Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың Миссури штатының үкіметі
Government of the U. S. state of Missouri
АҚШ-тың Миссури штатының үкіметі мемлекеттік және жергілікті үкіметтерге, оның ішінде округтік үкіметке, қалалық және муниципалдық үкіметтерге ұйымдастырылған. Штат бастапқыда демократтар басымдығымен көзге түсетін "Тұтқыр Оңтүстік" аймағының бір бөлігі болған, бірақ 20-шы ғасырдың басында ұлттық белгіге айналды. Орта Батыстағы орналасуы республикашылдарға көптеген көрші мемлекеттерге қарағанда ертерек бәсекелесуге мүмкіндік берді. Осыған дейін бүкіл тарихында екі рет ғана республикашылдарға дауыс бергеннен кейін, ол 1904 жылдан 2004 жылға дейін ұлттық жеңімпазды дұрыс болжаған, бір рет қана қате жіберген. Дегенмен, 1996 жылдан бері штат демократтарға дауыс берген жоқ. 2008 жылы демократ Барак Обама штатты жеңіп алмастан президенттікке сайланған алғашқы демократ атанды. Штаттың оңға қарай бұрылуы 2012 жылы айқын болды, ол 1900 жылдан бері алғаш рет екі сайлау қатарынан жеңілген үміткерге дауыс берді. Республикашылдар 1940 жылдардан бері алғаш рет 2000 жылдары штаттық заң шығарушы органның және палатаның көпшілігін бақылады. Ал демократтар 2022 жылғы сайлаудағы жеңілістен кейін штаттық деңгейдегі соңғы лауазымын жоғалтты.
The government of the U. S. state of Missouri is organized into the state government and local government, including county government, and city and municipal government. While the state was originally a part of the Democratic dominated "Solid South," the state transitioned into a national bellwether at the start of the 20th century. Its position in the Midwest allowed for the state to become competitive for Republicans much earlier than many of its neighbors. After voting Republican twice in its entire history up to that point, it became a near perfect bellwether and voted for the national winner all but once from 1904 to 2004. However, the state has not voted Democratic since 1996. In 2008, Democrat Barack Obama became the first Democrat to ever win the presidency without winning the state. The state's rightward drift became apparent since, as in 2012, it voted for the losing candidate in consecutive elections for the first time since 1900. Republicans captured the state legislature and majority of House seats in the 2000s for the first time since the 1940s. Meanwhile, Democrats lost their last statewide office in the 2022 elections.
Конституция
Миссури штатының төртінші және соңғы Конституциясы 1945 жылы қабылданды. Ол үкіметтің үш тармағын – заң шығарушы, атқарушы және сот – қарастырады.
The fourth and last Constitution of Missouri, the state constitution, was adopted in 1945. It provides for three branches of government: The legislative, executive, and judicial.
Заң шығарушы билік
Заң шығарушы тармақ штаттық заң шығарушы органнан тұрады, ол Миссуридің Бас Ассамблеясы; ол екі палаталы және 163 мүшесі бар Өкілдер палатасынан (төменгі палата) және 34 мүшесі бар Сенаттан тұрады. Екі палатаның мүшелерінің қызмет мерзімі шектеулі: сенаторлар екі төрт жылдық мерзімге, ал өкілдер төрт екі жылдық мерзімге сайланады; екі палатаның мүшелері үшін барлығы 8 жылдық шектеу бар. Штат конституциясы былай демек: "Бас ассамблея әрбір жалпы сайлаудан кейінгі қаңтар айының бірінші дүйсенбісінен кейінгі бірінші сәрсенбіде жиналады. Бас ассамблея өткен жылдың 30 мамырында түнгі жартыдан кейін жабылып, содан кейін келесі қаңтар айының бірінші дүйсенбісінен кейінгі бірінші сәрсенбіде қайтадан жиналады". Жарты күндік жұмыс істейтін заң шығарушы орган болғандықтан, жалақысы төмен, және көптеген сенаторлар мен өкілдер заң шығару қызметінен басқа да жұмыспен айналысады. Штат заң шығарушыларына заң шығару жылына 31 351 доллар төленеді. Бас Ассамблея Джефферсон қаласындағы Миссури штатының Капитолий ғимаратында жиналады.
