Кіріспе
Мемлекеттік агенттік
Statistics Canada (StatCan; ), 1971 жылы құрылған, Канаданың халықты, ресурстарды, экономиканы, қоғамды және мәдениетін жақсырақ түсінуге көмектесетін статистиканы дайындаумен тапсырылған Канада үкіметінің агенттігі. Оның бас кеңсесі Оттава қаласында орналасқан. Агенттікке қазіргі уақытта Андре Лоранжер басшылық етеді, ол 2024 жылдың 1 сәуірінен бастап бұл қызметті уақытша міндетін атқарушы ретінде иеленді. StatCan инновация, ғылым және өнеркәсіп министрі, қазіргі уақытта Франсуа-Филипп Шампан арқылы Парламент алдында есепті. Statistics Canada Канаданың ұлттық статистикалық агенттігі болып табылады және Statistics Canada барлық провинциялар мен федералды үкімет үшін статистика жасайды. Канаданың статистикалық актісіне сәйкес, Statistics Canada Канаданың барлық салаларын қамтитын 350-ге жуық активті сауалнама жүргізумен қатар, әр бес жыл сайын ел көлемінде халық санағын және әр он жыл сайын ауыл шаруашылығы санағын өткізуге міндетті. The Economist журналы оны 1991 және 1993 жылдардағы "Жақсы статистика" сауалнамаларында көрсеткендей, әлемдегі ең үздік статистикалық ұйым деп жиі мойындап келеді. Қоғамдық саясат форумы және басқа да ұйымдар агенттіктің жетістіктерін де мойындады.
Жарияланымдар
Statistics Canada Канада туралы кең ауқымды статистикалық ақпаратты қамтитын көптеген құжаттарды жариялайды, оның ішінде халық санағы деректері, экономикалық және денсаулық көрсеткіштері, көші-қон экономикасы, табыстың таралуы, әлеуметтік және әділеттік жағдайлары. Сонымен қатар, ол сарапшылардың пікірін өткізген "Survey Methodology" атты статистика журналын жариялайды. Statistics Canada канадалық өмірге қатысты түрлі тақырыптар бойынша көптеген жиынтық деректер кестелеріне тегін қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Көптеген кестелер бұрын Канаданың әлеуметтік-экономикалық ақпаратты басқару жүйесі, яки CANSIM ретінде жарияланған, бірақ қазір олар жаңа, оңай өңделетін деректер кестелерімен алмастырылды. "The Daily" – Statistics Canada-ның тегін онлайн бюллетені, ол StatCan-нан қазіргі әлеуметтік және экономикалық жағдай туралы күнделікті жаңартылатын ақпаратты ұсынады. Statistics Canada сондай-ақ Канадалық табыс туралы сауалнаманы (CIS) ұсынады – бұл Канададағы жеке тұлғалар мен отбасылардың табысын, табыс көздерін және экономикалық жағдайын бағалайтын көлденең сауалнама. Еңбек күші сауалнамасының (LFS) деректері CIS деректерімен біріктіріледі. 2020 жылдың 24 ақпанында нарықтық себет өлшемі (MBM) негізіндегі кедейлік туралы статистика жарияланды.
