Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бориум – синтезделген химиялық элемент, оның символы Bh және атомдық нөмірі 107. Ол даниялық физик Нильс Бордың құрметіне аталған. Синтезделген элемент болғандықтан, ол бөлшектер үдеткіштерінде жасалуы мүмкін, бірақ табиғатта табылмайды. Бориумның барлық белгілі изотоптары жоғары радиоактивті; ең тұрақты белгілі изотопы – 270Bh, оның жартылай ыдырау периоды шамамен 2,4 минутты құрайды, алайда расталмаған 278Bh-тың жартылай ыдырау периоды шамамен 11,5 минутқа жетеді. Периодтық кестеде ол d-блокты трансактинид элементі болып табылады. Ол 7-ші периодтың мүшесі және 7-топ элементтеріне жатады, 6d сериялы өткіш металдардың бесінші мүшесі. Химиялық тәжірибелер бориумның 7-топтағы ренийдің ауыр аналогы ретінде қасиет танытатынын көрсетті. Бориумның химиялық қасиеттері толыққанды сипатталмаған, бірақ олар 7-топтың басқа элементтерінің химиялық қасиеттерімен сәйкес келеді.
Bohrium is a synthetic chemical element; it has symbol Bh and atomic number 107. It is named after Danish physicist Niels Bohr. As a synthetic element, it can be created in particle accelerators but is not found in nature. All known isotopes of bohrium are highly radioactive; the most stable known isotope is 270Bh with a half life of approximately 2.4 minutes, though the unconfirmed 278Bh may have a longer half life of about 11.5 minutes. In the periodic table, it is a d block transactinide element. It is a member of the 7th period and belongs to the group 7 elements as the fifth member of the 6d series of transition metals. Chemistry experiments have confirmed that bohrium behaves as the heavier homologue to rhenium in group 7. The chemical properties of bohrium are characterized only partly, but they compare well with the chemistry of the other group 7 elements.
Кіріспе
Аса ауыр элемент
Superheavy element
Ұсынылған атаулар
1992 жылдың қыркүйегінде неміс тобы даниялық физик Нильс Бордың құрметіне Ns символымен нильсбориум атауын ұсынды. Ресейдің Дубна қаласындағы Ядролық зерттеулер бірлескен институтының совет ғалымдары бұл атауды 105-ші элементке беруді ұсынған болатын (кейін дубний деп аталды), ал неміс тобы Борды және Дубна командасының суық ядролық синтез реакциясын бірінші болып ұсынғанын мойындағысы келді, сонымен қатар 105-ші элементтің атауын анықтаудағы даулы мәселені шешуге көмектесуді мақсат етті. Дубна командасы 107-ші элементке неміс тобы ұсынған атаумен келісті. 104-тен 106-ға дейінгі элементтерге қалай атау беру керек деген мәселе бойынша дау болды; IUPAC бұл элемент үшін уақытша, жүйелі элемент атауы ретінде unnilseptium (Uns символы) қабылдады. Ашқан ғалымдар бұған қарсылық танытты, себебі атаудың бормен шатастырылуы мүмкін екені және әсіресе олардың тиісті оксианиондары – борат пен бораттың ажыратылуына қатысты алаңдаушылық болды. Бұл мәселе IUPAC-тің Дания бөлімшесіне жүктелді, ол борий атауын қолдады, осылайша 107-ші элемент үшін борий атауы 1997 жылы халықаралық деңгейде мойындалды.
