Кіріспе
1675–1676 жылдардағы Вирджиниядағы отаршылдық үкіметке қарсы көтеріліс
Бейкон көтерілісі – 1676–1677 жылдар аралығында Вирджиния қоныс жайлаушылары ұйымдастырған қарулы көтеріліс. Ол Натаниел Бейконның колониялық губернатор Уильям Берклиге қарсы, Беркли Вирджиниядан американдық үндістерді қуу туралы Бейконның өтінішін қабылдамағаннан кейін басталды. Үкіметтік күштер көп ұзамай келді және қарсылық көрсеткен топтарды жеңіп, отаршылдық үкіметті тікелей Корольдік бақылауға қайтару үшін бірнеше жыл бойы реформа жасады. Бейкон көтерілісі Солтүстік Америка колонияларындағы мазасыз шекара тұрғындарының қатысқан алғашқы көтерілісі болды (одан кейін Мэрилендте Джон Куд пен Жозиас Фендалл қатысқан ұқсас көтеріліс болды). Еуропалық мерзімі өткен қызметкерлер мен африкалықтардың (мерзімі өткен, құл және бос негрлердің араласуымен) арасындағы одақ отарлаушылардың жоғарғы табын алаңдатты. Олар 1705 жылғы Вирджиния құл кодексін қабылдау арқылы құлдықтың нәсілдік жіктелуін күшейтіп, болашақтағы біріккен көтерілістерден екі нәсілді бөлуге тырысты. Көтеріліс Вирджиниядан американдық үндістерді қуудың бастапқы мақсатына қол жеткізе алмаса да, Беркли Англияға қайтарылып алынды.
Кіріспе
1650-ші жылдардан бастап, темекі бағасының жоғарылығы темекі отырғызуды да, иммиграцияны да ынталандырған кезде, отаршылар орманды кесіп, Американың түпкі тұрғындары тазартқан жерлерге темекі өсіруге тырысты. Алдыңғы онжылдықтарда түпкі тұрғындар өсірген және ауылдан әкелген азық-түліктерімен сауда жасаса, отаршылар астық өсіруді және мал шаруашылығын үйренді; терілер (туған жерлер немесе шекарашылар ұстап, дайындаған) жаңа негізгі сауда тауарына айналды. Керісінше, жергілікті егістік жерлері отаршылардың еркін жүріп-тұратын шошқаларына (олар егіндіктеріне зиян келтірді) ғана емес, сонымен қатар темекіге оңай ауыстырылатын болды. Отаршылардың егіншілік әдістері егістіктерді қоректік заттардан арылтып жібергендіктен (эрозияға байланысты да, тыңайтқыштарды қолдану сирек немесе тиімді болғандықтан да) жаңа егістік жерлер үнемі іздестірілді. Сонымен қатар, көбінесе эмигранттар еңбек шартын аяқтап, жаңа дағдыларымен темекі шаруашылығымен айналысуды қалады. Вирджинияның Солтүстік мойынында (Раппаханнок және Потомак өзендерінің суайдындарындағы салыстырмалы түрде дамылмаған аймақ, Вирджинияның оңтүстік-шығысындағы тазартылған және егілетін жерлер мен Мэрилендтің шығысындағы тазартылған және егілетін жерлер арасында) бұрынғы жұмыс берушілерінен егіндік жерді жалға алудың орнына, босатылған келісімшарт бойынша жұмыс істегендер және басқа еуропалық иммигранттар 1634 жылдан бері Таж түпкі тұрғындарға арнаған жерлерді тазартып, қоныстандыра бастады. Алайда, Англиядағы Азамат соғысынан кейін Англия монархиясының қайта орнатылуымен, ішкі қақтығыстан қашу үшін Англиядан көшіп кетуді таңдаған адамдар азайды. Бірінші ағылшын-голландия соғысы мен Екінші ағылшын-голландия соғысы арасында Таж навигациялық актілерді қабылдады, атап айтқанда, колонияларда өсірілген темекі тек ағылшын саудагерлеріне сатылуы және ағылшын кемелерінде Англияға жеткізілуі керек деген жаңа ереже. Колониялық темекінің сапасы төмен болғандықтан, ол голландиялық саудагерлерге немесе континенттік нарыққа сатылатындықтан, ағылшын саудагерлері 1600 жылдардың ортасына қарай темекіге артық ұсыныс жасады және оның бағасы күрт төмендеді. Голландиялықтар темекі үшін фунтына үш пенни төлеген болса, ал шағын плантатор жылына 1000 фунт өсіре алатын болса, ағылшын саудагерлері фунтына жарты пенни немесе одан аз төлейді. Вирджинияның губернаторы Уильям Беркли, Англиядағы Азамат соғысы басталғанға дейін қысқа уақыт бұрын колонияға келді және 35 жылға жуық уақыт бойы қызметте болды. Беркли 1644 жылы түпкі тұрғындар қоныстарды қырғынға ұшыратқаннан