6-қатардағы элементтер: химиялық қасиеттері, периодтық кестедегі орны, тұрақсыз элементтер, радиоактивтік изотоптар туралы толық ақпарат. Химия пәнін оқығандарға арналған!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Периодикалық кестедегі 6-қатар
Row 6 of the periodic table
6-қатар элементі – химиялық элементтердің периодикалық кестесінің алтыншы қатарында (немесе периодында) орналасқан химиялық элементтердің бірі, лантаноидтар да оның құрамына кіреді. Периодикалық кесте элементтердің атомдық саны арта келе, олардың химиялық қасиеттеріндегі қайталамалы (периодтық) үрдістерді көрсету үшін қатарлар түрінде құрылған: химиялық қасиеттер қайталана бастағанда жаңа қатар басталады, яғни бірдей қасиеттерге ие элементтер бір тік бағанға түседі. Алтыншы период 32 элементтен тұрады, бұл көрсеткіш 7-ші периодпен тең, және цезийден басталып, радонмен аяқталады. Қорғасын қазіргі таңдағы соңғы тұрақты элемент, ал одан кейінгі барлық элементтер радиоактивті. Бірақ висмуттың жалғыз бастапқы изотопы – 209Bi, 1019 жылдан асатын жартылай ыдырау периодына ие, бұл ғаламның қазіргі жасынан миллиард есе көп. Жалпы ереже бойынша, 6-қатар элементтері алдымен 6s қабықшаларын, содан кейін 4f, 5d және 6p қабықшаларын осы ретпен толтырады; алайда, алтын сияқты ерекшеліктер де бар.
A period 6 element is one of the chemical elements in the sixth row (or period) of the periodic table of the chemical elements, including the lanthanides. The periodic table is laid out in rows to illustrate recurring (periodic) trends in the chemical behaviour of the elements as their atomic number increases: a new row is begun when chemical behaviour begins to repeat, meaning that elements with similar behaviour fall into the same vertical columns. The sixth period contains 32 elements, tied for the most with period 7, beginning with caesium and ending with radon. Lead is currently the last stable element; all subsequent elements are radioactive. For bismuth, however, its only primordial isotope, 209Bi, has a half life of more than 1019 years, over a billion times longer than the current age of the universe. As a rule, period 6 elements fill their 6s shells first, then their 4f, 5d, and 6p shells, in that order; however, there are exceptions, such as gold.
Қасиеттері
Бұл кезеңде лантаноидтар бар, олар сирек жер элементтері деп те аталады. Көптеген лантаноидтар, мысалы неодим, магниттік қасиеттерімен белгілі. 6-кезеңдегі көптеген өткіш металдар, мысалы алтын, өте құнды, бірақ 6-кезеңдегі басқа металдар, мысалы талий, өте улы. 6-кезең соңғы тұрақты элемент – қорғасынды қамтиды. Периодтық кестедегі барлық келесі элементтер радиоактивті. 10¹⁹ жылдан аса жартылай ыдырау периодына ие висмуттан кейін, полоний, астатин және радон – ең аз өмір сүретін және сирек кездесетін элементтердің бірі болып табылады; жер бетінде кез келген уақытта астатиннің бір грамнан да аз мөлшері бар деп есептеледі.
This period contains the lanthanides, also known as the rare earths. Many lanthanides are known for their magnetic properties, such as neodymium. Many period 6 transition metals are very valuable, such as gold, however many period 6 other metals are incredibly toxic, such as thallium. Period 6 contains the last stable element, lead. All subsequent elements in the periodic table are radioactive. After bismuth, which has a half life or more than 1019 years, polonium, astatine, and radon are some of the shortest lived and rarest elements known; less than a gram of astatine is estimated to exist on earth at any given time.
Биологиялық рөлі
6-шы кезең элементтерінің ішінде вольфрам және ерте лантаноидтар ғана тірі организмдерде биологиялық рөл атқаратыны белгілі, тіпті олар да көбінесе төменгі сатыдағы организмдерде (сүтқоректілерде емес) кездеседі. Дегенмен, алтын, платина, сынап және гадолиний сияқты кейбір лантаноидтар дәрілік мақсатта қолданылады.
Of the period 6 elements, only tungsten and the early lanthanides are known to have any biological role in organisms, and even then only in lower organisms (not mammals). However, gold, platinum, mercury, and some lanthanides such as gadolinium have applications as drugs.
Уыттылық
6-шы топ элементтерінің көпшілігі уытты (мысалы, қорғасын) және ауыр металдармен улануға әкеледі. Прометий, полоний, астатин және радон радиоактивті, демек, радиоактивті қауіп төндіреді.
Most of the period 6 elements are toxic (for instance lead) and produce heavy element poisoning. Promethium, polonium, astatine and radon are radioactive, and therefore present radioactive hazards.