мұхитымен шектеседі. Мито қаласы – Ибараки префектурасының ең ірі қаласы. Цукуба, Хитачи және Хитачинака қалалары да ірі қалалардың қатарына жатады. Ибараки префектурасы Жапонияның шығыс Тынық мұхит жағалауында, Токиодан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан және әлемдегі ең көп халқы бар агломерация – Үлкен Токио аймағының құрамына кіреді. Ибараки префектурасында Жапониядағы екінші үлкен көл – Касумигаура көлі, Жапониядағы екінші ұзын өзені және ең ірі су жинау алабы – Тоне өзені, сондай-ақ Жапониядағы ең танымал таулардың бірі – Цукуба тауы бар. Ибараки префектурасы Жапонияның үш ұлы бағының бірі – Кайракуэнге де үй иесі және Айкидо жекпе-жегінің маңызды орталығы болып табылады.

Тарих

Ибараки префектурасы бұрын Хитачи провинциясы деп белгілі болған. 1871 жылы провинцияның атауы Ибараки болып өзгертілді, ал 1875 жылы жойылған Шимоса провинциясына қарасты бірнеше аудандарды қосып, қазіргі аумағына жетті.

Палеолит дәуірі

Жапон палеолит дәуірінде адамдардың қазіргі префектура аумағында Айра кальдерінен шыққан вулкандық күл қабатының шамамен 24 000 жыл бұрын шөгіндісіне дейін және кейін өмір сүре бастағанына сенімді. Осы қабаттың төменгі жағында жылтыратылған тас және күйдірілген тас кесектерінен жасалған жергілікті құралдар табылды.

Асука кезеңі

Асука дәуірінде Хитачи және Фуса провинциялары құрылды. Кейін Фуса провинциясы бөлініп, соның ішінде Шимоса провинциясы пайда болды.

Муромачи дәуірі

Муромачи дәуірінің басында, 14 ғасырда, Китабатакэ Чикафуса Ода қамалын бір жылдан астам уақыт бойы өзінің әскери штабы ретінде пайдаланды және ол қамал ішінде "Джинно Шотоки" (Құдай императорлардың нағыз тегі туралы жазбалар) атты еңбегін жазды.

Эдо кезеңі

Эдо дәуірінде Токугава Иэясудан тараған үш әулеттің немесе кланның бірі (Госанке 御三家, үш әулет), Мито доменінде орналасты, бұл клан Мито Токугава әулеті немесе жай ғана Мито кланы деп белгілі. Мито домені – Эдо дәуіріндегі Хитачи провинциясының жапон домені болды. 1657 жылы Мито доменінің басшысы Токугава Мицукуни Жапония тарихына арналған «Дай Нихонси» кітабын жинауды тапсырғанда Митогаку пайда болды.

Мэйдзи дәуірі

Мейдзи дәуірінде, Мейдзи реформасы кезінде саяси карта өзгерді, ескі провинциялар қайта құрылды немесе біріктіріліп, қазіргі префектуралар құрылды, оның ішінде Ибараки префектурасы.

География

Ибараки префектурасы – Канто аймағының солтүстік-шығыс бөлігі, Точиги префектурасы мен Тынық мұхиты арасында жатыр. Солтүстік және оңтүстік жағынан Фукусима және Чиба префектураларымен шектеседі. Оңтүстік-батысында Сайтама префектурасымен шекарасы бар. Префектураның ең солтүстік бөлігі таулы, ал көп бөлігі көптеген көлдері бар жазық дала және Канто жазығының бір бөлігін құрайды.

Табиғи парктер

2012 жылы префектураның жалпы жер аумағының 15 пайызы Табиғи парктер деп белгіленді, атап айтқанда Суиго Цукуба жартылай ұлттық паркі және тоғыз префектуралық табиғи парк. Сондай-ақ, Ибаракиде бір префектуралық геопарк бар. Суиго Цукуба жартылай ұлттық паркі Чиба префектурасының солтүстік-шығыс бөлігін де қамтиды.

Таулар

Префектураның солтүстік үштен бірі таулы, ал ортасында Цукуба таулары (筑波 山地) орналасқан. Оның басты таулары: Фукусима және Точиги префектураларымен шектесетін үштік нүктедегі 1022 метрлік Ямизо тауы, 922 метрлік Такасаса тауы, екі шыңы бар Цукуба тауы – 877 метрлік Нётай-Сан және 871 метрлік Нантай-Сан, 804 метрлік Ошо тауы, 798 метрлік Ханазоно тауы және 709 метрлік Каба тауы.

