Кіріспе

General Electric компаниясының онлайн қызметі (1985–1999)

GEnie (General Electric Network for Information Exchange) – General Electric компаниясының GEIS (қазіргі GXS) бөлімшесі құрған және 1985 жылдан 1999 жылдың соңына дейін жұмыс істеген онлайн қызмет. 1994 жылы GEnie шамамен 350 000 пайдаланушыға ие болды. Ең көп пайдаланушы саны бір уақытта 10 000-ға жеткен. Бұл саланың алғашқы қызметтерінің бірі болды, бірақ кейіннен World Wide Web және графикалық интерфейсті қызметтер, әсіресе AOL оны ығыстырды.

Ерте тарих

GEnie компаниясын 1985 жылғы 1 қазанда Билл Луден құрды. Ол 1985 жылғы қазанда GE-нің Ақпараттық қызметтер бөлімшесі тарапынан ASCII мәтініне негізделген қызмет ретінде іске қосылды және CompuServe-ге қарсы тұрған алғашқы коммерциялық бәсекелес ретінде танылды. Лоуден бұрын CompuServe-тің Компьютерлік, Қоғамдық (форумдар), Ойындар, Электрондық коммерция және электрондық пошта өнімдерінің жетекшісі болған. Луден DECWAR бастапқы кодын сатып алып, 1985 жылы MegaWars ойынын жасады – ол көп ойыншылы онлайн ойындардың (немесе MMOG) бірінші үлгілерінің бірі болды. Қызметті Мэриленд штатының Роквилл қаласында орналасқан General Electric Information Services (GEIS, қазір GXS) басқарды. GEIS компанияларға банктік қызметтер, электрондық деректер алмасу және электрондық пошта қызметтерін қоса алғанда, кең ауқымды, халықаралық, коммерциялық желілерге негізделген арнайы қолданбалардың әртүрлі қажеттіліктерін қамтамасыз етті, бірақ GEnie қызметін GE Mark III уақытты бөлісетін мейнфреймдерінде іске асыра алды, олар АҚШ-тың жұмыс уақытынан кейін тиімсіз пайдаланылар еді. Осы бағыт GEnie-нің құлдырауына себеп болды. Ол өте танымал болғанымен және онлайн нарықтағы маңызды күшке айналғанымен, GEnie-ге өсуге рұқсат берілмеді. GEIS басшылары қызметті тек "бос жүктеме" ретінде қарастырып, GEnie-нің өсіп келе жатқан пайдаланушы базасын қамтамасыз ету үшін желіні бір телефон желісімен немесе мейнфреймді кеңейтуді қаламады. (Бірақ кейін GE SprintNet уақытты бөлісу желісі арқылы қызмет көрсетуге келісті, оның өзінің қоңырау шалу нүктелері болды; Merit Network басқаратын SprintNet-ке Интернет шлюзі де қызметтің мәтіндік бөліктерін telnet арқылы қолжетімді етті.) Қосылудың бастапқы бағасы секундына 300 бит және секундына 1200 бит жылдамдығымен "негізгі емес уақытта" (кештер мен демалыс күндері) сағатына 5-6 доллар, ал күндізгі уақытта пайдалануды шектеу үшін сағатына 36 доллар болды, кейіннен тиісінше сағатына 6 және 18 долларға түзетілді. 2400 бит/с жылдамдығы да қосымша төлеммен қолжетімді болды. Кейін GEnie Star*Services пакетін жасады, бірақ Prodigy "Жұлдыз" сөзін пайдалануға байланысты сауда белгісіне шағымдануы мүмкін болғандықтан, ол Genie*Basic деп өзгертілді. Ол айына 4,95 долларға "шексіз пайдалану" мүмкіндіктерін ұсынды. Басқа қызметтерге қосымша төлем қажет болды, бұл сол кездегі танымал деңгейлі қызмет көрсету моделіне сәйкес келді. GEnie форумдары RoundTables (RT) деп аталды, олардың әрқайсысы, сондай-ақ басқа ішкі қызметтер, бүгінгі веб-адреске ұқсас бет нөмірімен байланысты болды; мысалы, "m 1335" деп теру GemStone III ойынының бетіне сізді жеткізеді. Қызметке RT, ойындар, электрондық пошта және сауда кірді. Бір кезде GEnie екі ай сайын шығатын LiveWire журналын басып шығарды. GEnie-нің алғашқы чат-бөлмесі LiveWire CB Simulator деп аталды, ол сол кезде танымал болған азаматтар радиостанцияларының үлгісінде жасалған.