Деректерге қолжетімділік және лицензия беру
Канада статистикасы жариялаған ақпарат автоматты түрде Ашық лицензиямен қамтылады, бірақ Statistics Canada пошта өнімдері мен Жалпы қолданысқа арналған микродеректер файлдары (PUMF) осы лицензиядан тыс. StatCan деректерін пайдаланатын зерттеушілер өз зерттеулерінде, мақалаларында, баяндамаларында және басқа да ғылыми еңбектерінде пайдаланған немесе сілтеме жасаған Statistics Canada деректеріне, талдауларына және басқа да мазмұндық материалдарға толық сілтеме беруге міндетті. Жалпы қолданысқа арналған микродеректер файлдарын (PUMF) пайдалану университеттер мен Statistics Canada қол қойған Data Liberation Initiative (DLI) лицензиясымен реттеледі. Канаданың әлеуметтік-экономикалық ақпаратты басқару жүйесі CANSIM арқылы қолжетімді жиынтық деректер және Халық санағы веб-сайты Statistics Canada Ашық лицензиялық келісімі бойынша ашық деректер болып табылады. 2006 жылдың 24 сәуірінен бастап Statistics Canada веб-сайтындағы электрондық жарияланымдар, кейбір ерекшеліктерді қоспағанда, тегін берілді. CANSIM деректерінен алынған тарихи уақыт қатарлары Haver Analytics, Macrobond Financial және Thomson Reuters Datastream сияқты көптеген үшінші тарап дерек жеткізушілері арқылы да қолжетімді.
Канадалық ғылыми-зерттеу дерек орталықтарының желісі (CRDCN)
Канадалық зерттеу деректер орталығы желісі (CRDCN) – Канада бойынша 27 мекемені қамтитын сандық әлеуметтік ғылымдар желісі. Ол Statistics Canada негізінен жинаған әлеуметтік, экономикалық және денсаулық сақтау деректерінің кең спектріне қол жеткізуді қамтамасыз етеді және зерттеу нәтижелерін саясатты қалыптастырушылар мен канадалық қоғамға таратуға мүмкіндік береді.
Тарих
Statistics Canada 1971 жылы 1 мамырда күшіне енген Статистика туралы заңмен құрылды. Ол 1918 жылы құрылған Доминион статистика бюросының орнын басты. Statistics Canada 1967 жылдан 2012 жылға дейін «Canada Year Book» деп аталатын жылдық альманахты басып шығарды, бірақ сұраныстың төмендеуіне және федералды үкіметтің StatCan-ға бюджеттік қаржыны қысқартуына байланысты оны шығару тоқтатылды. «Канада жылнамасы» бастапқыда Қаржы министрлігінің ерікті қызметкері редакциялап, жарнамадан түскен қаражат есебінен шығындарын өтеген жеке компанияда басылды. Бұл тәсіл 1879 жылға дейін сақталды, содан кейін жазбалар тоқтатылып, 1885 жылға дейін Ауыл шаруашылығы департаменті осы міндетті өз мойнына алды. 1918 жылы құрылған Доминион статистика бюросы құрылғаннан кейін басылым міндеті оған жүктелді. 2005 жылдың 18 маусымында, сарапшылар тобының көп жылдық зерттеулерінен, талқылаулардан және пікірталастардан (жеке құпиялылық пен генеалогтар мен тарихшылардың мүдделері) кейін, 1911 және 2001 жылдар аралығында өткізілген халық санағының жеке деректерін жариялауға рұқсат беретін «Статистика туралы заңға толықтырулар енгізу туралы» S-18 заң қабылданды. Халық санағы және оның мазмұнына қатысты пікірталастар Статистика туралы заңға өзгерістер енгізді, мысалы, 2005 жылғы толықтырулар халық санағы туралы ақпараттың құпиялылығын бір ғасырдан астам уақыттан кейін тоқтатуды қарастырды. Сонымен қатар, S-18 заң жобасымен 2006 жылғы халық санағынан бастап, канадалықтар өздерінің жеке халық санағы туралы ақпаратын 92 жылдан кейін жариялауға келісім бере алады. Халық санағының нәтижелері Statistics Canada-ның қорларында сақталады және деректер халық санағы өткізілгеннен кейін 92 жылға дейін жабық болады, содан кейін оларды қоғамдық қолдану үшін ашуға және, қажет болған жағдайда, жеке келісімдерге сәйкес, Канада кітапханасы мен мұражайына беруге болады. 2010 жылы федералды үкімет міндетті ұзақ формадағы халық санағын жойып, оның орнына үй шаруашылықтарын ерікті түрде зерттеуді (NHS) енгізуді ұсынды.
