Кіріспе
Ливандағы Израиль мен ПОҰ күштерінің арасындағы шайқастар
Guerilla raids on northern Israel by PLO guerrilla based in Lebanon
the shooting of Israel's ambassador by the Abu Nidal Organization The Palestine Liberation Organization (PLO) had been launching guerrilla attacks against Israel since the 1960s (see Palestine Liberation Organization). After the PLO was driven from Jordan in 1971, the organization established bases in southern Lebanon, from which it continued to attack Israel. In 1981 heavy PLO rocket fire on Israeli settlements led Israel to conduct air strikes in Lebanon. The Israelis also destroyed Iraq's nuclear reactor at Daura near Baghdad. Israel attempted to destroy the PLO forces by bombing southern Lebanon and Beirut on 5 June 1982. | territory = Self proclaimed Free Lebanon State slowly transforms into South Lebanon Security Zone
| combatant1 =
| combatant2 =
| commander1 = Israel:
Phalange:
Al Tanzim:Fawzi Mahfuz
SLA:Saad Haddad
| commander2 = PLO:
Syria:Hafez al Assad, Mustafa Tlass
LCP:George Hawi, Elias Atallah
Al Mourabitoun:Ibrahim Kulaylat
Amal:Nabih Berri
ASALA:Monte Melkonian
PKK:Mahsum Korkmaz
Others: Muhsin Ibrahim, Abbas al Musawi, Ragheb Harb, Murat Karayılan, Inaam Raad, Said Shaaban
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 = Total Lebanese: 19,085 killed and 30,000 wounded. The military operation was launched after gunmen from the Abu Nidal Organization attempted to assassinate Shlomo Argov, Israel's ambassador to the United Kingdom. Israeli Prime Minister Menachem Begin blamed Abu Nidal's enemy, the PLO, for the incident, and used the incident as a casus belli for the invasion. Note that scholars describe this variously as a pretext (i. e. an excuse for a pre planned invasion) or as the actual provocation which sparked an otherwise avoidable conflict
After attacking the PLO – as well as Syrian, leftist, and Muslim Lebanese forces – the Israeli military, in cooperation with their Maronite allies and the self styled Free Lebanon State, occupied southern Lebanon, eventually surrounding the PLO and elements of the Syrian Army. Surrounded in West Beirut and subjected to heavy Israeli bombardment, the PLO forces and their allies negotiated passage from Lebanon with the aid of United States Special Envoy Philip Habib and the protection of international peacekeepers. The PLO, under the chairmanship of Yasser Arafat, had relocated its headquarters to Tripoli in June 1982. By expelling the PLO, removing Syrian influence over Lebanon, and installing a pro Israeli Christian government led by President Bachir Gemayel, Israel hoped to sign a treaty which Begin promised would give Israel "forty years of peace". Following the assassination of Gemayel in September 1982, Israel's position in Beirut became untenable and the signing of a peace treaty became increasingly unlikely. Outrage following the IDF's role in the Israeli backed, Phalangist perpetrated Sabra and Shatila massacre of Palestinians and Lebanese Shias, as well as Israeli popular disillusionment with the war, led to a gradual Israeli withdrawal from Beirut to the areas claimed by the Free Lebanon State in southern Lebanon, later to become the South Lebanon security belt, which was initiated following the 17 May Agreement and Syria's change of attitude towards the PLO. Despite the Israeli withdrawal to Southern Lebanon in 1985 being considered the end of the war, Shi'a militant groups began consolidating and waging a low intensity guerrilla war against the Israeli occupation of southern Lebanon, leading to 15 years of low scale armed conflict, until Israel's final withdrawal from Lebanon in 2000. After its founding in 1964 and the radicalization among Palestinians which followed the Six Day War, the Palestine Liberation Organisation (PLO) became a powerful force, then centred in Jordan. The large influx of Palestinians from Jordan after the Black September conflict caused an additional demographic imbalance within Lebanese society, and affected its democratic institutions established earlier by the National Pact. By 1975, the refugees numbered more than 300,000 and the PLO in effect created an unofficial state within a state, particularly in Southern Lebanon, which then played an important role in the Lebanese Civil War. There had been continual violence near the Lebanon Israel border between Israel and the PLO, starting from 1968; this increased following the relocation of PLO bases to Lebanon after the civil war in Jordan.
Ливанға орналасқан ПОҰ партизандарының Солтүстік Израильге жасаған шабуылдары. Абу Нидал ұйымы Израильдің елшісін атқылап өлтірді. Палестинаны азат ету ұйымы (ПОҰ) 1960 жылдардан бері Израильге қарсы партизандық шабуылдар жүргізіп келді (Палестинаны азат ету ұйымын қараңыз). 1971 жылы Иорданиядан қуылғаннан кейін, ПОҰ Ливанның оңтүстігінде базалар құрды, содан кейін Израильге шабуылдауды жалғастырды. 1981 жылы Израиль қоныстарына ПОҰ-ның қатты ракеталық шабуылы Израильдің Ливанға әуе шабуылдарын жүргізуіне себеп болды. Израильдіктер сондай-ақ Бағдад маңындағы Даурадағы Ирактың ядролық реакторын жойды. Израиль 1982 жылдың 5 маусымында Ливанның оңтүстігін және Бейрутты бомбалау арқылы ПОҰ күштерін жоюға тырысты. Аймақ = Өзін-өзі жариялаған Ливан еркін мемлекеті біртіндеп Оңтүстік Ливан қауіпсіздік аймағына айналды.
Guerilla raids on northern Israel by PLO guerrilla based in Lebanon
the shooting of Israel's ambassador by the Abu Nidal Organization The Palestine Liberation Organization (PLO) had been launching guerrilla attacks against Israel since the 1960s (see Palestine Liberation Organization). After the PLO was driven from Jordan in 1971, the organization established bases in southern Lebanon, from which it continued to attack Israel. In 1981 heavy PLO rocket fire on Israeli settlements led Israel to conduct air strikes in Lebanon. The Israelis also destroyed Iraq's nuclear reactor at Daura near Baghdad. Israel attempted to destroy the PLO forces by bombing southern Lebanon and Beirut on 5 June 1982. | territory = Self proclaimed Free Lebanon State slowly transforms into South Lebanon Security Zone
| combatant1 =
| combatant2 =
| commander1 = Israel:
Phalange:
Al Tanzim:Fawzi Mahfuz
SLA:Saad Haddad
| commander2 = PLO:
Syria:Hafez al Assad, Mustafa Tlass
LCP:George Hawi, Elias Atallah
Al Mourabitoun:Ibrahim Kulaylat
Amal:Nabih Berri
ASALA:Monte Melkonian
PKK:Mahsum Korkmaz
Others: Muhsin Ibrahim, Abbas al Musawi, Ragheb Harb, Murat Karayılan, Inaam Raad, Said Shaaban
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 = Total Lebanese: 19,085 killed and 30,000 wounded. The military operation was launched after gunmen from the Abu Nidal Organization attempted to assassinate Shlomo Argov, Israel's ambassador to the United Kingdom. Israeli Prime Minister Menachem Begin blamed Abu Nidal's enemy, the PLO, for the incident, and used the incident as a casus belli for the invasion. Note that scholars describe this variously as a pretext (i. e. an excuse for a pre planned invasion) or as the actual provocation which sparked an otherwise avoidable conflict
After attacking the PLO – as well as Syrian, leftist, and Muslim Lebanese forces – the Israeli military, in cooperation with their Maronite allies and the self styled Free Lebanon State, occupied southern Lebanon, eventually surrounding the PLO and elements of the Syrian Army. Surrounded in West Beirut and subjected to heavy Israeli bombardment, the PLO forces and their allies negotiated passage from Lebanon with the aid of United States Special Envoy Philip Habib and the protection of international peacekeepers. The PLO, under the chairmanship of Yasser Arafat, had relocated its headquarters to Tripoli in June 1982. By expelling the PLO, removing Syrian influence over Lebanon, and installing a pro Israeli Christian government led by President Bachir Gemayel, Israel hoped to sign a treaty which Begin promised would give Israel "forty years of peace". Following the assassination of Gemayel in September 1982, Israel's position in Beirut became untenable and the signing of a peace treaty became increasingly unlikely. Outrage following the IDF's role in the Israeli backed, Phalangist perpetrated Sabra and Shatila massacre of Palestinians and Lebanese Shias, as well as Israeli popular disillusionment with the war, led to a gradual Israeli withdrawal from Beirut to the areas claimed by the Free Lebanon State in southern Lebanon, later to become the South Lebanon security belt, which was initiated following the 17 May Agreement and Syria's change of attitude towards the PLO. Despite the Israeli withdrawal to Southern Lebanon in 1985 being considered the end of the war, Shi'a militant groups began consolidating and waging a low intensity guerrilla war against the Israeli occupation of southern Lebanon, leading to 15 years of low scale armed conflict, until Israel's final withdrawal from Lebanon in 2000. After its founding in 1964 and the radicalization among Palestinians which followed the Six Day War, the Palestine Liberation Organisation (PLO) became a powerful force, then centred in Jordan. The large influx of Palestinians from Jordan after the Black September conflict caused an additional demographic imbalance within Lebanese society, and affected its democratic institutions established earlier by the National Pact. By 1975, the refugees numbered more than 300,000 and the PLO in effect created an unofficial state within a state, particularly in Southern Lebanon, which then played an important role in the Lebanese Civil War. There had been continual violence near the Lebanon Israel border between Israel and the PLO, starting from 1968; this increased following the relocation of PLO bases to Lebanon after the civil war in Jordan.