Су жүйесі

Префектура арқылы ағатын негізгі өзендер – Тоне, Нака (Ибараки) және Кудзи өзендері, олардың барлығы Тынық мұхитына құяды. Он жетінші ғасырдан бұрын Тоне өзенінің төменгі ағысы қазіргі орналасуынан өзгеше болды, Тоне оңтүстікке қарай ағып, Токио шығанағына құйылды, ал Ватарасе және Кину өзендері сияқты салалары тәуелсіз су жүйелеріне ие болды. Тоне өзені бассейнінің негізгі салалары – префектураның батыс бөлігінде солтүстіктен оңтүстікке қарай ағатын Кину өзені мен Кокай өзені. Шинтоне және Сакура өзендері Нишиура көліне құяды. Эдо өзені Токио шығанағына құяды; оның бастауы қазіргі уақытта Тоне өзенінің тармағы ретінде көтеріледі. Бұрын Эдо өзенінің бағыты басқаша болған, оның бастауы оңдалды және Токугава сёгунаты 17-ғасырда Эдо қаласын (қазіргі Токио) су тасқынынан қорғау үшін Тоне өзеніне бұрылды. Тоне өзені, Эдо өзенімен қатар, Ибараки префектурасының Чиба префектурасымен оңтүстік шекарасының бөлігін құрайды, ал Ибаракидің Сайтама префектурасымен оңтүстік-батыс шекарасында Ватарасе өзені, Тоне өзені, Гонгендо өзені және Нака өзені (Сайтама) орналасқан. Уатарасе өзені Ибараки мен Точиги префектураларының оңтүстік шекарасының шағын бөлігін құрайды. Ежелгі заманнан Эдо дәуірінің басына дейін Тоне өзенінің төменгі ағысы болған жоқ және Тоне өзенінің сағасы Токио шығанағында орналасқан. Жазықта ежелгі заманда болған Катори теңізі, қазіргі Чиба префектурасындағы Касумигаура көлі және басқа лагуналар – сол теңіздің қалдықтары. Катори теңізі Касима-нада (Тынық мұхиты) теңізімен байланысқан. Касумигаура көлі қазіргі уақытта үш көлге бөлінген: Нишиура, Китаура, Сотонасакура. Сонымен қатар, префектурада Хинума, Сенба және Ушику сияқты тұщы су лагуналары бар. Фукуока бөгеті – Цукубамирайдағы Кокай өзенін қамтитын бөгет, ол Канто аймағындағы үш ірі бөгеттің бірі. Хитачиотадағы Рюдзин бөгеті – бөгет көлінің үстінде үлкен жаяу жүргіншілерге арналған аспалы көпірі бар, Рюдзин өзеніндегі әдемі бөгет.

Экономика

Ибараки экономикасы энергия өндіруге (әсіресе ядролық энергия), химия және дәл механикалық өндіріс салаларына, ғылыми-зерттеу институттарына және туризмге негізделген. Ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және мал шаруашылығы да префектураның маңызды секторлары болып табылады. Ибаракидің кең, жазық жер бедері оны өнеркәсіптік даму үшін өте ыңғайлы етеді. Бұл Токио агломерациясына жақындығымен толықтырылады, бұл оған өнеркәсіптік база ретінде жоғары даңқ әкеледі. Префектурада сонымен қатар Жапониядағы ең ірі ғылыми-зерттеу және академиялық қаласы Цукуба және Hitachi, Ltd. компаниясының туған жері орналасқан.

Ауыл шаруашылығы

Ибаракиде кең жазықтар, мол су көздері және қолайлы климат болғандықтан, ол Жапониядағы ең көп ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіретін префектуралардың бірі. Токио агломерациясын азық-түлікпен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Оның негізгі өнімдері – қарбыз, алмұрт, бұрыш, күріш пен қант қамысының түрлі сорттары, сондай-ақ гүлдер мен декоративтік өсімдіктер. Бұл префектура елдің қалған бөлігіне де басқа азық-түлік дақылдарымен жабдықтауды жүзеге асырады. 2011 жылғы наурыз айының мәліметтері бойынша, префектура Жапонияның бұрыштарының және қытай капустасының 25% -ын өндірді.

Балық аулау

Бұл елдегі балық өндірісі ең жоғары облыстардың бірі; Тынық мұхитында, Касумигаура көлінде, басқа лагуналар мен өзендерде түрлі балық түрлері кездеседі.