кейін 1645 жылы колонияға оралғанға дейін король Чарльз үшін күресу үшін Англияға оралды. Ол басқыншы Опечанканофты тұтқындап, көтерілісті басуға көмектескен әскери күштерді басқарды. Берклиде сонымен қатар бобёр тері саудасының патшалық монополиясы болды және ішкі аймақтағы тері саудагерлеріне олар немесе түпкі тұрғындар жинаған терілерді әкелгені үшін лицензиялық алым төледі, содан кейін саудагерлер Берклидің компаниясына сатты. Беркли голландиялықтардың жеңілгенінен кейін танымалдылығы төмендеді, себебі темекі өсімі аяқталды, сондай-ақ қақтығыс пен жеке себептерге байланысты. Король Чарльз сияқты Беркли де ағылшын азаматтық соғыстары кезінде он жылдан астам уақыт бойы заң шығарушы сайлау өткізуден бас тартты (оның бір бөлігі кезінде пуритандық Ричард Беннетт, Эдвард Диггс және Сэмюэл Мэтьюс оны "Ұзақ Ассамблея" кезінде колонияның бас атқарушысы ретінде алмастырды). Ол сондай-ақ сүйіктілеріне (2000, 10 000 немесе тіпті 30 000 акр) үлкен жер гранттарын берді және шағын плантаторларға қарағанда өте бай болды (Джеймстаунның сыртында Green Spring Plantation, сондай-ақ колониалды астанада 5 үйді жалға берді, 400 ірі қара мен 60 жылқы, сондай-ақ бірнеше жүз қой, бағалы үй күмісі және сақталған астықтың құны мың фунт стерлингке жуық). Берклидің сүйіктілері әртүрлі округтердегі жергілікті милицияға басшылық етті, сондай-ақ үлкен жерлерін тазартып, жерді өңдеген шағын фермерлерден квитенттер алды. 1662 жылы губернатор Беркли ағылшын шенеуніктерін ескертті, темекі бағасының төмендігі тіпті жүк және кедендік төлемдерді де қамтымайды, тіпті шағын фермерлерге күнкөріс табысын да қамтамасыз етпейді, олар наразылық білдірді, ал 1667 жылы бірнеше ауа райы оқиғалары темекі өнімін құлдыратуға әкелді. Соған қарамастан, монархияны қалпына келтіргеннен кейін король ағылшын негізіндегі сүйіктілеріне Солтүстік мойынды меншік ретінде берді және 11 жылдық өтелмеген квитенттерді төлеу құқығын берді (бұл қосымша салық сияқты көрінді). 1670 жылға қарай наразылық кеңінен тарады, осы кезде жерсіз салық төлеушілердің көпшілігі Бургесс палатасының өкілдерін сайлау құқығынан айырылды. 1673 жылдың желтоқсанында наразылық білдірген петициялар тобы Джеймстаун қаласынан тыс Лаунс Крик шіркеуінде кездесті, ал 1674 жылы Вирджиниядағы екі көтеріліс көшбасшылардың жетіспеуінен сәтсіз аяқталды. Сонымен қатар, Пенсильвания және Мэрилендтің солтүстігінен келген Сускеханок халқы Ирокез конфедерациясымен одақтасқан халықтар тарапынан ығыстырылып, Мэрилендке (алғашқыда қарсы алынған) және Вирджинияға оңтүстікке көшті. Секокоуон (сол кезде Чикакоан деп белгілі), Доег, Патавомек және Раппаханнок түпкі тұрғындары Мэрилендтен ығыстырылып, Вирджинияның шығыс аймақтарында жылдам қоныстанғандықтан Солтүстік мойын аймағына көшуді бастады және жерлерін және ресурстарын қорғау үшін жергілікті тайпаларға қосылды. 1666 жылдың маусымында губернатор Беркли Раппаханок округының генерал-майоры Роберт Смитқа колонияның солтүстік бөлігіндегі түпкі тұрғындарды жоюға болатынын айтты, бұл "барлық басқа да үндістерге үлкен қорқыныш пен мысал және нұсқау" береді, сондай-ақ оларға қарсы экспедиция олардың әйелдерін және балаларын құлдыздап, колониядан тысқары сату арқылы қаржыландырылуы мүмкін. Шекарашыларға келген зиян үшін үндістерді құлдыздауға Женерал Ассамблея Джон Пауэллдің Нортумберленд округынан келген жағдайында рұқсат берген. Осылайша, отаршылар жақын жердегі түпкі тұрғындарға соғыс жариялады. 1669 жылға қарай отаршылар Потомактан батысқа дейінгі жерді, соның ішінде Вашингтон, округ Колумбиядағы Ми Лорд аралына (қазіргі Теодор Рузвельт аралы) патенттеді. 1670 жылға қарай олар Доегтің көп бөлігін Вирджиния колониясынан Мэрилендке айдап шығарды - Каролина округындағы Нанзатико/Портобаго жанында тұрғандардан басқа.