Жауынгер1 =
Жауынгер2 =
Guerilla raids on northern Israel by PLO guerrilla based in Lebanon
the shooting of Israel's ambassador by the Abu Nidal Organization The Palestine Liberation Organization (PLO) had been launching guerrilla attacks against Israel since the 1960s (see Palestine Liberation Organization). After the PLO was driven from Jordan in 1971, the organization established bases in southern Lebanon, from which it continued to attack Israel. In 1981 heavy PLO rocket fire on Israeli settlements led Israel to conduct air strikes in Lebanon. The Israelis also destroyed Iraq's nuclear reactor at Daura near Baghdad. Israel attempted to destroy the PLO forces by bombing southern Lebanon and Beirut on 5 June 1982. | territory = Self proclaimed Free Lebanon State slowly transforms into South Lebanon Security Zone
| combatant1 =
| combatant2 =
| commander1 = Israel:
Phalange:
Al Tanzim:Fawzi Mahfuz
SLA:Saad Haddad
| commander2 = PLO:
Syria:Hafez al Assad, Mustafa Tlass
LCP:George Hawi, Elias Atallah
Al Mourabitoun:Ibrahim Kulaylat
Amal:Nabih Berri
ASALA:Monte Melkonian
PKK:Mahsum Korkmaz
Others: Muhsin Ibrahim, Abbas al Musawi, Ragheb Harb, Murat Karayılan, Inaam Raad, Said Shaaban
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 = Total Lebanese: 19,085 killed and 30,000 wounded. The military operation was launched after gunmen from the Abu Nidal Organization attempted to assassinate Shlomo Argov, Israel's ambassador to the United Kingdom. Israeli Prime Minister Menachem Begin blamed Abu Nidal's enemy, the PLO, for the incident, and used the incident as a casus belli for the invasion. Note that scholars describe this variously as a pretext (i. e. an excuse for a pre planned invasion) or as the actual provocation which sparked an otherwise avoidable conflict
After attacking the PLO – as well as Syrian, leftist, and Muslim Lebanese forces – the Israeli military, in cooperation with their Maronite allies and the self styled Free Lebanon State, occupied southern Lebanon, eventually surrounding the PLO and elements of the Syrian Army. Surrounded in West Beirut and subjected to heavy Israeli bombardment, the PLO forces and their allies negotiated passage from Lebanon with the aid of United States Special Envoy Philip Habib and the protection of international peacekeepers. The PLO, under the chairmanship of Yasser Arafat, had relocated its headquarters to Tripoli in June 1982. By expelling the PLO, removing Syrian influence over Lebanon, and installing a pro Israeli Christian government led by President Bachir Gemayel, Israel hoped to sign a treaty which Begin promised would give Israel "forty years of peace". Following the assassination of Gemayel in September 1982, Israel's position in Beirut became untenable and the signing of a peace treaty became increasingly unlikely. Outrage following the IDF's role in the Israeli backed, Phalangist perpetrated Sabra and Shatila massacre of Palestinians and Lebanese Shias, as well as Israeli popular disillusionment with the war, led to a gradual Israeli withdrawal from Beirut to the areas claimed by the Free Lebanon State in southern Lebanon, later to become the South Lebanon security belt, which was initiated following the 17 May Agreement and Syria's change of attitude towards the PLO. Despite the Israeli withdrawal to Southern Lebanon in 1985 being considered the end of the war, Shi'a militant groups began consolidating and waging a low intensity guerrilla war against the Israeli occupation of southern Lebanon, leading to 15 years of low scale armed conflict, until Israel's final withdrawal from Lebanon in 2000. After its founding in 1964 and the radicalization among Palestinians which followed the Six Day War, the Palestine Liberation Organisation (PLO) became a powerful force, then centred in Jordan. The large influx of Palestinians from Jordan after the Black September conflict caused an additional demographic imbalance within Lebanese society, and affected its democratic institutions established earlier by the National Pact. By 1975, the refugees numbered more than 300,000 and the PLO in effect created an unofficial state within a state, particularly in Southern Lebanon, which then played an important role in the Lebanese Civil War. There had been continual violence near the Lebanon Israel border between Israel and the PLO, starting from 1968; this increased following the relocation of PLO bases to Lebanon after the civil war in Jordan.
Әскербасы1 = Израиль:
Фаланга:
Аль Танзим: Фаузи Махфуз
SLA: Саад Хаддад
Guerilla raids on northern Israel by PLO guerrilla based in Lebanon
the shooting of Israel's ambassador by the Abu Nidal Organization The Palestine Liberation Organization (PLO) had been launching guerrilla attacks against Israel since the 1960s (see Palestine Liberation Organization). After the PLO was driven from Jordan in 1971, the organization established bases in southern Lebanon, from which it continued to attack Israel. In 1981 heavy PLO rocket fire on Israeli settlements led Israel to conduct air strikes in Lebanon. The Israelis also destroyed Iraq's nuclear reactor at Daura near Baghdad. Israel attempted to destroy the PLO forces by bombing southern Lebanon and Beirut on 5 June 1982. | territory = Self proclaimed Free Lebanon State slowly transforms into South Lebanon Security Zone
| combatant1 =
| combatant2 =
| commander1 = Israel:
Phalange:
Al Tanzim:Fawzi Mahfuz
SLA:Saad Haddad
| commander2 = PLO:
Syria:Hafez al Assad, Mustafa Tlass
LCP:George Hawi, Elias Atallah
Al Mourabitoun:Ibrahim Kulaylat
Amal:Nabih Berri
ASALA:Monte Melkonian
PKK:Mahsum Korkmaz
Others: Muhsin Ibrahim, Abbas al Musawi, Ragheb Harb, Murat Karayılan, Inaam Raad, Said Shaaban
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 = Total Lebanese: 19,085 killed and 30,000 wounded. The military operation was launched after gunmen from the Abu Nidal Organization attempted to assassinate Shlomo Argov, Israel's ambassador to the United Kingdom. Israeli Prime Minister Menachem Begin blamed Abu Nidal's enemy, the PLO, for the incident, and used the incident as a casus belli for the invasion. Note that scholars describe this variously as a pretext (i. e. an excuse for a pre planned invasion) or as the actual provocation which sparked an otherwise avoidable conflict
After attacking the PLO – as well as Syrian, leftist, and Muslim Lebanese forces – the Israeli military, in cooperation with their Maronite allies and the self styled Free Lebanon State, occupied southern Lebanon, eventually surrounding the PLO and elements of the Syrian Army. Surrounded in West Beirut and subjected to heavy Israeli bombardment, the PLO forces and their allies negotiated passage from Lebanon with the aid of United States Special Envoy Philip Habib and the protection of international peacekeepers. The PLO, under the chairmanship of Yasser Arafat, had relocated its headquarters to Tripoli in June 1982. By expelling the PLO, removing Syrian influence over Lebanon, and installing a pro Israeli Christian government led by President Bachir Gemayel, Israel hoped to sign a treaty which Begin promised would give Israel "forty years of peace". Following the assassination of Gemayel in September 1982, Israel's position in Beirut became untenable and the signing of a peace treaty became increasingly unlikely. Outrage following the IDF's role in the Israeli backed, Phalangist perpetrated Sabra and Shatila massacre of Palestinians and Lebanese Shias, as well as Israeli popular disillusionment with the war, led to a gradual Israeli withdrawal from Beirut to the areas claimed by the Free Lebanon State in southern Lebanon, later to become the South Lebanon security belt, which was initiated following the 17 May Agreement and Syria's change of attitude towards the PLO. Despite the Israeli withdrawal to Southern Lebanon in 1985 being considered the end of the war, Shi'a militant groups began consolidating and waging a low intensity guerrilla war against the Israeli occupation of southern Lebanon, leading to 15 years of low scale armed conflict, until Israel's final withdrawal from Lebanon in 2000. After its founding in 1964 and the radicalization among Palestinians which followed the Six Day War, the Palestine Liberation Organisation (PLO) became a powerful force, then centred in Jordan. The large influx of Palestinians from Jordan after the Black September conflict caused an additional demographic imbalance within Lebanese society, and affected its democratic institutions established earlier by the National Pact. By 1975, the refugees numbered more than 300,000 and the PLO in effect created an unofficial state within a state, particularly in Southern Lebanon, which then played an important role in the Lebanese Civil War. There had been continual violence near the Lebanon Israel border between Israel and the PLO, starting from 1968; this increased following the relocation of PLO bases to Lebanon after the civil war in Jordan.
