Кіріспе
Жапония префектурасы
Ямагата префектурасы (山形県) – Жапонияның Хонсю аралындағы Тохоку аймағында орналасқан префектура. Ямагата префектурасының халқы 1,028,055 (2023 жылдың 1 тамызы) және географиялық аумағы 9,325 км² (3,600 шаршы миль) құрайды. Ямагата префектурасы солтүстікте Акита префектурасымен, шығыста Мияги префектурасымен, оңтүстікте Фукусима префектурасымен және оңтүстік-батыста Ниигата префектурасымен шектеседі. Ямагата – Ямагата префектурасының астанасы және ең ірі қаласы, ал басқа ірі қалалардың қатарында Цуруока, Саката және Йонезава қалалары бар. Ямагата префектурасы Жапония теңізінің батыс жағалауында орналасқан. Оның көршілес префектуралармен шекарасы әртүрлі тау тізбектерімен белгіленген, және оның жалпы жер аумағының 17%-ы табиғи парктері деп жарияланған. Ямагата префектурасы тарихи Дева провинциясының оңтүстік бөлігін Акита префектурасымен бірге құрады және Деваның үш тауына мекендейді, олардың ішінде Жапонияның ұлттық қазынасы ретінде танылған Хагуро бес қабатты пагодасы бар.
Тарих
Езо (蝦夷) аборигендері бір кезде қазіргі Ямагата деп аталатын аймақта мекен еткен. Ямагата және Акита префектурасы Мейдзи реставрациясына дейін Дева провинциясы деп белгілі болды. Хэйан дәуірінде (794–1185) бұл аймақты Фудзивара (藤原) әулеті биледі. Эдо дәуірінде (1603–1867) Ямагата қаласы қамал қаласы және пошта станциясы мәртебесіне ие болғандықтан гүлденді, сондай-ақ қолмен жасалған жібек өндірісінде қолданылатын бени (қызыл сафлор бояуы) арқасында танымал болды. 1689 жылы әйгілі хайку ақыны Мацуо Башо Жапонияның солтүстік аймақтарына бес айлық саяхаты барысында Ямагатаға келді.
География
Ямагата префектурасы Тохоку аймағының оңтүстік-батыс бөлігінде, Жапон теңізіне қарай орналасқан. Оңтүстікте Ниигата және Фукусима префектураларымен, шығыста Мияги префектурасымен, солтүстікте Акита префектурасымен шектеседі. Бұл шекаралардың бәрі таулармен белгіленген, ал халықтың көп бөлігі шектеулі орталық жазықта қоныстанған. 2020 жылдың 31 наурызына қарай, префектураның жалпы жер ауданының 17 пайызы Табиғи парктер деп белгіленді, атап айтқанда Бандай Асахи ұлттық паркі; Чокай, Курикома және Зао жартылай ұлттық парктері; сондай-ақ Гошозан, Кабусан, Кэннан, Могамигава, Шонай Кайхин және Тендо Коген префектуралық табиғи парктері.
Климат
Ямагата префектурасының климаты ұзақ, ыстық және ылғалды жаздармен және ұзақ, қарлы қыстармен сипатталады. Көктем мен күздің екеуі де қысқа, көктем көбінесе суық, күз көбінесе жылы, бірақ екеуі де құрғақ және күннөлді. Ямагата префектурасы, сондай-ақ Мияги және Ивате префектураларының солтүстік бөліктері, Жапонияның құрлықтағы ылғалды субтропиктік климатынан (Көппен Cfa/Cwa) ылғалды континенттік климатқа өтетін аймақтар болып табылады. Халық тұратын аймақтарда қысқы температуралар сирек төмендейді; шілде және тамыз айларында олар көбінесе жоғарылайды. Жауын-шашын жыл бойына жауады және тамыз бен қазан айлары аралығында бір немесе екі тайфунның қалдықтары өтеді. Қыста, әсіресе жоталар мен таулы жерлерде қар көп жауады, бірақ Жапон теңізінің жағалауында (Саката) климат жұмсақ және жаңбыр жиі жауады. Шинджодағы қар жауу халық тұратын таулы аймақтарға тән, ал Ямагата қаласындағы қар жауу аңғарларға тән. Гассан төңірегіндегі орталық тауларда бір маусымда қардың қалыңдығы бірнеше метрге жетеді.
Жемістер
Ямагата префектурасы Жапониядағы вишня мен алмұрттың ең ірі өндірушісі болып табылады. Жүзім, алма, шабдалы, қарбыз, бие қабақ, хурма және басқа да көптеген жемістер де көп мөлшерде өндіріледі.
Демография
2020 жылдың қазан айына дейін Ямагата префектурасының халқы 1 068 027 адамды құрады. 2019 жылдың қазан айына қарағанда, халықтың 33,4% 65 жастан асқан, оның ішінде 15,5% 65-тен 74 жасқа дейін, ал 17,9% 75 жастан асқан. Бұл көрсеткіш 2004 жылғы халық санауымен салыстырғанда 8,5%-ға жоғары, онда халықтың 12,8% 65-тен 74 жасқа дейін, ал 12,1% 75 жастан асқан. Ямагата префектурасы Екінші дүниежүзілік соғысынан кейін ең қарқынды өсімді бастан өткерді, бірақ одан кейін өсуі тез баяулап, соңында тұрақты түрде азая бастады. Қазіргі таңда халық саны 1930 жылғы көрсеткішпен шамалас.