Нысандар
Бэконның ізбасарлары көтерілісті колонияның барлық әлеуметтік топтарының "ортақ игілікті" қорғау және оның әл-ауқатын арттырудағы ортақ мүдделерін мемлекеттік деңгейде мойындатуға бағытталған күш-жігер ретінде пайдаланды. Дегенмен, бұл көтеріліс барлық топтардың да мүддесін қамтамады. Америка тумаларының және еуропалық әйелдердің екеуі де қоғамда аз танымал мүшелер ретінде Бэкон көтерілісінде маңызды рөл атқарды. Алайда, Бэкон және оның ізбасарлары мен Беркли арасындағы негізгі дау Америка тумаларын қалай басқару мәселесінде болды. Беркли олардың кейбірін бағынышты етудің пайдалы екенін айтты: "Мен мейірімге біздің күшіміз жеткен үндістерді тыңшыларымыз бен ақыл-кеңесшілеріміз ретінде сақтап, одан да қатігез жауларды анықтауға мүмкіндік берер едім", – деді ол. Ал Бэкон бұл тәсілді тым кешірімді деп санады, "Біздің мақсатымыз – барлық үндістерді жоқ қылу және құрту".
Американың жергілікті тұрғындары шабуыл жасады
1675 жылдың шілдесінде Вирджиния штатының Стаффорд округінде Дойг индейлері екі қоныс аударушыны өлтіріп, жүгері егістерін және ірі қара малын жойды. Стаффорд округінің милициясы шабуыл жасағандарды іздеп тауып, бір үйдің ішінде 10 Дойгті өлтірді. Осы уақытта полковник Мейсон мен капитан Джордж Брент басқарған тағы бір милиция, жақын маңдағы достық Сусквеханнок тайпасының үйіне шабуыл жасап, олардың 14-ін өлтірді. Шабуыл тек үйден біреуі қашып, Мейсонмен бетпе-бет кездесіп, олар Дойг емес екенін айтқанда тоқтады. 31 тамызда Вирджиния губернаторы Уильям Беркли Сусквеханноктардың Дойгпен бірге Стаффорд округіне жасалған шабуылға қатысқанын жариялады. 26 қыркүйекте майор Томас Труман басқарған Мэриленд милициясының 1000 сарбазы Сусквеханнок тайпасының Мэрилендтегі бекінісіне бағыт алды. Көп ұзамай полковник Джон Вашингтон мен полковник Айзек Аллертон жетекшілік ететін Вирджиния милициясы да оларға қосылды. Труман бес Сусквеханнок басшысын келіссөздерге шақырды. Басшылар шілдедегі Стаффорд округіндегі шабуылға жауапкершіліктен бас тартты, бірақ куәгерлер Сусквеханноктардың өлтірілген қоныс аударушылардың киімдерін кигенін байқағаннан кейін, сотсыз және келіссөздерде берілген уәделерге қарамастан, сондай-ақ Лорд Балтимордың медалі мен Мэрилендтің бұрынғы губернаторының қол қойған қағаздық міндеттемесін басшылардың бірі көрсеткеніне қарамастан, олар өлтірілді. Бекіністегі тайпа мүшелері басшыларының түсініксіз жоғалуына қарамастан қарсылық көрсетуді жалғастырды, бірақ көптегендері әйелдері мен балаларымен бірге қашып құтыла алды. Мэриленд билігі майор Труманды қызметтен шеттету туралы шешім қабылдады, ал губернатор Беркли осы қырғынды естігенде ашуға булықты. 1676 жылдың қаңтар айында Сусквеханноктар плантацияларға шабуыл жасап, Мэрилендте 60 және Вирджинияда тағы 36 қоныс аударушыны өлтірді. Басқа тайпалар да оларға қосылып, қоныс аударушыларды өлтіріп, үйлер мен егістіктерді өртеп, малдарды Джеймс және Йорк өзендерінің алаптарына дейін қырды.
Берклидің бекіністері мен Бэконның шабуылы
1676 жылдың ақпан айында Вирджиниядағы шабуылдардан кейін Беркли бастапқыда сэр Генри Чичели мен полковник Гудрич басшылығымен Вирджиния милициясын шабуылдаушыларды қууға шақырды, бірақ кейін бұл жорықты кері қайтарып алып, қорғаныс соғысын жүргізуге бел буды. Бурджестер палатасы Берклидің шекара бойында 500 сарбазбен сегіз бекініс салу және жабдықтау жоспарын мақұлдады, достық тайпаларды жұмысқа алуға рұқсат берді және "жабайыларға" қару-жарақ сатуға тыйым салды. Сәуір және мамыр айларында милициядан ешқандай қаза болған жоқ, сонда Беркли жоспарының сәтті болғанын жариялады, бірақ Бэконның жақтастары гарнизон губернатордың тікелей рұқсатысыз шабуылдаушыларды қуаламайтынына шағымданды, ал осы уақытта шеткі плантациялар өртеліп, мал ұрланып, қоныс аударушылар өлтіріліп немесе тұтқынға алынды. Шекарадағы плантаторлар өздерін қорғау құқығын талап етті. Кейін Бэкон бұл іс-әрекеттерді Берклидің құнды бобр терісі саудасына кедергі келтірмеу ниетімен байланыстырды, бірақ тарихшылар милицияның көбінесе достық және жау тайпаларды ажырата алмағанын атап көрсетеді. Губернатор Берклидің тума американдықтардың шабуылдарына жауап беруден бас тартуына ашуланған Чарльз-Сити округінің