PLO: Сирия: Хафез әл-Асад, Мустафа Тлас
LCP: Джордж Хави, Элиас Аталлах
Аль Мурабитун: Ибрахим Кулайлат
Амал: Набих Берри
ASALA: Монте Мелконян
PKK: Махсум Коркмаз
Басқалар: Мухсин Ибрагим, Аббас әл-Мусави, Рагеб Харб, Мурат Караилан, Инам Раад, Саид Шаабан
Guerilla raids on northern Israel by PLO guerrilla based in Lebanon
the shooting of Israel's ambassador by the Abu Nidal Organization The Palestine Liberation Organization (PLO) had been launching guerrilla attacks against Israel since the 1960s (see Palestine Liberation Organization). After the PLO was driven from Jordan in 1971, the organization established bases in southern Lebanon, from which it continued to attack Israel. In 1981 heavy PLO rocket fire on Israeli settlements led Israel to conduct air strikes in Lebanon. The Israelis also destroyed Iraq's nuclear reactor at Daura near Baghdad. Israel attempted to destroy the PLO forces by bombing southern Lebanon and Beirut on 5 June 1982. | territory = Self proclaimed Free Lebanon State slowly transforms into South Lebanon Security Zone
| combatant1 =
| combatant2 =
| commander1 = Israel:
Phalange:
Al Tanzim:Fawzi Mahfuz
SLA:Saad Haddad
| commander2 = PLO:
Syria:Hafez al Assad, Mustafa Tlass
LCP:George Hawi, Elias Atallah
Al Mourabitoun:Ibrahim Kulaylat
Amal:Nabih Berri
ASALA:Monte Melkonian
PKK:Mahsum Korkmaz
Others: Muhsin Ibrahim, Abbas al Musawi, Ragheb Harb, Murat Karayılan, Inaam Raad, Said Shaaban
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 = Total Lebanese: 19,085 killed and 30,000 wounded. The military operation was launched after gunmen from the Abu Nidal Organization attempted to assassinate Shlomo Argov, Israel's ambassador to the United Kingdom. Israeli Prime Minister Menachem Begin blamed Abu Nidal's enemy, the PLO, for the incident, and used the incident as a casus belli for the invasion. Note that scholars describe this variously as a pretext (i. e. an excuse for a pre planned invasion) or as the actual provocation which sparked an otherwise avoidable conflict
After attacking the PLO – as well as Syrian, leftist, and Muslim Lebanese forces – the Israeli military, in cooperation with their Maronite allies and the self styled Free Lebanon State, occupied southern Lebanon, eventually surrounding the PLO and elements of the Syrian Army. Surrounded in West Beirut and subjected to heavy Israeli bombardment, the PLO forces and their allies negotiated passage from Lebanon with the aid of United States Special Envoy Philip Habib and the protection of international peacekeepers. The PLO, under the chairmanship of Yasser Arafat, had relocated its headquarters to Tripoli in June 1982. By expelling the PLO, removing Syrian influence over Lebanon, and installing a pro Israeli Christian government led by President Bachir Gemayel, Israel hoped to sign a treaty which Begin promised would give Israel "forty years of peace". Following the assassination of Gemayel in September 1982, Israel's position in Beirut became untenable and the signing of a peace treaty became increasingly unlikely. Outrage following the IDF's role in the Israeli backed, Phalangist perpetrated Sabra and Shatila massacre of Palestinians and Lebanese Shias, as well as Israeli popular disillusionment with the war, led to a gradual Israeli withdrawal from Beirut to the areas claimed by the Free Lebanon State in southern Lebanon, later to become the South Lebanon security belt, which was initiated following the 17 May Agreement and Syria's change of attitude towards the PLO. Despite the Israeli withdrawal to Southern Lebanon in 1985 being considered the end of the war, Shi'a militant groups began consolidating and waging a low intensity guerrilla war against the Israeli occupation of southern Lebanon, leading to 15 years of low scale armed conflict, until Israel's final withdrawal from Lebanon in 2000. After its founding in 1964 and the radicalization among Palestinians which followed the Six Day War, the Palestine Liberation Organisation (PLO) became a powerful force, then centred in Jordan. The large influx of Palestinians from Jordan after the Black September conflict caused an additional demographic imbalance within Lebanese society, and affected its democratic institutions established earlier by the National Pact. By 1975, the refugees numbered more than 300,000 and the PLO in effect created an unofficial state within a state, particularly in Southern Lebanon, which then played an important role in the Lebanese Civil War. There had been continual violence near the Lebanon Israel border between Israel and the PLO, starting from 1968; this increased following the relocation of PLO bases to Lebanon after the civil war in Jordan.
Әскери операция Абу Нидал ұйымының қарулы адамдары Ұлыбританиядағы Израиль елшісі Шломо Арговты өлтірмек болғаннан кейін басталды. Израиль премьер-министрі Менахем Бегин оқиға үшін Абу Нидалдың жауы ПОҰ-ны кінәлады және бұл оқиғаны шабуыл үшін casus belli ретінде пайдаланды. Ғалымдар мұны әртүрлі түрде сылтау ретінде (яғни алдын ала жоспарланған шабуыл үшін ақталу) немесе басқаша болмайтын қақтығысты туғызған нақты провокация ретінде сипаттайтынын ескеріңіз.
Guerilla raids on northern Israel by PLO guerrilla based in Lebanon
the shooting of Israel's ambassador by the Abu Nidal Organization The Palestine Liberation Organization (PLO) had been launching guerrilla attacks against Israel since the 1960s (see Palestine Liberation Organization). After the PLO was driven from Jordan in 1971, the organization established bases in southern Lebanon, from which it continued to attack Israel. In 1981 heavy PLO rocket fire on Israeli settlements led Israel to conduct air strikes in Lebanon. The Israelis also destroyed Iraq's nuclear reactor at Daura near Baghdad. Israel attempted to destroy the PLO forces by bombing southern Lebanon and Beirut on 5 June 1982. | territory = Self proclaimed Free Lebanon State slowly transforms into South Lebanon Security Zone
| combatant1 =
| combatant2 =
| commander1 = Israel:
Phalange:
Al Tanzim:Fawzi Mahfuz
SLA:Saad Haddad
| commander2 = PLO:
Syria:Hafez al Assad, Mustafa Tlass
LCP:George Hawi, Elias Atallah
Al Mourabitoun:Ibrahim Kulaylat
Amal:Nabih Berri
ASALA:Monte Melkonian
PKK:Mahsum Korkmaz
Others: Muhsin Ibrahim, Abbas al Musawi, Ragheb Harb, Murat Karayılan, Inaam Raad, Said Shaaban
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 = Total Lebanese: 19,085 killed and 30,000 wounded. The military operation was launched after gunmen from the Abu Nidal Organization attempted to assassinate Shlomo Argov, Israel's ambassador to the United Kingdom. Israeli Prime Minister Menachem Begin blamed Abu Nidal's enemy, the PLO, for the incident, and used the incident as a casus belli for the invasion. Note that scholars describe this variously as a pretext (i. e. an excuse for a pre planned invasion) or as the actual provocation which sparked an otherwise avoidable conflict
After attacking the PLO – as well as Syrian, leftist, and Muslim Lebanese forces – the Israeli military, in cooperation with their Maronite allies and the self styled Free Lebanon State, occupied southern Lebanon, eventually surrounding the PLO and elements of the Syrian Army. Surrounded in West Beirut and subjected to heavy Israeli bombardment, the PLO forces and their allies negotiated passage from Lebanon with the aid of United States Special Envoy Philip Habib and the protection of international peacekeepers. The PLO, under the chairmanship of Yasser Arafat, had relocated its headquarters to Tripoli in June 1982. By expelling the PLO, removing Syrian influence over Lebanon, and installing a pro Israeli Christian government led by President Bachir Gemayel, Israel hoped to sign a treaty which Begin promised would give Israel "forty years of peace". Following the assassination of Gemayel in September 1982, Israel's position in Beirut became untenable and the signing of a peace treaty became increasingly unlikely. Outrage following the IDF's role in the Israeli backed, Phalangist perpetrated Sabra and Shatila massacre of Palestinians and Lebanese Shias, as well as Israeli popular disillusionment with the war, led to a gradual Israeli withdrawal from Beirut to the areas claimed by the Free Lebanon State in southern Lebanon, later to become the South Lebanon security belt, which was initiated following the 17 May Agreement and Syria's change of attitude towards the PLO. Despite the Israeli withdrawal to Southern Lebanon in 1985 being considered the end of the war, Shi'a militant groups began consolidating and waging a low intensity guerrilla war against the Israeli occupation of southern Lebanon, leading to 15 years of low scale armed conflict, until Israel's final withdrawal from Lebanon in 2000. After its founding in 1964 and the radicalization among Palestinians which followed the Six Day War, the Palestine Liberation Organisation (PLO) became a powerful force, then centred in Jordan. The large influx of Palestinians from Jordan after the Black September conflict caused an additional demographic imbalance within Lebanese society, and affected its democratic institutions established earlier by the National Pact. By 1975, the refugees numbered more than 300,000 and the PLO in effect created an unofficial state within a state, particularly in Southern Lebanon, which then played an important role in the Lebanese Civil War. There had been continual violence near the Lebanon Israel border between Israel and the PLO, starting from 1968; this increased following the relocation of PLO bases to Lebanon after the civil war in Jordan.
