Кіріспе

Германиядағы өзен. Бавария, Тюрингия және Саксония-Анхальт штаттары арқылы өтеді.

Саале, сондай-ақ Саксониялық Саале (Sächsische Saale) және Тюрингиялық Саале (Thüringische Saale) деп те аталады, Германиядағы өзен және Эльбаның сол жақ жағалауына құятын саласы. Оны Майнның оң жақ жағалауындағы Франкон Саалесімен (Franconian Saale) немесе Төменгі Саксониядағы Лайнаның саласы – Саалемен шатастырмау керек.

Этимология

Саале атауы прото-индоевропалық *séles 'батырақ' түбірінен шыққан, ол уэльс тіліндегі hêl, heledd 'өзен жайлауы', корнуолл тіліндегі heyl 'эстуарь', грек тіліндегі hélos 'батырақ, жайлау', санскрит тіліндегі sáras 'көл, тоған', Sárasvati 'қасиетті өзен', ежелгі парсы тіліндегі Harauvati 'Hārūt өзені; Арахосия', авеста тіліндегі Haraxvatī, сондай-ақ. Бұл сөз үнді-еуропалық *sal, "тұз" түбірімен де байланысты болуы мүмкін. Саале өзенінің славян тіліндегі атауы – Солава, ол әлі күнге дейін сорб мәтіндерінде кездеседі және ескі жоғарғы неміс тіліндегі sol, "тұз" және awa, "су" сөздерінен шыққан.

Курс

Саале жоғарғы Франкониядағы (Бавария) Фихтель тауларында Зелл қаласының жанындағы Гроссер Вальдштейн тауының етегінде басталады. Ол солтүстікке қарай ирек-қиек ағып, Хоф өнеркәсіптік қаласынан өтіп, Тюрингияға кіреді. Саальфельд аңғарына дейін жақсы орманды Тюрингия орманының төменгі тауларымен ағады. Саальфельдтен кейін Саале Рудольштадтқа жетеді. Бұл жерде Шварцза өзені құяды, оның аңғарында Шварцбург қамалының қираған қалдықтары орналасқан – бұрынғы Шварцбург әулетінің ежелгі отаны. Саальфельдтен бастап Саале Тюрингия орманының солтүстігіндегі әктас төбелері аймағына кіреді және университет қаласы Йенаны қоршап тұрған төбелердің астымен өтеді. Ол Саксония-Анхальт жеріне кіріп, Бад-Кёзен шипажайынан өтеді, ал Наумбургте терең және кеме жүзе алатын Унструт өзенін алғаннан кейін Вайсенфельс, Мерзебург, Галле, Бернбург және Кальбе қалаларынан ағып өтеді. Соңында ол Барбиден жоғарыда Эльбаға қосылады, табиғи ұзындығынан қысқартылған қашықтықты басып өтеді. Саале Наумбургтен кеме жүзуге жарамды, сонымен қатар Леунадан Лейпциг маңындағы Ақ Эльстермен аяқталмаған канал арқылы қосылуы жоспарланған. Өзеннің төменгі ағысының топырағы өте құнарлы, қант қызылшасы және басқа да көптеген дақылдар өндіріледі. Оның салаларына оң жағалауда Ақ Эльстер, Оңтүстік және Солтүстік Регниц, Орла, ал сол жағалауда Ильм, Унструт, Салза, Виппер және Боде жатады. Жоғарғы ағысы жылдам. Оның Мерзебургке дейінгі аңғарында көптеген қамалдар бар, олар айналасындағы биіктерді безендіреді.