фермерлері Джеймс өзеніндегі Мерчантс Хоупқа жиналды, бұл 1622 жылы болған қырғынның орны, жаңа шабуыл жасаушы топ туралы қауесеттер естігеннен кейін. Натаниел Бэкон бір мөлшерде брендімен келді, таратылғаннан кейін ол көшбасшы болып сайланды. Берклидің бұрынғы бұйрығына қайшы, және Бэкон үндістерге шабуыл жасауға рұқсат алуға тырысқанда, оның қарулы милициясы Сускеханнок жауынгерлерінен кек алу үшін Нью-Кент округіне Чикахомини өзенін кесіп өтті, бірақ олар Памунки жеріне жеткенде, адамдар Драгон Батпағына қашып кеткенін көрді. Содан кейін олар Аппалачи таулары бойындағы сауда жолы – Сенека жолына қарай батысқа қарай жол тартты. Губернатор Беркли Бэконның милициясы Памункилерді жасыруға мәжбүр еткеніне ашуланды және бұл әрекетті заңсыз және бүлікшіл деп жариялады, бірақ Бэконның губернаторға қарызы бар ақшаны төлеу туралы хаты мен үкіметке де, өзіне де қарсы жаман ниеті жоқ екенін қайталауына қарамастан. Алайда, Сускеханноктарды таба алмағандықтан, Бэконның милициясы қоныстарға артын бұрып, мамыр айында Роанок өзеніне және Окканечи тайпасына жеткенше оңтүстікке қарай шабуыл жасады. Окканечи жауынгерлерін (және олардың Манникин одақтастарын) өз ауылдарын тастап, батысқа қарай Сускеханнокқа шабуыл жасауға көндіргеннен кейін, Бэкон мен оның адамдары осы қызметтер үшін төлеуден бас тартты, бірақ оның орнына азық-түлік пен бобр терісін талап етті. Олар оны алмай, Окканечи басшысын және көптеген Окканечи ерлер, әйелдер мен балаларын өлтірді, олардың саны 100-ден 400-ге дейін жетеді, ауылдарда қалды, содан кейін олардың қоймаларын тонап, шығысқа қарай Джеймстаунға қайта оралды. Осы уақытта Беркли 300-ге жуық адамды жинап, оларды Джеймс өзенінің сарқырамасына (қазіргі Ричмонд) алып барды, бірақ Бэконның күштерін тосқауылдау үшін кеш қалды. Сондықтан ол Бэконды және оның ізбасарларын заңсыз, бүлікшіл деп жариялаған тағы бір жарлық шығарды, ал оның әйелі Бэконның өзінің ізбасарларының әйелдері мен балаларын қамтамасыз етуге берген уәдесі тек бос үміттерді тудыратынын мәлімдеді. Леди Беркли Бэконның сауда серіктесі Уильям Бэрд I-ге 400 фунт стерлинг, ал оның інісі Натаниел Бэконға 200 фунт стерлинг берешегі бар екенін және оның әкесі оның вексельдерін төлеуден бас тартқанын мәлімдеді.
Джеймстаунға қайта оралу
Хенрико округіне оралғаннан кейін Бэконның жақтастары Берклидің үнді шабуылдары мен басқа да мәселелерді жақсырақ шешу үшін Бурджестер палатасына жаңа сайлау шақырғанын білді. Шерифтің Бэконға қарсы Берклидің жарияланымын оқығанын ескермей, сайлаушылар Бэконды және оның досы капитан Джеймс Крюсті Бурджестер палатасына өкілдік етуге сайлады. Бірақ Бэкон мен оның 40 қарулы серігі Джеймстаунға кемесін тоқтатуға тырысқанда, форттан оқ атылып, олар қараңғы түскен соң Ричард Лоуренс пен Уильям Драммондпен мейрамханада кеңесу үшін жасырынып түсті. Бірақ ол кемесіне қайтып бара жатқанда табылған соң, өзен бойымен қуылды және капитан Томас Гардинерге (Adam and Eve кемесінде) бағынуға мәжбүр болды. Губернаторға жеткізілген соң, Бэкон джентльмендей мінез танытып, үкіметке бұдан әрі бағынбауға уәде берген қағазға қол қойғаннан кейін босатылды, содан кейін Губернатор кеңесі алдында мойынсұнуын білдіруге рұқсат алды. Жаңа мүшелердің көпшілігі Бэконның шағымдарын қолдағанына қарамастан, губернатор Беркли бастапқыда жаңадан сайланған Бурджестер палатасын бақылауға алды. Беркли заң шығарушы органның үнді мәселесімен айналысуын талап етті, бірақ Үндістер ісі жөніндегі комитетпен бірге отыру үшін екі кеңесші сұрау мәселесі дауысқа салынбады, ал Памунки королевасы күйеуінің бұл соғыста ағылшындарға көмектесіп қаза болғаны үшін өтемақы талап етті, бірақ ақырында Бурджестер 1000 адамнан тұратын әскерді бекітті. Қайта құрылған Бурджестер палатасы ақырында төменде талқыланатын «Бэкон заңдары» деп аталатын бірқатар маңызды реформаларды қабылдады. Бірақ сол кезде Бэкон Джеймстауннан қашып, әйелінің ауырып қалғанын Берклиге айтты, бірақ көп ұзамай Хенрико округіндегі еріктілер армиясын басқарып, тума халқы шабуылдарды жаңартып, 8 қоныс аударушыны, соның ішінде отбасыларын жойды. Бэкон жүздеген ашулы серіктерімен бірге Джеймстаунға оралып, «жаңа салықтар болмасын» (қосымша салықтар мен әскери жинақ болмасын) деп талап етті. Бэкон үндістерге қарсы күштерді басқару үшін әскери комиссияны, сондай-ақ өзінің офицерлеріне бос комиссияларды талап етті. Бірақ губернатор Беркли бастапқыда қысымға көнбеді, көшеде Бэконды қарсы алып, оны сатқын деп жариялады. Бэкон адамдарын Берклиге бағытталған қаруларын көтергенде, ол «көкшесін ашып», Бэконға өзін атуға айтты. Губернатордың мойынсұнбайтынын көріп, Бэкон адамдарын көрші үйлердің терезелерінен көрініс тамашалап тұрған Бурджестерге бағытталды. Бурджестер Бэконды өзінің Ұзын бөлмесіне шақырғанда, губернатор мойынсұнып, әскери комиссияларға қол қойды және Бэконның мінез-құлқын патшаға ақтауға хат жазды. Бэконның болмауында жиналыс, мүмкін Лоуренс пен Драммонд немесе Томас Блейтон (соңынан Эдвард Хилл жиналыста «Бэконның ұлы күші» деп атаған) дайындаған «Бэкон заңдары» арқылы асығыс түрде қабылданды. 1677 жылғы Бурджестер сессиясында күшін жойғанмен, олар губернатордың өкілеттіктерін шектеді, үкіметтік іс-қимылдар үшін белгілі бір төлемдерді белгіледі, бір уақытта бір адамның бірден бір маңызды округтік лауазымды (шериф, сот хатшысы, геодезист және эшеатор) иеленуіне тыйым салды және жерсіз еріктілерге сайлау құқығын қайтаруға мүмкіндік берді (оның ішінде округтік соттар мен рекстрлер жинаған салықтарда).
Джеймстаунның өртелуі, одан әрі шабуылдар, әскери соттар және Бэконның өлімі
Бэконның әскерлері тағы да Джеймстаунға жеткенде, ол қаушатсыз болып көрінді, оған үш ауыр зеңбірекпен қорғалған тар мойын арқылы ғана жақындауға болатын. Дегенмен, Бэкон мойынның соңында шикі қамал салуды бұйырды, ал Берклидің әскерлері шикі құрылысқа оқ атқан кезде, губернатордың жақтастарының әйелдерін жинауға атты әскерлерді жіберді. Осылайша, Элизабет Пейдж, Анжелика Брей, Анна Баллард, Фрэнсис Торп және Элизабет Бэкон (оның үлкен туысының әйелі) бірнеше үнді тұтқындарымен бірге қамалдың қабырғаларына орналастырылды, егер атыс қайта басталса, олар қауіпке ұшырар еді. 15 қыркүйекте Берклидің әскерлерінің бір бөлігі шабуылға шықты, бірақ сәттілікке жете алмады, сондықтан Берклидің кеңесшілері қаладан кетуді ұсынды. Олар зеңбіректерді қадап, азық-түлікті кемелерге тиеп, түнде өзенмен төмен қарай сырғып кетті. Осылайша, Бэконның әскерлері қаланы қайта басып алды. Алайда, Бэкон өзінің бұрынғы ізбасары Джайлс Брент солтүстік округтерде әскер жинап, Бэконға және оның адамдарына шабуыл жасау үшін оңтүстікке қарай жорыққа шығып жатқанын да білді. Сондықтан, Бэкон, Лоуренс, Драммонд және басқалары 19 қыркүйекте колонияның астанасы Джеймстаунды өртеп жіберуге шешім қабылдады. Бэконның ізбасарлары астананы өртеп, Джеймстаунның сыртындағы Берклидің Green Spring плантациясындағы лагерін тастағаннан кейін, негізгі күш шығысқа қарай Йорктаунға сапар шекті. Содан кейін олар Йорк өзенін кесіп, Глостер округінде Бурджесс палатасының спикері Августин Уорнердің үйі – Уорнер Холлға орналасты. Алайда, Глостер әскерлері бұдан әрі ант беруден бас тартты. Бұл Бэконды көңілсіздікке түсірді, сондықтан ол Рев. Джеймс Уоддингті қамауға алды, ол халықты жазылудан бас тартуға тырысқан еді. Бэкон сондай-ақ осы қарсыластарының кейбіреулерін соттауға немесе Карвер мен Блэндке айырбастау үшін әскери соттар құрды, бірақ тек бір дезертирді ғана атты. Бэкон сонымен қатар капитан Джордж Фарлоуды (бұрын Кромвельдің адамы болған) және 40 сарбазды губернатор Берклиді Вирджинияның Шығыс жағалауындағы Аккомак округінде кеңес мүшесі Джон Кастистің плантациясында тұтқындауға жіберді, бірақ рейд сәтсіз аяқталды, ал Фарлоу тұтқындалып, асылды. Сондай-ақ, Шығыс жағалау тұрғындарына арналған манифест те тиімді болмады. Сондықтан, Бэкон губернатордың және оның достарының мүліктерін тонап, әскерін жабдықтауға бұйрық берді. Мал, қой, шошқа, жүгері және үй жиһаздарын алып, Бэконның сарбаздары досын да, жауын да тонады, оның қолдауын әлсіретті. Бэкон өзінің соңғы штабын Вест-Пойнттан бірнеше шақырым шығысқа қарай Глостер округіндегі Майор Томас Пате үйінде орналастырды, бірақ дизентерияға шалдығып, Рев. Уоддингті соңғы қасиетті рәсімдерге шақырғаннан кейін, 1676 жылдың 26 қазанында қайтыс болды. Оның денесі ешқашан табылған жоқ; Берклидің бұйрығымен қабірді қазған кезде, сандықта тек тастар болды.