PLO-ға шабуыл жасағаннан кейін, сондай-ақ сириялық, солшыл және мұсылмандық ливандық күштерге, Израиль әскерлері марониттік одақтастарымен және өзін-өзі Ливан еркін мемлекеті деп атағанмен бірлесіп, Ливанның оңтүстік бөлігін басып алды, ақырында ПОҰ мен Сирия армиясының бөлімдерін қоршады. Батыс Бейрутта қоршалған және Израильдің қатаң бомбалауына ұшыраған ПОҰ күштері және олардың одақтастары Ливандан АҚШ-тың арнайы елшісі Филип Хабибтің көмегімен және халықаралық бейбітшілікті сақтаушылардың қорғауымен келіссөздер жүргізді. Ясир Арафат төрағалығымен ПОҰ 1982 жылдың маусым айында штаб-пәтерін Триполиге көшірді. ПОҰ-ны қуып, Ливанға Сирияның ықпалын жою және президент Башир Джемайел басқаратын Израильге жақын христиандық үкімет құру арқылы Израиль Бегин уәде еткен "қырық жылдық бейбітшілік" беретін келісімге қол қоюға үміттенді. 1982 жылдың қыркүйегінде Джемайелдің өлтірілуінен кейін Бейруттегі Израильдің позициясы тұрақсыз болды және бейбіт келісімге қол қою күмәнді болды. Израильдің қолдауымен Фалангістердің палестиналықтар мен ливандық шииттерді қырғыздауындағы Сабра мен Шатила шабуылына қатысқандығынан кейін Израильдің соғысқа наразылығы күшейді, соның салдарынан Израиль Бейруттен Ливанның оңтүстігіндегі еркін Ливан мемлекетінің талап еткен аймақтарына біртіндеп шығарылды, кейіннен ол Оңтүстік Ливан қауіпсіздік белдеуіне айналды, ол 17 мамыр келісімінен кейін және Сирияның ПОҰ-ға деген көзқарасын өзгерткеннен кейін басталды. 1985 жылы Израильдің Оңтүстік Ливанға кері қайтуы соғыстың аяқталғаны деп есептелгенмен, шиит жауынгерлік топтары бірігіп, Израильдің Оңтүстік Ливанды басып алуына қарсы төмен қарқынды партизан соғысын бастады, бұл 15 жыл бойы, Израильдің Ливаннан 2000 жылы соңғы шығарылуына дейін, шағын қарулы қақтығысқа әкелді. 1964 жылы құрылғаннан кейін және алты күндік соғыстан кейін палестиналықтардың радикалданғаннан кейін Палестинаны азат ету ұйымы (ПОҰ) Иорданияда орталықтандырылған күшті күшке айналды. Қара қыркүйек қақтығысынан кейін Иорданиядан палестиналықтардың көптеп келуі Ливан қоғамында демографиялық тепе-теңсіздікке әкелді және оның Ұлттық келісіммен бұрын құрылған демократиялық институттарына әсер етті. 1975 жылы босқындардың саны 300 000-нан асып, ПОҰ мемлекет ішінде бейресми мемлекет құрды, әсіресе Ливанның оңтүстігінде, ол Ливан азаматтық соғысында маңызды рөл атқарды. 1968 жылдан бастап Израиль мен ПОҰ арасында Ливан-Израиль шекарасына жақын жерде тұрақты зорлық-зомбылық болды; Иорданиядағы азаматтық соғыстан кейін ПОҰ базаларының Ливанға көшірілуімен бұл күшейді.
Guerilla raids on northern Israel by PLO guerrilla based in Lebanon
the shooting of Israel's ambassador by the Abu Nidal Organization The Palestine Liberation Organization (PLO) had been launching guerrilla attacks against Israel since the 1960s (see Palestine Liberation Organization). After the PLO was driven from Jordan in 1971, the organization established bases in southern Lebanon, from which it continued to attack Israel. In 1981 heavy PLO rocket fire on Israeli settlements led Israel to conduct air strikes in Lebanon. The Israelis also destroyed Iraq's nuclear reactor at Daura near Baghdad. Israel attempted to destroy the PLO forces by bombing southern Lebanon and Beirut on 5 June 1982. | territory = Self proclaimed Free Lebanon State slowly transforms into South Lebanon Security Zone
| combatant1 =
| combatant2 =
| commander1 = Israel:
Phalange:
Al Tanzim:Fawzi Mahfuz
SLA:Saad Haddad
| commander2 = PLO:
Syria:Hafez al Assad, Mustafa Tlass
LCP:George Hawi, Elias Atallah
Al Mourabitoun:Ibrahim Kulaylat
Amal:Nabih Berri
ASALA:Monte Melkonian
PKK:Mahsum Korkmaz
Others: Muhsin Ibrahim, Abbas al Musawi, Ragheb Harb, Murat Karayılan, Inaam Raad, Said Shaaban
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 = Total Lebanese: 19,085 killed and 30,000 wounded. The military operation was launched after gunmen from the Abu Nidal Organization attempted to assassinate Shlomo Argov, Israel's ambassador to the United Kingdom. Israeli Prime Minister Menachem Begin blamed Abu Nidal's enemy, the PLO, for the incident, and used the incident as a casus belli for the invasion. Note that scholars describe this variously as a pretext (i. e. an excuse for a pre planned invasion) or as the actual provocation which sparked an otherwise avoidable conflict
After attacking the PLO – as well as Syrian, leftist, and Muslim Lebanese forces – the Israeli military, in cooperation with their Maronite allies and the self styled Free Lebanon State, occupied southern Lebanon, eventually surrounding the PLO and elements of the Syrian Army. Surrounded in West Beirut and subjected to heavy Israeli bombardment, the PLO forces and their allies negotiated passage from Lebanon with the aid of United States Special Envoy Philip Habib and the protection of international peacekeepers. The PLO, under the chairmanship of Yasser Arafat, had relocated its headquarters to Tripoli in June 1982. By expelling the PLO, removing Syrian influence over Lebanon, and installing a pro Israeli Christian government led by President Bachir Gemayel, Israel hoped to sign a treaty which Begin promised would give Israel "forty years of peace". Following the assassination of Gemayel in September 1982, Israel's position in Beirut became untenable and the signing of a peace treaty became increasingly unlikely. Outrage following the IDF's role in the Israeli backed, Phalangist perpetrated Sabra and Shatila massacre of Palestinians and Lebanese Shias, as well as Israeli popular disillusionment with the war, led to a gradual Israeli withdrawal from Beirut to the areas claimed by the Free Lebanon State in southern Lebanon, later to become the South Lebanon security belt, which was initiated following the 17 May Agreement and Syria's change of attitude towards the PLO. Despite the Israeli withdrawal to Southern Lebanon in 1985 being considered the end of the war, Shi'a militant groups began consolidating and waging a low intensity guerrilla war against the Israeli occupation of southern Lebanon, leading to 15 years of low scale armed conflict, until Israel's final withdrawal from Lebanon in 2000. After its founding in 1964 and the radicalization among Palestinians which followed the Six Day War, the Palestine Liberation Organisation (PLO) became a powerful force, then centred in Jordan. The large influx of Palestinians from Jordan after the Black September conflict caused an additional demographic imbalance within Lebanese society, and affected its democratic institutions established earlier by the National Pact. By 1975, the refugees numbered more than 300,000 and the PLO in effect created an unofficial state within a state, particularly in Southern Lebanon, which then played an important role in the Lebanese Civil War. There had been continual violence near the Lebanon Israel border between Israel and the PLO, starting from 1968; this increased following the relocation of PLO bases to Lebanon after the civil war in Jordan.