The legislative branch consists of the state legislature, which is the Missouri General Assembly; it is bicameral & comprises a 163 member House of Representatives (the lower house) and a 34 member Senate. Members of both houses are subject to term limits: Senators are limited to two four year terms, and representatives to four two year terms; a limit of 8 years for members of both houses. The state constitution provides that "The general assembly shall meet on the first Wednesday after the first Monday in January following each general election. The general assembly shall reconvene on the first Wednesday after the first Monday of January after adjournment at midnight on May thirtieth of the preceding year." As a part time legislature, compensation is low, and most senators and representatives hold jobs outside their legislative duties. State legislators are paid $31,351 per legislative year. The General Assembly meets at the Missouri State Capitol in Jefferson City.
Атқарушы билік
Атқарушы билік мемлекеттік конституцияның IV бабында баяндалған. Оның басшысы Миссури губернаторы. Губернаторға штат заңдарын орындау міндеті жүктелген. Губернатор төрт жылдық мерзімге сайланады және екі мерзімге дейін қызмет ете алады, сондай-ақ кемінде 30 жаста болуы, кемінде 10 жыл Миссури штатының тұрғыны және кемінде 15 жыл АҚШ азаматы болуы керек. Ол сонымен қатар Миссури штаты кабинетінің мүшелерін тағайындауға құқылы. Миссури штатының вице-губернаторы да бар, ол губернатормен бірдей талаптарға жауап беруі тиіс және штат Сенатының экс-официо президенті болып табылады. Вице-губернатор Сенаттың алдында кез келген мәселені талқылауға және дауыс тең болған жағдайда шешуші дауыс беруге құқылы. Бұған қоса, губернатордың қайтысы, отставкаға кетуі немесе денсаулығының нашарлауы жағдайында вице-губернатор губернатордың өкілеттіктерін өз мойнына алады. Миссури сайлаушылары бірнеше атқарушы ведомстволардың басшыларын да сайлайды: Миссуридің бас прокуроры, Миссуридің мемлекеттік хатшысы, Миссури штатының қазынашысы және Миссури штатының аудиторы. Бұл лауазымдарға қойылатын талаптар губернатордың талаптарымен бірдей, бірақ тек штат қазынашысы ғана губернатордың мерзіміне ұқсас шектеулерге ие.
The executive branch is laid out in Article IV of the state constitution. It is headed by the governor of Missouri. The governor is charged with executing the laws of the state. The governor is elected a four year term and can serve two terms and must be at least 30 years of age, a Missouri resident for at least 10 years, and a U. S. citizen for at least 15 years before holding office. He can also appoint members of the Cabinet of Missouri. There is also the Lieutenant Governor of Missouri, required to have the same qualifications as the governor, who is an ex officio president of the state Senate. The lieutenant governor is allowed to debate any and all questions before the Senate as a whole and may cast the deciding ballot in case of a tie. Additionally, the lieutenant governor assumes the office of governor in case of the governor's death, resignation, or incapacitation. Missouri voters also elect the heads of several executive departments: the Missouri Attorney General, Missouri Secretary of State, State Treasurer of Missouri, and the State Auditor of Missouri. The requirements for holding these offices are the same as those for the governor, but only the State Treasurer has term limits similar to the governor.