Басып шығару
Бэкон және оның көтерілісшілері Берклиге көмекке жіберілген Томас Ларимордың қолбасшылығындағы Корольдік теңіз флотының эскадрильясымен жеткізілген полковник Герберт Джеффрис басқарған 1000 ағылшын әскерінен тұратын Корольдік күшпен ешқашан кездеспеді. Лоренс пен Драммондтың әскери тәжірибесі болмады, ал тәжірибесі бар Джайлс Блэнд Карвермен бірге ұрлау әрекеті кезінде тұтқындалып, Берклидің тұтқыны болды. Сондықтан, қалған көтерілісшілер Джон Инграмды, Бэконның екінші қолбасшысын, бірақ кәсібі бойынша белдікшіні өздерінің жетекшісі етіп сайлады. Алайда, ол өзінің адамын тамақтандыруда және көптеген осал аймақтары бар жүздеген мың акр жерді бақылау қажеттілігінде үлкен қиындықтарға тап болды. Осыдан кейін көтеріліс ұзаққа соқпады. Инграм өзінің негізгі күшін Йорк өзенінің бастауында орналастырды, стратегиялық маңызды нүктелерде шағын гарнизондарды орналастырды – олардың ішінде губернатор Берклидің Грин-Спрингтегі резиденциясы, майор Артур Алленнің Джеймс өзенінің арғы жағындағы үйі (кейін Бэконның қамалы деп аталды, бірақ Бэкон онда ешқашан тұрмаған), полковник Уэсттің Вест-Пойнт маңындағы үйі, Кеңесші Бэконның Кингс-Крик пен Йорктаундағы (екеуі де Йорк өзенінде) үйлері, сондай-ақ полковник Джон Вашингтонның Вестморленд округіндегі үйі (солтүстікке қарай). Беркли Чесапик шығанағы арқылы бірнеше сәтті шабуылдар жасады және Тидуотер Вирджиниясының бойында шашырап кеткен көтерілісшілердің шағын топтарын жеңді. Майор Беверли капитан Томас Хансфордты және оның Йорктаундағы гарнизонын тұтқындады, содан кейін майор Эдмунд Чизимен мен капитан Томас Уилфордты тұтқындауға оралды. Алайда, Берклидің күштері де шығынға ұшырады. Йорк өзеніндегі Кингс-Крик гарнизонына жоспарланған шабуыл оның жетекшісі капитан Хьюберт Фаррилдің қазасына әкеп соқты. Майор Лоуренс Смит Глостер округінде адалдарды жинады, бірақ олар Инграмның күштерімен кездескенде, майор Бристоу ортағасырлық стильде жеке жекпе-жекке шақырды, ал адалдардың қатардағы сарбаздары қаруларын тастап, үйлеріне қайтты. Миддлсекс округінде тағы бір үлкен күш жиналды, бірақ Инграм Грегори Уэйкелетті және атты әскерлерді жібергеннен кейін тарап кетті. Осылайша, Берклидің Йорк өзенінің оңтүстігінен Инграмға шабуыл жасау жоспары, ал солтүстік және шығыстан шабуыл жасаған басқа адалдардың жоспары сәтсіз аяқталды. 1676 жылдың қараша айында Корольдік флот келді. "Конкорд" кемесінің капитаны Томас Грантхэм Лоренстің халықтың ауыр қысымға ұшырағаны және бейтараптықты сақтау туралы өтініштеріне қарамастан Йорк өзенінде жүзіп өтті. Грантхэм Берклиді шамалылық танытуға көндіруге тырысты, ол Берклиге көп ұзамай пайдалы болды, бірақ Лоренс пен Драммондқа кешірім беруге рұқсат бермеді. Содан кейін Грантхэм Йорк өзенімен жоғары көтеріліп, Вест-Пойнттағы Пате үйіне барды және сол жердегі көтерілісшілерді қарусыздандыру үшін айлакерлік пен күш қолданды. Инграм 300 адам, төрт үлкен зеңбірек және көптеген кіші қарулармен Вест-Пойнт гарнизонын тапсырды, содан кейін Грантхэм Джон Весттің үйіндегі көтерілісші гарнизонына брендидің баррелімен және кешірім беруге уәде беріп астыртын жолмен кірді. Алайда, 3 зеңбірек, 500 мылтық және аң аулауға арналған мылтықтар мен 1000 фунт оқ-дәріні тапсырғаннан кейін, олар қауіпсіз болғаннан кейін, ол кемелердің қаруларын оларға бұрып, көтерілісшілерді қарусыздандырды. Беркли Инграм мен Лэнгстонды Тиндалл нүктесіндегі капитуляциядан кейін кемеде бірге тамақтануға шақырды, ал ерлер патша мен губернаторға тост айтқаннан кейін тарауға рұқсат алды. Содан кейін Грегори Уэйкелеттің атты әскерінің бағынуын қамтамасыз ету үшін Беркли кешірім ғана емес, сонымен қатар Бэконның бұрынғы адамы үндістерден алған вампумның бір бөлігін де ұсынды.