Дөңгелек үстелдер

GEnie-дегі дөңгелек үстел – хабарламалар тақтасы ("BBS"), чат ("RealTime Conference" немесе RTC) және тұрақты файлдар сақталатын кітапханасы бар талқылау алаңы еді. Олар Интернеттің көпшілікке таралуына дейін қалыптасқан онлайн-қоғамдық мәдениеттің бір бөлігі болды, сондай-ақ CompuServe форумдары, Usenet жаңалық топтары және электрондық пошта тізімдері сияқты жеке дара ұйымдар да оған кірді. Көптеген дөңгелек үстелдерді GEnie қызметкерлері емес, сол кездегі онлайн-қызметтерде қалыпты болған қашықтықтан жұмыс істейтін тәуелсіз мердігерлер басқарды. Мердігерлер өз форумдарында өткізген уақыты үшін роялти алды. Ең танымал форумдарда бұл кіріс бір немесе екі штаттан тыс немесе толық уақытты қызметкерді жұмысқа алуға жеткілікті болды. Көптеген дөңгелек үстелдерде "тегін қол жеткізу" (оларға осы дөңгелек үстелге тегін кіруді ұсынатын) немесе "ішкі шот" (барлық қызметке тегін кіруді ұсынатын) үшін жұмыс істейтін бірнеше ақысыз көмекшілер де болды.

Көтерілу және түсу

1986 жылдың мамырында GEnie 12 000 абонентке ие болды, ақпанда 3 000-ға дейін. CompuServe-тен кейін бірнеше жыл бойы екінші ірі қызмет провайдері болғанмен, GEnie графикалық онлайн қызметтерді ұсынған Prodigy және America Online-қа қарсы тұра алмады. Бұрын тәуелсіз әзірлеуші жасаған және кейін GEnie қолдаған Aladdin сияқты бағдарламалар, Prodigy және AOL-ден келген көптеген жаңа пайдаланушыларға бейімделуге көмектесті; бұл қазіргі заманғы электрондық пошта бағдарламалары мен жаңалықтар оқырмандарына ұқсас, хабарламалар мен поштаны жүктеу және жариялау процесін автоматтандырған, қолдануға ыңғайлы интерфейске ие болды. Сонымен қатар, GEnie Интернет электрондық пошта шлюзін әзірлеуге уақыт бөлді, ол 1993 жылдың 1 шілдесінде ашылды. GE, 1996 жылы GEnie-ді Yovelle компаниясына сатты, кейін оны IDT Corp. сатып алды. IDT, GEnie-ді (енді үлкен әріптерсіз "Genie" таңбасымен) интернет-провайдерге айналдыруға тырысты, бірақ сәтті болмады. IDT сонымен қатар мәтіндік қызмет үшін графикалық интерфейс (GUI) әзірлеуді қаржылады; бұл клиент шығарылды, бірақ қызмет оның танымал болуына жеткілікті уақытқа созылмады. Басқа онлайн қызметтердің өсуімен бірге GEnie-ге келушілер саны азайды және 1996 жылы тарифтік саясаттың күрт өзгеруінен кейін күрт төмендеді. Пайдаланушыларға барлық негізгі (бір тарифтік) қызметтер тоқтатылатыны туралы бар болғаны 12 сағат бұрын хабарланды, ал қалған қызметтердің бағасы күрт өсті. Соңғы жылы ішкі деректер бойынша пайдаланушылардың саны 10 000-нан аспады. 1999 жылдың 4 желтоқсанында 2000 жылғы мәселеге байланысты GEnie 27 желтоқсанда жабылатыны туралы хабарланды. Қалған пайдаланушылар сәлемдесу үшін азаматтық форумдардың (RoundTables) чат-аймақтарына жиналды. Бірақ GEnie тағы төрт күнге жабылмады, және әр күні оны қараушылардың саны азайды. 1999 жылдың 30 желтоқсанында түн ортасына дейін азаматтық форумдар мен GEnie-нің барлық аймақтары, басқы беттен басқа, қолжетімсіз болды.

Мұра

Бірнеше кітап, телешоу, фильмдер және басқа жобалар GEnie-де туды және шабыттанды. Мысалы, J. Michael Straczynski жасаған Babylon 5 телешоуы алғаш рет GEnie-дің Ғылыми-фантастикалық дөңгелек үстелдерінде (Science Fiction RoundTables) жарияланды. Бұл дөңгелек үстелдер шоудың алғашқы онлайн "үйі" болды және оның көрсетілім барысында көптеген ішкі әзілдер мен сілтемелердің бастауы болды. GEnie-нің негізін қалаушы Билл Луден News Corp компаниясынан Delphi онлайн қызметін сатып алу үшін инвесторлар тобын құрды, онда ол қызметтің тек мәтіндік форматтан вебке (және сағатына төлеуден жарнамалық кіріс моделіне) көшуін басқарды.