1975-1980 жылдардағы оқиғалар
Израиль мен ФАТХ арасындағы зорлық-зомбылық 1978 жылы «Литани» операциясы кезінде өршіп, оны палестиналық жанкештілер жасаған «Жағалау жолындағы қырғын» тудырды. Ливанға Біріккен Ұлттар Ұйымының Уақытша күштері (UNIFIL) 1978 жылғы наурызда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 425-ші қаулысы қабылданғаннан кейін құрылды. Ол Ливанның оңтүстігінен Израильдің шығуын растау, халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қалпына келтіру және Ливан үкіметіне аймақтағы тиімді билігін қайта орнатуға көмектесу мақсатын қойды. Күні бұрын, 1976 жылдан бастап Израиль ливандық христиандық милицияларға ФАТХ-қа қарсы ұрыстарында көмектесіп келген. 1978 жылы «Литани» операциясы кезінде Израиль Ливанның оңтүстігінде, негізінен христиандар тұратын қауіпсіздік аймағын құрды. Онда христиандық милицияларды оқыту және қару-жарақпен жабдықтау басталды, олар кейін Оңтүстік Ливан армиясын құрады. Алайда Израильдің басты серігі – марониттік «Фаланга» партиясы болды, оның жауынгерлік бөлімін Ливан саясатындағы өркендеген тұлға Башир Жемайел басқарды. 1978 жылы Менахем Бегин Израиль ливандық христиандарға геноцидке жол бермейтінін мәлімдеді, бірақ тікелей араласудан бас тартты. Жүздеген ливандық милиция шектен шығып, Израильдегі IDF штабы мен командалық колледжінде оқуға барып келді. Израиль мен марониттер арасындағы қарым-қатынас саяси-стратегиялық одаққа айналды. Израиль үкіметінің Ариэль Шарон сияқты мүшелері Ливанға Израильге жақын христиан үкіметін орнату жоспарын ойластыра бастады, себебі Башир ФАТХ-ты және елдегі барлық палестиналық босқындарды жоюды қалағандығы белгілі болды. 1980 жылдың маусымынан желтоқсанына дейін Ливанға БҰҰ Уақытша күштері (UNIFIL) шекаралық аймақтағы әрекеттердің күшеюін тіркеді. Палестиналық күштердің Израильге жасаған шабуылдары тіркелмеді, ал Ливанға қарулы келісімнің шекарасынан IDF-тің басып кіруі айтарлықтай артты. Миналар орнатылды, қарулы посттар құрылды және Ливанның әуе кеңістігі мен аумақтық суларын көптеген бұзушылықтар болды. Ливан үкіметі БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі мен Бас Ассамблеяға Израильдің БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 425-ші қаулысын бұзуына қатысты бірнеше ресми наразылық білдірді. Сол кезеңде Израиль ливандық шекаралық аймаққа қатысы жоқ палестиналық күштердің көптеген шабуылдарына наразылық білдірді.
Бейрутке қарсы шабуыл
Жағалау жолымен жасалған шабуылға ауыр артиллериялық оқ жаудыру және әуе шабуылдары алдын ала жүргізілді, бірақ ол тез тоқтап, жоспардан қалып қойды. Жолдың тарлығы баяу жылдамдықпен ілгерілеуге мәжбүр етті, ал Израильдің бронетехникасы үлкен кептеліске түсіп қалды. Жол бойындағы үш тоғайға тығылып отырған, танққа қарсы қарулары бар ФАТХ жауынгерлері бірнеше бронетранспортты құратын жойды. Тир қаласын айналып өтіп, қаланың солтүстігінде кедергі орнатуға тиіс болған алдыңғы қатардағы батальондардың бірі қате бұрылыс жасап, қаланың ортасына түсіп, онда тұтқынға алынды. Қорғаушылар әр көше мен үй үшін қаһарлы күрес жүргізді, ал бағынуға ниеттенген азаматтарды радикалды топтар атып өлтірді. Израильдіктердің шабуылы баяу болды және ауыр әуе және артиллериялық оқ жаудырумен қолдау көрсетілді. Израиль қорғаныс күштері бұрынғы тактикасын қолданды, шабуыл жасамас бұрын азаматтарды мегафон арқылы эвакуациялауға шақырды. Лагерьтің құлауына шамамен сегіз күн кетті, соңғы шайқас қорғаушылардың лагерь мешітіндегі соңғы қарсылығымен аяқталды, ол Израиль қорғаныс күштерімен жарылтылды. Әуеде басымдық орнату және еркін қимылдау үшін Израиль әуе күштері 9 маусымда «Крикет 19» операциясын бастады. Операция барысында Израиль әуе күштері сириялықтарға қарсы айқын жеңіске жетті, 29 сириялық ұшақты атып түсірді және 17 сириялық зениттік ракеталық батареяны жойды, сириялық радарларды шатастыру және бұғаттау үшін электрондық соғыс әдістерін қолданды. Шығыста Израиль әскерлері төрт басты бағыт бойынша Жоуб-Жаннинге қарай, Қарауан суқоймасының екі жағынан да ілгеріледі. Сириялықтар қарсылық көрсетті. Сириялық жаяу әскерлері, танққа қарсы қаруларымен қаруланған, Израиль танктеріне қарсы тұрақтар құрды, ал HOT зымырандарымен жабдықталған сириялық «Gazelle» тікұшақтары Израильдің бронетехникасына қарсы тиімді болды. Алайда, израильдіктер аңғардың түбін басып алып, сириялықтар шегінді. Израильдіктер Рахаияны басып алды, Кфар Кук арқылы өтіп, Янтаның шетін басып алды. Жоуб-Жаннин де израильдіктердің бақылауына көшті. Израильдің шабуылының ауқымы сириялық күштердің Қарауан суқоймасының батысына орналасуына кедергі келтірді. Бейрутке жасалған израильдік шабуыл батысқа қарай жалғасты, 11 маусымда Халдеге жетті. Бейруттен оңтүстікке қарай алты шақырым жерде орналасқан бұл қала Бейрут әуежайының алдындағы ФАТХ-тың соңғы бекінісі болды. Абдулла Сиям басқаратын ФАТХ жауынгерлері Израильдің шабуылын алты күнге тоқтатқан артқы сақшылық шайқасын жүргізді. Сиям шайқаста қаза тапты. Бейрут маңындағы израильдіктер әуежайға қарай ілгеріледі және ФАТХ және сириялық бөлімшелерімен жиі ұрысқа түсті, ал Израиль әуе күштері Бейруттегі ФАТХ нысандарын бомбалауды жалғастырды. Қоршау 1982 жылдың тамызына дейін жалғасты, содан кейін келісімге қол жеткізілді. Тамыз және қыркүйек айларында 14000-нан астам ФАТХ жауынгерлері елден шығарылды, бұл АҚШ, Ұлыбритания, Франция және Италиядан әскерлері бар Ливандағы көпұлтты күштердің қадағалауымен жүзеге асырылды. Бейруттен 6500-ге жуық ФАТХ жауынгерлері Иорданияға, Сирияға, Иракқа, Суданға, Солтүстік және Оңтүстік Йеменге, Грекияға және Туниске көшірілді, соңғысы ФАТХ штаб-пәтеріне айналды. Израиль 29 қыркүйекте Батыс Бейруттен күштерін шығарып алып, «Галилея үшін бейбітшілік» операциясын ресми түрде аяқтады. Ливандағы Рональд Рейганның өкілі Филип Хабиб ФАТХ-қа босқындар лагеріндегі палестиналық азаматтарға зиян келтірілмейтінін уәде берді. Алайда, АҚШ-қа қарсы жаулық 1983 жылдың сәуірінде АҚШ елшілігіне жасалған шабуылға әкелді. Жауап ретінде АҚШ Израиль мен Ливан арасындағы жағдайды басу үшін 17 мамырдағы келісімге қол жеткізуге тырысты. Алайда, бұл келісім күшіне енбеді және жағдай ушығуын жалғастырды. Бұл шабуылдар Иранның қолдауымен жасалған ислами радикалды топтарға тағылды. Осы оқиғадан кейін Ливаннан халықаралық бейбітшілік күштері шығарылды.