Сот тармағы
Сот тармағы (мемлекеттік соттар) Миссури Конституциясының IV бабында құрылған. Штаттың жоғарғы соты – Миссури Жоғарғы Соты, ол ең жоғары сот. Миссури апелляциялық соты – штаттың аралық апелляциялық соты. Ол үш округке бөлінеді: Батыс (Канзас-Ситиде орналасқан), Шығыс (Сент-Луисте орналасқан) және Оңтүстік (Спрингфилдте орналасқан). Жалпы юрисдикцияға ие штаттың соттары – Миссуридің 45 округтік соты және әр округтік сот құрамындағы қауымдасқан округтік соттар. Миссури Жоғарғы Сотында жеті судья бар, олар штаттың астанасы Джефферсон-Ситиде отырады. Федералды судьялардың (соның ішінде АҚШ Жоғарғы Сотының) өмір бойы қызмет етуге тағайындалуынан айырмашылығы, штаттың жоғарғы соты мен апелляциялық сотының судьялары 12 жылға сот алқасын ұстайды. Округтік сот судьяларының қызмет мерзімі алты жыл, ал қауымдасқан округтік сот судьяларының қызмет мерзімі төрт жылды құрайды. Судьялардың қызмет мерзіміне шектеулер жоқ, бірақ міндетті зейнеткерлік жасы – 70 жас. Миссури штаты өз Жоғарғы Соты мен Апелляциялық сотының судьяларын таңдау процесінен партиялық саясаттың кейбір элементтерін жою мақсатында бірегей әдіс енгізді. Миссури Конституциясының V бабы, 25-тармағы (а) Миссури жоспары деп аталатын процедураны белгілейді. Бұл процедура штаттың Жоғарғы Сотына, Апелляциялық сотына, сондай-ақ тәуелсіз Сент-Луис қаласы, Джексон округі (Канзас-Сити) және көпшілік дауыспен бейтарап тағайындауды қабылдаған кез келген басқа округтік соттардағы судьяларды тағайындау үшін қолданылады (қазіргі уақытта Сент-Луис округі, Клей округі, (Сент-Чарльз округі, Миссури) және Платт округі). Жоғарыда аталған соттардың бірінде вакансия пайда болған кезде, бейтарап сотты тағайындау комиссиясы өтініштерді қарастырып, үміткерлермен сұхбаттасып, губернаторға үш үміткерді ұсынады. Губернатор бос орынды толтыру үшін үш үміткердің біреуін тағайындайды. Соңында, тағайындалғаннан кейін бір жыл немесе одан астам уақыт өткен алғашқы жалпы сайлауда судья толық мерзімге сайлауда қалу үшін сайлаушылардың қолдауын алуы керек. Барлық басқа соттардың судьялары сайлаушылармен тікелей сайланады.
The judicial branch (the state courts) is established by Article IV of the Missouri Constitution. The state supreme court is the Supreme Court of Missouri it is the highest court. The Missouri Court of Appeals is the state intermediate appellate court. It is split into three districts: Western (based in Kansas City), Eastern (based in St. Louis), and Southern (based in Springfield). The state trial courts of general jurisdiction are the 45 Missouri Circuit Courts and Associate Circuit Courts within each Circuit Court. Seven judges sit on the Supreme Court of Missouri, which meets in the state capital, Jefferson City. Unlike the life tenure appointments of federal judges (including the Supreme Court of the United States), state supreme court judges hold the judicial bench for 12 years, as do judges of the Court of Appeals. Circuit Court judges have terms of six years and Associate Circuit Court judges have terms of four years. There are no term limits for judges, though there is a mandatory retirement age of 70 years. Missouri pioneered a unique way of selecting judges for its state Supreme Court and Court of Appeals in an effort to remove some of the partisan politics from the selection process. Article V, Section 25(a) of the Missouri Constitution specifies a process, known as the Missouri Plan, to appoint judges to the state Supreme Court, Court of Appeals, and circuit and probate courts in the independent City of St. Louis, Jackson County (Kansas City), and any other circuit court where a majority of voters choose to adopt nonpartisan appointment (currently St. Louis County, Clay County, (St Charles County, Missouri) and Platte County). When a position becomes available in one of the above courts, a nonpartisan judicial nominating commission reviews applications, interviews candidates, and submits three nominees to the Governor. The Governor then appoints one of the three nominees to fill the vacant position. Finally, in the first general election one year or more after the appointment, the judge must be retained by the voters in a retention election before serving a full term. Judges for all other courts are elected directly by the voters.
Аудандық және қалалық үкімет
85 000-нан астам халқы бар округтер өз жарғыларын сайлай алады, ал кішкентай округтер штат белгілеген стандартты жарғыны пайдалануға міндетті. Миссури штаттары өздері қаласа, өз жарғыларын қабылдауға қалаларға рұқсат береді; ол Одақта мұны жасаған алғашқы штат болды. Қалалық билік органдарына берілген еркіндікке қарамастан, көптеген муниципалитеттер жергілікті билігін қала әкімі мен қалалық кеңес негізінде құруды жөн көреді. Кеңес мүшелері көбінесе қала бойынша немесе округ бойынша сайланады.
Counties with more than 85,000 people may elect their own charters, smaller ones must use the standard charter dictated by the state. Missouri allows cities to adopt their own charter should they chose to do so; it was the first state in the union to do so. Regardless of the freedom given to city governments, most municipalities choose to organize their local government around a mayor and a city council. Council members are typically elected in either citywide or district elections.