Салдары
Көтерілісші күштер басылғанымен, колонияның жағдайы өте қиын еді, көптеген плантациялар тасталып немесе тоналды. Үкіметте қаржы жетіспеді, ал еңбек күшінің жоқтығы темекі мен астықтың шағын өнімдеріне әкеп соқты. Бірақ, жыл соңында темекі кемелері киім-кешек, мата, дәрі-дәрмек және тұтыну тауарларымен келе бастады.
Патшалық комиссиясы мен Берклидің өлімі
Сол арада тергеу комитеті есебін патша Карл II-ге тапсырғаннан кейін, Беркли губернаторлық қызметінен босатылып, Англияға қайта шақырылды. Бір тарихшының айтуынша, "темекі саудасы патша қазынасына әрбір еңбекші адамнан шамамен 5–10 фунт стерлинг табыс әкелгендіктен, Карл II отаршылдарды осы өнімді өсіруден бөлгісі келмеді, себебі бұл патшалық кіріске кедергі келтіруі мүмкін еді". Карл II былай дегені хабарланды: "Ол ескі ақымақ, мен әкемді өлтіргенімнен гөрі, сол шұбар елде көбірек адамдарды өлтірді". Патшаның бұл сөздері жазылған деректерде кездеспейді, ал оқиғаның бастауы оқиғадан кем дегенде 30 жыл өткен соң пайда болған отаршылдық аңызға ұқсайды. Патша әкесінің жауына көрсеткен кешірімімен мақтанған. Беркли әйелі Фрэнсис Берклиді Вирджинияда қалдырып, Англияға аттанды. Ол патшаның қазіргі губернаторды қабылдамайтынына тігіс тіккенін хабарлаған хат жіберді. Бірақ Уильям Беркли 1677 жылдың шілде айында Англияға қонғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды.
Тарихи келіспеушіліктер
Бір тарихшының айтуынша, Вирджиния элитасы қарапайым плантаторлардың адалдығын сақтап, болашақтағы көтерілістерді болдырмау үшін, олар "шекарадағы үндістерді жерінен айырып, жоюға бағытталған соғыстарды бастау керек болды, оларға қарсы шығу емес". Ол бұл элитаны жалпы жаулары – индейлерге қарсы соғыста қарапайым плантатормен байланыстыратынын және элитаға ерікті ақ адамдарды жермен қанағаттандыруға мүмкіндік беретінін түсіндірді. Тейлор былай деп жазады: "Құлдарға болашаққа үлкен үміт беру үшін 1705 жылы жиналыс әр бостандыққа шыққан адамға елу акр жерді уәде етіп, бас-аяғы тік жүйеді қайта жаңғыртты, бұл уәде үкіметті үндістерден жер алуды жалғастыруға міндеттеді". Бейкон өзінің әскеріне салық жеңілдіктерін, алдын ала белгіленген жалақыны және "олардың туы астында қызмет ететін уақытқа дейін" келісімшарттардан бостандықты уәде етті. Қара және ақ жалдамалы қызметшілер шекаралық көтеріліске қосылды. Олардың бір мақсатпен біріккенін көргенде, билеуші топ қорқып кетті. Тарихшылар бұл көтеріліс құлдықпен байланысты нәсілдік айырмашылықтарды күшейтуді жеделдетті деп санайды, бұл плантаторлар мен колонияның кедейлердің бір бөлігін бақылаудың жолы болды. Мысалы, тарихшы Эрик Фоннер былай деп жазады: "Ақтардың азаматтық соғыстан қорқуы Вирджинияның билеуші элитасын қорқытты, олар билікті нығайту және беделін жақсарту үшін қадамдар жасады: мысалы, дауыс беру үшін мүліктік талаптарды қалпына келтіру, салықтарды төмендету және американдық үнді саясатын қабылдау". Келесі жылы сол газетте Томас Мэтьюдің 1704 жылы (өлімінен бір жыл бұрын) жазған "Бейкон көтерілісінің басталуы, дамуы және аяқталуы" жарияланды, ол президент Томас Джефферсонға сатып алынды, ол өзінің бұрынғы ұстазы Джордж Уайтқа оны жариялауға рұқсат берді. Тарихшылар 1676 жылы Берклиге қарсы Бейконның көтерілісінің бір ғасырдан кейін сәтті болған Америка революциясы үшін ұзақ мерзімді маңызы болды ма деп күмәнданады. Бейконның ең құдайлық бейнесі Томас Джефферсон Вертенбакердің "Революцияның шамшырағы" (1940) кітабында кездеседі, оны 2011 жылы бір ғалым "Вирджиния туралы ең нашар кітаптардың бірі деп атады, оны беделді тарихшы жариялаған". Пікірталастың басты мәселесі – Бейконның даулы мінезі мен күрделі сипаты, оны Уилкомб Э. Уошберннің "Губернатор және көтерілісші" (1957) кітабынан