Жаңа қақтығыс және Израильдің кері кетуі
PLO және халықаралық бейбітшілік сақшыларының кетуінен кейін исламил жанкештілер Израиль күштеріне қарсы партизандық шабуылдар жасауды бастады. Өзіне-өзі бомбалаулар ерекше танымал болды. Ең ауыр салдары – Тирдегі IDF штаб-пәтеріне жасалған бомбалау шабуылы, оның салдарынан Тирдегі IDF штаб-пәтері екі рет қиратылып, 103 ізраилдік сарбаз, шекара полициясы және Шин-Бет агенттері, сондай-ақ 49-56 ливандық азамат қаза тапты. IDF кейін Шоуф тауларынан шығып кетті, бірақ Ауали өзенінің оңтүстігіндегі Ливанды оккупациялауын жалғастырды. Оңтүстік Ливанда исламил милициялардың саны артып, Израиль позицияларына және Израильге жақтас ливандық милицияларға партизандық шабуылдар жасады. Израиль күштері көбінесе қауіпсіздік шараларын күшейтіп, милициялардың позицияларына әуе шабуылын жасады, нәтижесінде екі тараптан да қаза тапқандардың саны бірте-бірте өсті. ПОҰ-ның талқандалуынан туған бос орынды Оңтүстік Ливандағы ұйымдаспаған исламил жанкештілер пайдаланып, бірігуге тырысты. Осы кезеңде Хезболла пайда болды, ол ақырында исламил милициялардың ең ірісіне айналды. Дегенмен, ғалымдар Хезболланың жеке құрылым ретінде қашан мойындала бастағаны туралы келіспеушілікте. Уақыт өте келе, Исламдық жихад мүшелері, Жер бетіндегі мазасыздық ұйымы және Революциялық әділет ұйымы сияқты шииттік топтардың мүшелері ұйымға біртіндеп сіңірілді. 1985 жылдың ақпан айында Израиль Сидоннан шығып, оны Ливан армиясына тапсырды, бірақ шабуылға ұшырады: 15 ізраилдік қаза тауып, 105 адам жараланды. Сондай-ақ, ондаған ливандық милициялар, Израильге жақтас болғандар да өлтірілді. Ақпанның ортасынан наурыздың ортасына дейін ізраилдіктер 18 адамды өлтіріп, 35 адамды жарақат алды. 11 наурызда Израиль күштері Зрария қаласына шабуыл жасап, 40 «Амаль» жауынгерін өлтіріп, көптеген қару-жарақтарды тартып алды. 9 сәуірде шиит қызы IDF кортежіне бомба салынған көлікпен кірді, ал келесі күні жер минасынан бір сарбаз қаза тапты. Сол кезеңде Израиль күштері бес апта ішінде 80 ливандық партизанды өлтірді. Тағы 1800 шиит тұтқынға алынды. Израиль 24 сәуірде Бекаа алқабынан, ал 29 сәуірде Тирден шықты. 1985 жылдың маусым айында IDF өзінің негізгі ливандық одақтасы, Оңтүстік Ливан армиясымен бірге Оңтүстік Ливандағы қауіпсіздік аймағына біржақты түрде шегінді, 5 маусымда әскерін толығымен қауіпсіздік аймағына көшірді. Бұл соғыстың аяқталғаны саналса да, қақтығыс жалғасты. Хезболла 2000 жылға дейін Израиль Ливаннан толығымен шығарылғанға дейін Оңтүстік Ливан қақтығысында IDF және Оңтүстік Ливан армиясына қарсы күресін жалғастырды.
Әскери талдау
Жауынгерлік операциялар барысында Израиль әуе күштері Сирия және Палестина Азат Ұйымы (ПАҰ) нысаналарына қарсы сәтті жердегі шабуылдар жүргізді, ал Израильдің шабуылдық тікұшақтары сириялық бронетехникасына ауыр зиян келтірді. Израиль әуе күштерінің истребительдері әуе шайқасында 82-ден 86-ға дейін сириялық ұшақтарды атып түсірді, өзі зыян шеккен жоқ. Бір Израиль A-4 Skyhawk және екі тікұшақ зениттік артиллерия мен SAM зымырандарымен атып түсірілді. Кеңес Одағы өз одақтастарының ауыр шығындарын көрген соң қатты алаңдады және Сирияға әуе қорғанысы күштерінің басшысының орынбасарын, ізраильдіктердің қалай үстемдікке жеткенін анықтау үшін жіберді. Соғыс Израильдің Merkava танктерінің Сирияның T-72 танктеріне қарсы алғашқы жауынгерлік қолданылуына куә болды. Бұл қақтығыстарда израильдіктер Merkava танктерінің T-72-ден артық екенін мәлімдеді, бірнеше T-72 танктерін жойды, ал өздері T-72 отынан ешқандай шығынға ұшырамады. Бұрынғы Израиль әуе күштерінің командирі Давид Иври кейін Варшава шартының жоғары лауазымды өкілімен болған кездесуді еске алады, онда Израиль және АҚШ технологиясы мен тактикасының соғыстағы басымдығы кеңестік ойлау жолын өзгерткен факторлардың бірі болғаны айтылды, бұл Гласностьке және, әрі қарай, Кеңес Одағының ыдырауына әкелді. Дегенмен, қорғаныс сарапшылары мен сириялықтар керісінше айтты, олардың T-72 танктерінің өте тиімді болғанын және ешқайсысы жоғалмағанын мәлімдеді. Сирияның 2-ші бронетанкті дивизиясының T-72 танктері 10 маусымда Рашияға бағытталған Израильдің бронетанкті бригадасының шабуылын тоқтатып қана қоймай, кері шегіндірді. Олар 33 танкты жойды және М60 Patton танкін қолға түсірді, ол Дамаскқа, содан кейін Мәскеуге жіберілді. Сириялық танктер 8-10 маусымдағы шайқаста Айн-Жалта және Султан Якубта Израильдің бронетехникасына қарсы ұқсас табысқа жетті, Бейрут-Дамаск тас жолын басып алуға бағытталған олардың шабуылын тоқтатты.
Соңғы келісімдер
1982 жылдың 14 қыркүйегінде Ливанның жаңадан сайланған президенті Башир Джемайелді Сирияның Социал-ұлттық партиясының мүшесі Хабиб Шартуни өлтірді. Израиль әскерлері келесі күні Батыс Бейрутты басып алды. Сол кезде Ливанның христиандық милициясы, сондай-ақ фалангистер деп белгілі, Израильмен одақтас болды. Израильдік қолбасшылық шамамен 150 фалангист жауынгерінің Сабра және Шатила босқындар лагеріне кіруіне рұқсат берді. Шатила бұрынғыда Палестина Азаттық Ұйымының (ПАҰ) шетелдік радикалдарды даярлау үшін үш негізгі лагерінің бірі және еуропалық радикалдарды даярлаудың басты орталығы болған; израильдіктер лагерлерде 2000-3500 террорист қалғанын мәлімдеді, бірақ Ливан армиясы бірнеше рет «оларды тазалаудан» бас тартқаннан кейін өз әскерлерінің өмірін қауіпке тігуге дайын емес еді. Фалангистер 460 мен 3500 аралығында, көбінесе палестиналықтар мен ливандық шииттерден тұратын бейбіт тұрғындарды өлтірді, ал олардың өзі тек екі қана жандарды жоғалтты. Ливан армиясының бас прокуроры өлтірулерді тергеп, 460 адамның қаза тапқанын анықтады, Израильдің барлау қызметі 700-800 адамды, ал Палестиналық Қызыл Жарты Ай 2000 адамды өлтіргенін хабарлады. Қырғын кезінде отбасының бір мүшесі жоғалып кеткенін үш куәгер растаған жағдайда 1200 өлім куәлігі берілді. Құрбандардың басым бөлігі ер адамдар еді. Израиль мен Сирия соғыстың шектеулі болуын қамтамасыз етті, өйткені олар қақтығысты оқшаулауға және оны толыққанды соғысқа ұластырмауға ниеттенді. Израиль әскерлері сандық артықшылыққа ие болды, бұл Израильге бастаманы сақтап, күтпеген шабуылдар жасауға мүмкіндік берді. Сирия армиясы алты дивизия мен 500 ұшақтың күшін жинады, сонымен қатар көптеген басқа да топтар қатысты. Израиль Қорғаныс күштері (ИҚК) Голан биіктігінде қосымша күштерді резервте ұстады. Жағалау сектор (Рош Ханикрадан солтүстікке қарай Тир, Сидон, Дамур және Бейрутке дейін) – күштерге 91-ші дивизия кірді, құрамында 211-ші және Голани бригадалары бар үш бригададан тұрды. 35-ші парашют бригадасы мен Нахалдың 50-ші парашют батальоны қажет болған жағдайда дивизияға қосылды. Израиль теңіз күштері теңіздік блокаданы жүзеге асырды, жағалаудан оқ атып қолдау көрсетті және Сидонға жақын Авали өзенінің сағасына 96-шы дивизиядан аралас бригаданы түсірді. Израильдің теңіз командалары бұрыннан сол жерге қонған болатын. «Әл-Танзим» және «Кедрдің сақшылары». Оңтүстік Ливан армиясы (ОЛА) – 1979 жылы құрылған ОЛА Оңтүстік Ливанда Израильдің өкілі ретінде әрекет етті және Палестина Азаттық Ұйымымен (ПАҰ) және «Хезболламен» күресті. ОЛА құрамында 50% христиан, 30% шииттер және 20% друздар мен сунниттер қызмет етті.