Қалалық өмір
Ямагата қаласы Ямагата префектурасының орталық құрамдас бөлігі болып табылады және оның бас станциясының төңірегінде көптеген дүкендер мен мейрамханалар орналасқан. Бұл аймақта ең батысқа орналасқан қонақ үйлер де осы жерде, және бұл өңірге сапар шегетін адамдар үшін негізгі тұрақ орны болып табылады. Бұл қала автобус және пойыз қатынастары арқылы Ямагатаның барлық бөліктерін бас станциямен байланыстырады, бұл префектураның айналасындағы қалалар мен елді мекендерді аралауға ыңғайлы. Сонымен қатар, станция маңында көптеген барлар бар, бұл қалаға келгендерге жақсы түнгі ойын-сауық ұсынады, сондай-ақ қаланың орталық ауданындағы Нанакамачи ауданында да көңіл көтеруге болады.
Мерекелер мен іс-шаралар
Ямагата префектурасында жыл сайын көптеген фестивальдар мен шаралар өтеді. Ең ірісі – Ямагата қаласында тамыз айының бірінші апта соңында өтетін Ханагаса фестивалі (花笠祭り), онда мыңдаған адам қала орталығында ханагаса биін орындайды және 300 000-ға дейін көрерменді қызықтырады. Ямагата қаласы қазан айында екі жылда бір рет өтетін Ямагата халықаралық деректі фильмдер фестиваліне де үй иесі. Ақпан айында Йонезава қаласындағы Уэсуги қасиетті орнында қар шамдары фестивалі ұйымдастырылады. Жүздеген шамдар қасиетті орнының төңірегіндегі қарға ойылған жолдарды жарықтандырады. Йонезавада көктемнің ортасында Уэсуги фестивалі (上杉祭り, уэсуги мацури) де өтеді. Фестивальдің ең қызықты бөлігі – Мацукава өзенінің жағасындағы Каваканаджима шайқасын қайта жасау. Қыркүйек айында Ямагата префектурасы күзде Солтүстік Жапонияда танымал имони – таро түбірінен жасалған дәмді тағаммен әйгілі. Имонике, таро түбірінен жасалған сорпаға арналған жиындар, осы маусымда өте танымал, және көптеген туристер Ямагата префектурасына осы тағамның ерекше стилі үшін арнайы келеді.
Өнер
2003 жылдан бастап Ямагата қаласының шенеуніктері, Тохоку өнер және дизайн университетінің көмегімен үш жылдық жобаны қолға алды. Бұл жобаның мақсаты қаланың ғибадатханаларындағы будда өнерін тізімдеп, "мәдени мүліктерді" анықтау үшін белгілі бір талаптармен салыстыру болды. Жүз жиырма тоғыз ғибадатхананың өнер туындылары сараланды және буддалық мүсіндердің бірнеше маңызды үлгілері табылды. Хирасимидзу ауданындағы Хэйсендзи ғибадатханасынан ерекше сирек кездесетін, зельква ағашынан жасалған отырысқан Вайрочана Буддасының мүсіні табылған. Сонымен қатар, Хэйан дәуірінен (794–1185) және Камакура дәуірінен (1192–1333) шыққан маңызды мүсіндер де анықталды. Ямагата қаласында орналасқан Ямагата өнер мұражайы 1964 жылы Ямагата Шимбун газетінің және Ямагата телерадиокомпаниясының президенті Йосио Хаттори басқаратын қорының күшімен ашылды. Мұражайдың тұрақты коллекциясы жапон және азиялық, аймақтық және француз өнерінің үш түрінен тұрады. Уақыт-уақыт арнайы көрмелер ұйымдастырылады.
Тіл
Ямагата префектурасы жергілікті диалектісі – Ямагата бенімен танымал, кейде Жапонияның басқа аймақтарында өзгеше естіледі деп есептеледі. 2004 жылғы «Свинг-қызтар» (スウィングガールズ) фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын Шинобу Ягути атқарды, бұл фильм Ямагатада түсірілген және Ямагата бенін комедиялық мақсатта қолданады.
Туризм
Яма-дера ғибадатханасы Ямагата қаласының жанындағы тау беткейіне қашалған. Дева Санзан – Синто дінінің Шугендо тармағын ұстанатындар үшін дәстүрлі қажылық сапарға айналған үш қасиетті тау. Атақты Годжудо (бес қабатты пагода) үш таудың ең төменгісі – Хагуро тауының түбінде орналасқан. Зао тауы – қысқы шаңғы курорты ретінде танымал, сондай-ақ қыста қар монстрларымен (мұздан қатып, қармен жабылған ағаштармен) және Окама кратерлік көлімен әйгілі. Бұл көл ауа райына қарай түсін өзгертетіндіктен, оны Гошики Нума (Бес түсті көл) деп те атайды. Гинзан Онсен (銀山温泉) – Ямагата префектурасының Обаназава қаласының тауларында орналасқан Күміс тау ыстық бұлақтарының қалашығы. Бұл аймақ бастапқыда күміс кенінің айналасында дамыған.