көруге болады. Бейконды мадақтап, Берклинің тираниясын айыптамағаннан гөрі, Уошберн көтерілістің тамырын отаршылардың "күнәсіздерді де, кінәлілерді де өлтіруге және иеліктен шығаруға" рұқсат беру талабында көрді. Берклидің тираниясы немесе басқарудағы қателіктері туралы терең ойлар XX ғасырдың ортасында тарихшыларды қызықтырып, Вирджинияның қазіргі тұрақсыздығына себепкер факторлардың көбеюіне әкелді. Весли Фрэнк Крейвен 1968 жылы жарық көрген "Колониялар өзгеру үстінде" басылымында Берклидің ең үлкен сәтсіздіктері өмірінің соңына таман, көтеріліс кезінде орын алғанын айтады. Бернард Бейлин бұл ресурстарға қолжетімділік мәселесі, ескі әлем қоғамын жаңаға толық көшірудің сәтсіздігі туралы жаңа тезис ұсынды. Эдмунд С. Морганның 1975 жылғы классикалық "Америкалық құлдық, американдық бостандық: Колониалды Вирджинияның сынағы" Бейкон көтерілісінің апатын, атап айтқанда төменгі сыныптардың көтерілісінің мүмкіндігін, колонияның құлдыққа көшуімен байланыстырды, "Бірақ көруге көзі барлар үшін көтерілісте айқын сабақ болды. Басқа нәсілді жек көру жоғары сыныпты жек көруден әлдеқайда күшті болуы мүмкін. Вирджиниялықтар оны бірден түсінбеді. Уақыт өте келе, бұл түсінікке келді". Джеймс Райстың 2012 жылғы "Революциядан әңгімелер: Бейкон көтерілісі және Ерте Американың трансформациясы" атты повесі, оның Бейконның кемшіліктеріне баса назар аударғаны "Губернатор және көтерілісші" кітабына ұқсас, көтерілісті көптеген америкалықтардың әрекеттеріне назар аудара отырып, оны Еуропадағы саясат контексіне енгізіп, үлкен оқиғаға біріктіреді. Бұл оқиғада Бейкон көтерілісінің шыңы 1688/89 жылдардағы "Даңқты революция" кезінде болды.
Мұра
Historic Jamestowne веб-сайтында айтылғандай, "Көп жылдар бойы тарихшылар 1676 жылғы Вирджиния көтерілісін [Солтүстік] Америкадағы революциялық көңіл-күйдің алғашқы оянуы деп есептеді, ол шамамен жүз жыл өткен соң Американдық революцияға әкеліп соқты. Алайда, соңғы онжылдықтарда алыстан қарап, зерттеулер жасаған тарихшылар Бэкон көтерілісін тирандыққа қарсы даңқты күрес емес, екі жарасымсыз, өзімшіл көшбасшы арасындағы билік үшін күрес деп түсіне бастады". Дегенмен, АҚШ-тың алғашқы жылдарындағы көптеген адамдар, оның ішінде Томас Джефферсон, Бэконды патриот деп санап, Бэкон көтерілісінің кейінірек патша билігіне қарсы Американдық революцияға дайындық болғанына сенді. Бұл түсінік 20-ғасырдағы естелік шараларында көрінді, соның ішінде Колониялық Уильямсбургтегі еске алу терезесі және Ричмондтағы штаттық Капитолийдегі Вирджиния делегаттары палатасындағы айқын тақта, онда Бэкон "1676 жылдың 26 қазанында өз құқықтарын қорғау үшін қаза тапқан Вирджиния халқының ұлы патриот көшбасшысы" деп көрсетілген. Көтерілістен кейін Вирджиния отарлық заң шығарушы органы 1705 жылғы Вирджиния құл кодексін қабылдады, ол африкалық текті адамдарға қатысты бірнеше қатаң заңдарды енгізді. Бұған қоса, кодекстер ақ және қара нәсілдерді әлеуметтік жағынан бөлуді мақсат етті.
Джимсонбидтің қолданылуы
Джимсонвид – галлюцинация тудыратын өсімдік, оны алғаш рет Вирджиния колонисі Роберт Беверли сипаттаған. Роберт Беверли 1705 жылғы Вирджиния тарихы туралы кітабында Бейкон көтерілісін басу үшін Джеймстаунға жіберілген сарбаздардың бірігіп, Datura stramonium жапырақтарын жеп, емделгенге дейін он бір күн бойы ерекше және ақылсыздыққа толы әрекеттер жасағанын жазған. Өсімдіктен емделген соң сарбаздар өткен 11 күннің ешқайсысын есіне алмайтындарын айтқан. Роберт Беверли оны "салқындатқыш" деп атаған, бірақ оның әсері шизофрения мен диссоциативтік бұзылысқа ұқсас болуы мүмкін, осыдан сарбаздардың неге рационалды түрде әрекет етпегені немесе бірнеше күн бойы "ақылдан безгені" түсіндіріледі.