ПОҰ-ға жатпайтын палестиналық топтар
Палестиналық радикалды қарсылық фронтының топтары Басты ағымдағы ПОҰ-мен күш біріктірді. Бастапқы басып кіру кезінде ПОҰ мен Амаль Израильдің солтүстікке қарай жылжуына тиімді түрде қарсы тұрған, оларды Халдеде 6 күнге уақытша тоқтатқан жалғыз маңызды күштер болды. Бейрут әуежайында ешкімнің жері белгіленді, онда жүздеген палестиналық және ливандық шиит жауынгерлері әуежайды қорғау кезінде қаза тапты. Басқа шиит топтарының ішінде Имам Хусейн Федайн, Ливандағы Ислам Дауа партиясы және, хабарлама бойынша, Имад Мугния басқарған Ислам Джихады ұйымы болды, бұл, мүмкін, Хезболланың ертедегі псевдонимі болған.
Ливандықтар, палестиналықтар мен сириялықтар қаза тапты
Соғыста қаза тапқандардың саны әртүрлі бағаланады. 1982 жылдың 14 маусымындағы алғашқы аптаның соңында Халықаралық Қызыл Крест және Ливан полициясының мәліметтері бойынша, 9 583 адам қаза тауып, 16 608 адам жарақат алған. Екінші аптаның соңында олар 14 000 адам қаза тауып, 20 000 адам жарақат алды, олардың көпшілігі – азаматтық тұрғындар. Бейрут қоршауы кезінде 1982 жылдың тамызының соңында ливандық дереккөздер Бейруттегі қаза болғандардың санын 6 776 деп хабарлады. Бұл көрсеткіш 1982 жылдың 4 маусымындағы бомбалаудан зардап шеккендерді қамтиды, ол операция ресми түрде басталғанға дейін екі күн бұрын болған. Бейрутта қызмет етіп жүрген ливандық полиция және халықаралық дәрігерлер бейбіт тұрғындардың қаза тауып, жарақат алғандар санын шамамен 80% деп бағалады. Америкалық әскери сарапшы Ричард Габриэльдің айтуынша, қақтығыстағы барлық тараптар барлық тараптардың әскери әрекеттерінен туындаған қоршау кезінде 4 000-нан 5 000-ға дейін азаматтық тұрғындар қаза тапқан. Ол Ливандағы бақылаушылардың көпшілігі және басқа да сенімді дереккөздер 8 000-нан 10 000-ға дейінгі бағалаудың тым жоғары екенімен келіседі. Бейруттағы көптеген шенеуніктер, соның ішінде Халықаралық Қызыл Крест өкілдері, қаза болғандардың санын дұрыс бағалаудың өте қиын екенін мәлімдеді. Кемінде бір гуманитарлық ұйымның өкілі Оңтүстікте қаза болғандардың 80% азаматтық, ал 20% әскери екенін хабарлады. Олардың мәліметінше, 17 285 адам қаза тапты: Бейрут ауданында – 5 515 адам (әскерилер мен азаматтық тұрғындар); Бейрут ауданынан тыс жерде – 2 513 азаматтық тұрғын, сондай-ақ 9 797 әскери қызметші, оның ішінде Палестина Азаттық Ұйымы (ПАҰ) және сириялықтар. Ливан билігі 1982 жылы 19 085 адам қаза тауып, 30 000 адам жарақат алғанын хабарлады, оның ішінде жауынгерлер қаза болғандардың 57%-ын, ал азаматтық тұрғындар 43%-ын құрады. Бұл көрсеткішке Сабра мен Шатила шабуылында қаза тапқан 800-3 500 адам кірмейді. Израиль үкіметі Бейрут қоршауын есепке алмай, шабуыл кезінде 1 000-ға жуық палестиналық жауынгер мен 800 ливандық азамат қаза тапқанын мәлімдеді. Энтони Такер Джонс шамамен 1 500 ПАҰ жауынгері қаза тапқанын бағалады. Кеннет Поллак соғыста 1 200 сириялық сарбаз қаза тауып, 3 000-ға жуық адам жарақат алғанын есептеді. Кеннет Поллакқа сәйкес, сириялықтарға қарсы операция кезінде Израильдің жоғалтуы 195 қаза тапқан және 872 жарақат алған әскерден тұрды. Сирия тарапынан 130 ізраилдік танк және 175 бронетранспортерлер жойылды немесе зақымдалды. Израиль қорғаныс күштері (ИҚК) 1985 жылдың маусымында қауіпсіздік аймағына қайтарылғаннан кейін де Ливанның маңызды бөлігін басып алды. Қарсылық жалғасты және ИҚК жоғалтулары арта түсті. 2000 жылдың мамырында Ливандан шыққан кезде 1982 жылдың маусымынан бері ИҚК қатарынан қаза тапқандардың жалпы саны 1 216 адамға жетті. ИҚК "Сұлтан Якуб шайқасында" алты сарбазын жоғалтты. Екі тұтқын мен тағы екеуінің денесі кейін Израильге қайтарылды, бірақ екі сарбаз әлі де хабарсыз жоғалып кетті. Палестиналық топтар соғыс кезінде 11 ИҚК сарбазын тұтқынға алды, оның ішінде Сұлтан Якубтан жоғалған сарбаз, Бофорт шайқасындағы ізраилдік әуе күштерінің ұшқышы, Бейрут қоршауындағы сарбаз және Бамдундағы ИҚК бақылау бекетіне жасалған шабуылдағы сегіз сарбаз. Барлық 11 тұтқын кейін тұтқын алмасу арқылы босатылды. Израильдің шекарадан тыс артиллериялық оқтарынан азаматтық тұрғындардың 9-10 адам қаза тауып, кем дегенде 248 адам жарақат алды (1982 жылдың маусымынан 1999 жылға дейін).
Қауіпсіздік буферлік аймағы және Сирияның оккупациясы
1982 жылдың қыркүйегінде Палестина Азаттық Ұйымы (ПАҰ) Ливандағы күштерінің басым бөлігін шығарды. АҚШ көмегімен Израиль мен Ливан 1983 жылдың мамыр айында келісімге келді, ол Израиль әскерлерін Ливандан шығаруға және Ливан армиясымен бірге "қауіпсіздік аймағын" күзетуге жағдай жасады. Ратификация құжаттары алмастырылмады, ал 1984 жылдың наурыз айында Сирияның қысымымен Ливан бұл келісімнен бас тартты. 1985 жылдың қаңтарында Израиль әскерлерінің көп бөлігін шығара бастады, Ливанның оңтүстігінде шағын із қалдырды және Израильдің қолдауымен құрылған Оңтүстік Ливан Армиясын "қауіпсіздік аймағында" қалдырды, Израиль мұны солтүстік аумағына бағытталған шабуылдарға қарсы қажетті қорғаныс деп есептеді. Израильдің қауіпсіздік аймағына қайта оралуы 1985 жылдың маусым айында аяқталды. Израиль 2000 жылы Ливандан толықтай шықты. 1985 жылғы Израильдің Ливандан кетуінен туындаған саяси бос кеңістік Ливанның Сирия тарапынан де-факто оккупациялануына әкелді. Сирия Ливанға 1982 жылға дейін болғаннан гөрі әлдеқайда көп билікке ие болды.
1983 жылдың желтоқсанында ПАҰ басшылығы Триполиден кеткеннен кейін Египет пен ПАҰ арасында жақындасу болды. Бұл Рейган әкімшілігі үшін ынталандырғыш болды, бірақ Израиль үкіметі тарапынан айыптауға ұшырады.
Израиль үшін саяси нәтижелер
Кнессеттегі соғысқа қатысты дауыс беруде Хадэш ғана соғысқа қарсы дауыс берді, тіпті Израиль үкіметіне сенімсіздік білдіру ұсынысын енгізді. Хадаш партиясының мүшесі Мейр Вильнер Кнессет пленарлық отырысында: "Үкімет Израильді құрылысқа алып барады. Бұл – уақыт өте келе ұрпақтардың өкінішіне себеп болуы мүмкін жағдай" деді. Оған жауап ретінде оларды айыптады, соның ішінде "Едиот Ахронот" газетінің редакторы оларды мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп соттауға шақырды. Солшыл Кнессет мүшелері, оның ішінде Шуламит Алони мен Йосси Сарид, дауыс беруге пленарлық отырысқа қатыспады. Тіпті Лейбористер фракциясы да қолдау көрсетті. 1983 жылдың қаңтар айының ортасында Рабин Израильдің Ливанға күш қолданып бейбіт келісімді таңбалау әрекеті "іллюзияға" негізделген "қателік" екенін айтты. Израильдің көптеген азаматының қаза болуы, Израиль әскерінің Израиль үкіметінің басшылары мен халқын қасақана жаңылыстыруы, сондай-ақ науқанның саяси қолдаушылары мен нақты мақсаттардың болмауы ізраилдіктердің алаңдауын күшейтті. Бұл 1982 жылдың 25 қыркүйегінде Тель-Авивте 1982 жылғы Сабра мен Шатиладағы қырғыннан кейін Peace Now қозғалысы ұйымдастырған ірі наразылық митингісімен аяқталды. Ұйымдастырушылар митингіге 400 000 адам қатысқанын мәлімдеді, ол "400 000 митингісі" деп аталды. Басқа бағалаулар бойынша, бұл көрсеткіш әлдеқайда төмен, шамамен 100 000 ізраилдікке жетеді, бірақ Ливандан оралған мыңдаған резервтік сарбаздар да есепке алынған.