Ірі қара мал

Хитачигиу ірі қарасы (常陸牛 ひたちぎゅう Hitachi gyū, Hitachi ushi) – облыстық мал тұқылы, мал шаруашылығында ерекше көзге түседі. Атауы 常陸 (Хитачи) канджи таңбаларынан, ежелгі Хитачи провинциясының атынан және 牛 (ushi немесе gyū, сиыр еті) сөзінен шыққан. Тарихы. 1833 жылы Токугава Нариаки (徳川 斉昭) Мито қаласының қазіргі Мигава чо (見川 町) ауданында қара мал өсіруді ұйымдастырды. Алғашқыда бұл тұқым облыстың солтүстік бөлігінде ғана таралды, бірақ кейіннен бүкіл облысқа тарады.

Өнеркәсіптік орталықтар

Хитачи ауданы. Электр, электроника және машина жасау сияқты өнеркәсіптер тобы. 1300-ден астам компания; олардың көпшілігі 1910 жылы Сукегавада (Хитачи қаласында) құрылған Hitachi компаниясымен жұмысқа алынған. Токай ауданы. Атом энергиясын зерттеу ұйымы. J PARC, Протондық үдеткіштерді зерттеу кешені. Цукуба ауданы. 32 білім беру және ғылыми-зерттеу институты. Атомдар деңгейінде материяны манипуляциялау (нанотехнология). Күнделікті өмірде көмек көрсетуге арналған роботтық қауіпсіздік орталығы. Ғарыш орталығы. Касима ауданы. Болат және мұнай-химия сияқты материалдық өнеркәсіптерді біріктіретін, шамамен 160 компания.

Демография

Ибараки облысының халқы басқа облыстарға қарағанда ең жылдам азайып барады.

Мәдениет

Ибараки Митодағы натто немесе ашытылған соя, Киовадағы (жақында Чикусейге қосылған) қарбыз және Нишиибараки аймағындағы каштанмен танымал. Ибараки – Морихеи Уэсиба, сондай-ақ Осенсей деп белгілі Айкидо әскери өнерінің туған жері. Уэсиба өмірінің соңғы жылдарын қазір Касаманың бөлігі болып табылатын Ивама қаласында өткізді, және ол құрған Аики қасиетті орындары мен додзёсы әлі де сақталған. Касама Синтоизм (Касама Инари қасиетті орындары), Ибараки керамикалық өнер мұражайы, каллиграф және керамист Китаожи Росандзиннің үй-мұражайы, Касама Ничидо өнер мұражайы, Айкидо әскери өнерінің негізін қалаушы Морихеи Уэсибаның резиденциясымен мәшһүр. Елорда Митода Жапонияның үш ең танымал бағының бірі – Кайракуен саябағы орналасқан, ол 100-ден астам түрі бар 3000-нан астам жапон шарық ағаштарымен әйгілі. Касима қасиетті орындары (Дзингу) – Ибаракидің мәдени мұрасы. Мито Тошо Гуй – Митодағы Токугава Иэясуға арналған ескерткіш қасиетті орын. Сейзансо – Токугава Мицукунидің зейнеткерлік вилласы. Мито қалалық ботаникалық бағы – Митодағы ботаникалық бақ. Бандодағы Ибараки табиғат мұражайы. Мито, Юки, Касама, Цучура, Ода қалаларында, соның ішінде көптеген қалаларда қамалдың қираған қалдықтары бар. Hitachi Fūryūmono – қуыршақтармен ойнайтын театр фестивалі, Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасы. Макабе Хина қуыршақ фестивалі – Хинаматсури (Сакурагава қаласы). Юки цумуги (жібек тоқу техникасы) – Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасы, Касама ыдыстары, Макабе тас шамдары, Кагами кристалл әйнек фабрикасы, Рюгасаки қаласындағы ескі әйнек фабрикасы.

Спорт

Төменде тізімделген спорт командалары Ибараки облысында орналасқан.

Префектуралық бағыттар

Ибараки префектурасы 300-ден астам облыстық бағыттары бар.

Айтуға

Префектураны жергілікті "Ибараки бен" диалектісінде сөйлейтіндер көбінесе "Ибараги" деп атайды. Дегенмен, стандартты айтылуы – "Ибараки". "Ибараги емес, Ибараки" кітабының авторының пікірінше, мұның себебі Ибараки диалектісіндегі "к" дыбысының жұмсаруын дұрыс естімеу болуы мүмкін.