In September 1992, the German group suggested the name nielsbohrium with symbol Ns to honor the Danish physicist Niels Bohr. The Soviet scientists at the Joint Institute for Nuclear Research in Dubna, Russia had suggested this name be given to element 105 (which was finally called dubnium) and the German team wished to recognise both Bohr and the fact that the Dubna team had been the first to propose the cold fusion reaction, and simultaneously help to solve the controversial problem of the naming of element 105. The Dubna team agreed with the German group's naming proposal for element 107. There was an element naming controversy as to what the elements from 104 to 106 were to be called; the IUPAC adopted unnilseptium (symbol Uns) as a temporary, systematic element name for this element. This was opposed by the discoverers as there was some concern that the name might be confused with boron and in particular the distinguishing of the names of their respective oxyanions, bohrate and borate. The matter was handed to the Danish branch of IUPAC which, despite this, voted in favour of the name bohrium, and thus the name bohrium for element 107 was recognized internationally in 1997;
Болжалған қасиеттері
Бориумның немесе оның қосылыстарының өте аз қасиеттері өлшенді; бұл оның өте шектеулі және қымбат өндірісіне байланысты. Оксихлоридтер асимметриялық болғандықтан, топ бойынша төмен қарай жылғанда олардың дипольдық моменттері артуы керек, сондықтан олардың ұшпақтығы TcO3Cl > ReO3Cl > BhO3Cl ретімен төмендеуі керек: бұл 2000 жылы осы үш қосылыстың адсорбция энтальпияларын өлшеу арқылы тәжірибелік түрде расталды. TcO3Cl және ReO3Cl үшін алынған мәндер тиісінше -51 кДж/моль және -61 кДж/моль; BhO3Cl үшін эксперименттік мән -77,8 кДж/моль, бұл теориялық күтілетін -78,5 кДж/моль мәніне өте жақын. 2000 жылы бориумның релятивистік эффектілер маңызды болғанымен, ол 7-топ элементтеріне тән қасиеттерді көрсететіні расталды. Пол Шеррер институтының (PSI) ғалымдары 249Bk және 22Ne иондарының арасындағы реакцияда пайда болған 267Bh-ның алты атомын қолдана отырып химиялық реакция жүргізді. Нәтижедегі атомдар термостатталды және HCl/O2 қоспасымен реакцияға түсіп, ұшқыш оксихлорид құрады. Реакция сонымен қатар оның жеңіл гомологтарының изотоптарын – техноцийді (108Tc) және ренийді (169Re) де өндірді. Изотермиялық адсорбция қисықтары өлшенді және рений оксихлоридіне ұқсас қасиеттері бар ұшқыш оксихлорид пайда болғанына нақты дәлел берді. Бұл бориумды 7-топтың типік мүшесі ретінде орналастырды. Осы тәжірибеде техноций, рений және бориум оксихлоридтерінің адсорбция энтальпиялары өлшенді, олар теориялық болжамдармен өте жақсы сәйкес келеді және 7-топта TcO3Cl > ReO3Cl > BhO3Cl ретімен оксихлоридтердің ұшпақтығының төмендеуін көрсетеді.
Very few properties of bohrium or its compounds have been measured; this is due to its extremely limited and expensive production Since the oxychlorides are asymmetrical, and they should have increasingly large dipole moments going down the group, they should become less volatile in the order TcO3Cl > ReO3Cl > BhO3Cl: this was experimentally confirmed in 2000 by measuring the enthalpies of adsorption of these three compounds. The values are for TcO3Cl and ReO3Cl are −51 kJ/mol and −61 kJ/mol respectively; the experimental value for BhO3Cl is −77.8 kJ/mol, very close to the theoretically expected value of −78.5 kJ/mol. In 2000, it was confirmed that although relativistic effects are important, bohrium behaves like a typical group 7 element. A team at the Paul Scherrer Institute (PSI) conducted a chemistry reaction using six atoms of 267Bh produced in the reaction between 249Bk and 22Ne ions. The resulting atoms were thermalised and reacted with a HCl/O2 mixture to form a volatile oxychloride. The reaction also produced isotopes of its lighter homologues, technetium (as 108Tc) and rhenium (as 169Re). The isothermal adsorption curves were measured and gave strong evidence for the formation of a volatile oxychloride with properties similar to that of rhenium oxychloride. This placed bohrium as a typical member of group 7. The adsorption enthalpies of the oxychlorides of technetium, rhenium, and bohrium were measured in this experiment, agreeing very well with the theoretical predictions and implying a sequence of decreasing oxychloride volatility down group 7 of TcO3Cl > ReO3Cl > BhO3Cl.