Ливанның саяси нәтижесі
Израиль-маронит альянсы тарап, Шаронның Бейрутте Израильге ыңғайлы христиан үкіметін орнату мақсаты орындалмады. Азамат соғысы кезінде Ливаннан 850 000 христиан эмиграцияға кетті, олардың көпшілігі қайта оралмады. 1983 жылдың жазында Израиль армиясының Ливанның орталық бөлігінен шығуы Ливан соғысының ең қанды кезеңдерінің біріне әкеп соқты, онда христиандық милиция (Ливан күштері) Алей және Шуф аудандарынан тұратын "Тау" аймағын друздардың ПСП, ПОҰ қалдықтары, Сирия армиясы, Ливан коммунистері және Сирия әлеуметтік ұлттық партиясының коалициясына қарсы жалғыз қорғады. Бұл екі жақтан да азаматтық халыққа ауыр соққы болды, екі жақта да 5000-нан астам адам қаза тапты. Тау соғысы христиандық күштер мен азаматтық халық Дейр-эль-Камар қаласына шегінгеннен кейін аяқталды, олар 3 ай бойы қоршауда болды, содан кейін барлық жаулық әрекеттер тоқтатылып, Шығыс Бейрутке көшірілді. Басқын кезінде "Амаль" қозғалысының бағыты өзгерді, ол бұрын ПОҰ-ға қарсы күрескен. Бұл басқын Иран мен Сирияның қолдауымен құрылған "Хезболла" ұйымының құрылуына негізгі түрткі болды, ол 1991 жылға қарай Израильдің қолдауына ие емес Ливандағы жалғыз қарулы милиция болды, ал 2000 жылға қарай жеңілген ПОҰ-ның Оңтүстік Ливандағы орнын толығымен иеленді.
Салқын соғыс перспективасы
Абрахам Рабиновичтің айтуынша, АҚШ және Израильдің технологиясы мен тактикасының Шығыс блогынан толық басымдылығы Варшава шарты мен Кеңес Одағының ыдырауын жеделдеткен фактор болды. 2000 жылы, Ехуд Барак Израильдің премьер-министрі болған кезде, Израиль қауіпсіздік аймағынан Көк сызықтың артына шықты. Ливан мен «Хезболла» әлі де «Шеба фермалары» деп аталатын шағын аумақты Ливанның жері деп санайды, бірақ Израиль оның Голан биіктіктерімен бірдей мәртебеге ие, Сирияның басып алынған жері екенін мәлімдейді. Біріккен Ұлттар Ұйымы Шеба фермаларының соңғы мәртебесін анықтаған жоқ, бірақ Израильдің БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 425-ші қаулысына сәйкес келгенін растады. БҰҰ Бас хатшысы 2000 жылдың 16 маусымында Израильдің 1978 жылғы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 425-ші қаулысына сәйкес Ливаннан әскерін шығарғанын тұжырымдады, бұл БҰҰ үшін 1982 жылғы басып кіруге нүкте қойды. Ливаннан Израильдің шығуы Сирияны оккупациялық күштерін кері қайтаруға қысым жасады, және бұл қысым Ливанның танымал премьер-министрі Рафик Хариридің қазасынан кейін күшейді. 2005 жылдың 26 сәуірінде Сирияның оккупациялық күштері Ливаннан шығарылды.
Басқа да салдарлар
Сирияның басқыншылығы ПОА-ның Оңтүстік Ливаннан ығыстырылуына және Сирия әскерінің, әсіресе әуе күштерінің ұрыс кезіндегі шығындардан әлсіреуіне әкеп соқты. Дегенмен, ПОА-ны жою басқа радикалды топтардың, әсіресе Хезболланың күшеюіне жағдай жасады. Ливандағы қақтығысты бейбіт келісім арқылы шешудің Израильдің ірі мақсаттарына қол жеткізе алмады. Ливанның даму және қайта құру жөніндегі кеңесі басқыншылықтан келген зиянды 7 622 774 000 ливан фунтына, сол кездегі шамамен 2 миллиард АҚШ долларына бағалады. Аль-Каида жетекшісі Усама бен Ладен 2004 жылғы АҚШ президенттік сайлауы қарсаңында жарияланған видеоүндеуінде, 11 қыркүйектегі шабуылдар кезінде АҚШ ғимараттарына шабуыл жасауға оны 1982 жылғы Ливанға Израильдің басып кіруі шабыттандырғанын, оның барысында Бейруттегі мұнаралар мен ғимараттар қаланың қоршауында қиратылғанын айтты.
Халықаралық құқық бұзушылықтарын тергеу
1982 жылдың 16 желтоқсанында Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы Сабра мен Шатиладағы қырғынды айыптады және оны геноцид актісі деп жариялады. 37/123 қарардың "қырғын геноцид актісі болды" деген D бөліміндегі дауыс беру нәтижесі: мақұлдағандар – 123; қарсы дауыс бергендер – 0; дауыс беруден бас тартқандар – 22; дауыс бермегендер – 12. Дауыс беруден бас тартқандар: Бельгия, Дания, Франция, Германия (Федеративтік Республика), Исландия, Ирландия, Италия, Люксембург, Нидерланды, Норвегия, Португалия, Швеция, Ұлыбритания, АҚШ, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Израиль, Кот-д’Ивуар, Папуа-Жаңа Гвинея, Барбадос және Доминикан Республикасы. Кейбір делегаттар қырғынның геноцид құрамына сай екенін даулады. 1982 жылы халықаралық комиссия Ливанға басып кірген Израильдің халықаралық құқық нормаларын бұзу фактілерін зерттеді. Комиссия төрағасы – Сеан МакБрайд, ал құрамында Ричард Фальк, Кадер Асмал, Брайан Беркуссон, Герауд де ла Праделль және Стефан Вайлд болды. Комиссияның баяндамасында "Израиль үкіметі халықаралық құқыққа қарсы агрессиялық әрекеттер жасады" делінген, Израиль үкіметінің Ливанға басып кіруіне халықаралық құқық бойынша заңды себептер жоқ екені, ал 16-18 қыркүйек аралығында Бейрут аймағындағы Сабра және Шатила босқындар лагерінде ливандық әскершілер жасаған қырғын мен өлтірулерге Израиль билігі немесе әскерлері тікелей немесе жанама түрде жауапты екені көрсетілді. Төрт айлық тергеуден кейін 1983 жылдың 8 ақпанында Кахан комиссиясы есебін ұсынды, оны баспасөз хатшысы Безалел Гордон иврит және ағылшын тілдерінде бірдей жариялады. Есепте тікелей жауапкершілік Фадди Фрем басқаратын Джемайел фалангистеріне жүктелді, ал Израиль тікелей жауапты деп табылған жоқ, бірақ Израильдің жанама жауапкершілігі бар екені анықталды: Фалангистердің босқындар лагеріне кіруіне қатысты шешім қабылдағандар мен оны орындағандар, фалангистер лагерь тұрғындарына қарсы қырғын мен зорлық-зомбылық жасайтынын біліп, оның алдын алу шараларын қарастырмады және осы қауіптің алдын алу үшін тиісті шаралар қабылдамады. Сондай-ақ, оқиғалардың барысынан фалангистердің лагерьдегі әрекеттері туралы хабарламалар түскен кезде, осы хабарламаларға тиісті назар берілмеді, дұрыс қорытындылар жасалмады және фалангистерді тоқтату және олардың әрекеттерін тоқтату үшін жедел және тиімді шаралар қабылданбады.
The decision on the entry of the Phalangists into the refugee camps was taken without consideration of the danger – which the makers and executors of the decision were obligated to foresee as probable – the Phalangists would commit massacres and pogroms against the inhabitants of the camps, and without an examination of the means for preventing this danger. Similarly, it is clear from the course of events that when the reports began to arrive about the actions of the Phalangists in the camps, no proper heed was taken of these reports, the correct conclusions were not drawn from them, and no energetic and immediate action were taken to restrain the Phalangists and put a stop to their actions.