2012 жылғы жұмыстан босатулар
Statistics Canada-ның 5000 қызметкерінің шамамен жартысы 2012 жылдың сәуір айында Консервативті федералды үкіметтің 2012 жылғы Канада федералды бюджетінде қабылданған үнемдеу шараларының аясында жұмыс орындарының қысқартылу мүмкіндігі туралы хабардар болды. 2300 қызметкерге әсер етпегендерді, жұмыстан босатылғандарды және ерте зейнетке шыққан немесе жаңа лауазымдарға ауысқандарды анықтау бойынша процедура жүргізілді. Бұл бюджеттік кесімдер Statistics Canada-ның сол кезеңде өндіре алатын ақпарат мөлшерін азайтты. 2006 жылдың мамыр айында халық санағының интернеттік нұсқасы алғаш рет кеңінен қолжетімді болды. 2011 жылдың мамыр айында тағы бір санақ өтті, онда статистикалық деректерді жинаудың басты әдісі интернет болды. Ең соңғы санақ 2021 жылдың мамыр айында өтті, нәтижесінде алынған деректер 2022 жыл бойында жеті жеке деректер жинағында жариялануы күтілуде. Қосымша деректер әлі белгіленбеген уақытта жарияланады.
2011 жылы ерікті түрде жүргізілген ұзақ мерзімді немесе ұлттық шаруашылықтар бойынша сауалнама
2010 жылдың 17 маусымында өнеркәсіп министрі 2011 жылғы халық санағының сұрақтарын тек қысқаша нысандағы сұрақтарды қамтитындай етіп белгілейтін Кеңес жарлығына қол қойды; бұл 2010 жылдың 26 маусымында «Канада газетінде» жарияланды, алайда өнеркәсіп министрі Тони Клемент 2010 жылдың 13 шілдесіне дейін баспасөз хабарламасын жарияламады. Бұл хабарламада «Үкімет негізгі демографиялық ақпаратты жинау үшін міндетті қысқаша нысандағы халық санағын сақтайды. Қосымша ақпарат қажеттігін қанағаттандыру және канадалықтардың жеке өміріне құрмет көрсету үшін үкімет ерікті «Ұлттық үй шаруашылықтарын зерттеуді» енгізді» делінген. 2010 жылдың 30 шілдесінде «Statistics Canada» «Ұлттық үй шаруашылықтарын зерттеу» туралы сипаттама жариялады. Өнеркәсіп министрі Тони Клемент бастапқыда бұл өзгерістер «Statistics Canada»мен консультациялар негізінде жасалғанын мәлімдеді, бірақ «StatCan» басшысы Мунир Шейх наразылығынан кейін отставкаға кеткен соң, міндетті нысандан ерікті нысанға өту «StatCan» ұсынған ұсыныстардың бірі емес екенін мойындауға мәжбүр болды. Кейіннен үкіметтің бұл шешімнен алшақтауға тырысқанын көрсететін ақпараттар анықталды, «Statistics Canada» қызметкерлеріне өзгеріс туралы хабарлау үшін жазылған құжаттардан «үкімет шешімі бойынша» деген сөз тіркесін жоюды бұйрық берді. Министр жеке өмірге қатысты алаңдаушылықтар мен түрмеге қамау қаупі осы өзгерістердің себебі екенін мәлімдеді және премьер-министр заңға қолдайтынын айтып, өз шешімін кері қайтарудан бас тартты. Жеке өмірге қатысты пікірталас кейіннен жеке өмірді қорғау комиссарының «Statistics Canada» жеке өмірді қорғау үшін қабылдаған шараларға қанағаттанғанын мәлімдеуімен әлсіретілді. Басқа да сала мамандары «Statistics Canada»ның жеке өмірге қатысты мәселелердегі жұмысын қорғады. Үкімет өз позициясын сақтап тұрды, соңғы кезде өнеркәсіп министрінің баспасөз хатшысы Линн Механ жаңа халық санағының нәтижесінде «көптеген пайдаланушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыратын пайдалы деректер» алынатынын мәлімдеді. 2010 жылғы пікірталастар кезінде Айн Рэндтің еңбектеріне негізделген шағын «Онтарионың еркіндік партиясы» (оның 42 үміткері 2014 жылғы сайлауда 12 381 дауыс, яғни сайлаушылардың 0,26%-ын алды) ұзақ халық санағына қарсы болды. Олар сондай-ақ екі тілділікке, саяси дұрыстыққа және 1996 жылғы Канада халық санағына нәсіл туралы сұрақ қосуға қарсы болды. «FPO» Канада мен Ұлыбританияның дәстүрлері көпмәдениеттілікпен құрметсіздікке ұшырағанын мәлімдеді. Олар статистикалық деректерді ресурстарды бөлуді талдау үшін пайдаланудың тиімді емес екенін айтқан азшылықтың қатарында. Бұл мәселе бойыншағы пікірталастың орталық мәселесі – жаңа жүйе бойынша «Statistics Canada» жиналайтын деректердің сапасына тигізетін әсер. Көптеген топтар ерікті жүйенің «Statistics Canada»ның белгілі сапа стандартына сай келмейтінін мәлімдеді. Өзгерісті қолдаушылар баламалы жүйелерді қабылдап жатқан еуропалық елдердің үлгілерін ұсынды. «The Globe and Mail» басылымының хабарлауынша, 2015 жылға қарай көптеген экономистер Канаданың сауда палатасы, Канаданың тәуелсіз бизнес федерациясы, Канаданың экономика қауымдастығы, Мартин өркендеу институты, Торонто аймағының сауда кеңесі, Канаданың мейрамханалары және Канаданың бизнес экономика қауымдастығы сияқты ұйымдарға қосылып, міндетті ұзақ нысандағы халық санағын қайта жаңартуды талап етті. Эдмонтонның бас экономисі ұзақ нысандағы халық санағын артық көреді және «Ұлттық үй шаруашылықтарын зерттеу» тек қала деңгейінде жиынтық деректерді ұсынуға ғана пайдалы екенін, ал аудандық және демографиялық топтардағы ұзақ мерзімді өзгерістер туралы деректердің жетіспеушілігі «кітапхананы қайда салу керек, өрт сөндіру станциясын қайда салу керек» сияқты шешімдерді қабылдауды қиындататынын айтты. Ол 2016 жылғы халық санағында қолданылды.
According to The Globe and Mail, by 2015 an increasing number of economists joined organizations such as the Canadian Chamber of Commerce, Canadian Federation of Independent Business, Canadian Economics Association, Martin Prosperity Institute, Toronto Region Board of Trade, Restaurants Canada and the Canadian Association of Business Economics to call for a reinstatement of the mandatory long form. Edmonton's chief economist preferred the long form and argues that the National Housing Survey is only useful at the aggregate city level and leaves "a dearth of data on long term changes at the neighbourhood level and within demographic groups making it difficult to make decisions such as "where to build a library, where to build a fire hall" without specific demographic information. and it was used in the 2016 Census.
Саяси реакциялар
Бұрынғы өнеркәсіп министрі Тони Клемент ұзын нысанды жоюға қолдау көрсетуден бас тартты. Ол қажетті деректерді де, канадалықтардың жеке өмірін де қорғаудың жолдары бар екенін мәлімдеді. Өзінің партиясын "ұжымдық" шешім арқылы ұзын нысанды тоқтатуға кінәлап, ол: "Менің ойымша, мен оны басқаша істеген болар едім" деді. Статистикалық ақпарат агенттігінің басшысы Мунир Шейхтің осы жою туралы шешімді қабылдағанда келіскенін бұрмалап көрсетті.