Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роанок колониясының ағылшын губернаторы (1587–1590) Джон Уайт
English governor of the Roanoke Colony (1587 to 1590)
information about other persons with the name John White
Джон Уайт (шамамен 1539 – шамамен 1593) – ағылшын отаршыл губернаторы, зерттеуші, суретші және картограф. Уайт 1585 жылы Роанок аралын отарлауға жасалған алғашқы әрекет кезінде Ричард Гренвиллмен бірге жүзіп барғандардың бірі болды, ол экспедицияға суретші және карта жасаушы ретінде қызмет етті. Ол ең әйгілісі 1587 жылы сол аралда Роанок колониясын құруға екінші рет жасалған әрекеттегі губернатор ретінде қысқа уақыт қызмет етті және отаршылардың түсініксіз жоғалып кеткенін анықтады. Роанок аралында болған кезінде ол айналасындағы ландшафт пен жергілікті Алгонкин тайпаларының бірнеше акварель суреттерін жасады. Бұл жұмыстар маңызды, себебі олар Шығыс жағалауының жергілікті американдық қоғамын көрсететін ең толық иллюстрациялар болып табылады; сақталған түпнұсқа акварельдер қазір Британ мұражайының графикалық бөлімінде сақтаулы. 1587 жылы Уайт Сэр Уолтер Рэлидің Роанок аралында тұрақты қоныс құруға жасаған сәтсіз әрекетінің губернаторы болды, бұл тарихқа "Жоғалған колония" ретінде белгілі. Бұл Жаңа әлемде тұрақты ағылшын колониясын құруға жасалған алғашқы әрекет еді. Уайттың немересі Вирджиния Дейр Солтүстік Америкада туған алғашқы ағылшын баласы болды. 1587 жылдың соңында Уайт Англияға жабдықтау үшін оралды. Испан армадасының да арасында болған түрлі себептерге байланысты қайта оралу экспедициясы кешіктірілді. Губернатор Уайт 1590 жылдың тамызында Роанок аралына қайтып келді, бірақ колония ұзақ уақыттан бері тастап кетілгенін анықтады. Колонияның сәтсіз аяқталуынан кейін Уайт Ирландиядағы Рэлидің иеліктеріне көшіп, Америкадағы үмітін қиратқан "жамандықтар мен қайғылы оқиғалар" туралы ойланды, бірақ қызы мен немересінің әлі тірі екендігіне үмітін ешқашан жоғалтпады.
John White (c. 1539c. 1593) was an English colonial governor, explorer, artist, and cartographer. White was among those who sailed with Richard Grenville in the first attempt to colonize Roanoke Island in 1585, acting as artist and mapmaker to the expedition. He would most famously briefly serve as the governor of the second attempt to found Roanoke Colony on the same island in 1587 and discover the colonists had mysteriously vanished. During his time at Roanoke Island, he made several watercolor sketches of the surrounding landscape and the native Algonkin peoples. These works are significant as they are the most informative illustrations of a Native American society of the Eastern seaboard; the surviving original watercolors are now preserved in the print room of the British Museum. In 1587, White became governor of Sir Walter Raleigh's failed attempt at a permanent settlement on Roanoke Island, known to history as the "Lost Colony". This was the earliest effort to establish a permanent English colony in the New World. White's granddaughter Virginia Dare was the first English child born in North America. In late 1587, White returned to England for supplies. The return expedition was delayed due to various reasons, including the Spanish Armada. Governor White finally returned to Roanoke Island in August 1590, but found the colony had been long deserted. After the failure of the colony, White retired to Raleigh's estates in Ireland, reflecting upon the "evils and unfortunate events" which had ruined his hopes in America, though never giving up hope that his daughter and granddaughter were still alive.
Ерте өмір
Джон Уайттың нақты туған күні белгісіз, бірақ ол 1530-1540 жылдары шамасында туған болуы мүмкін. Уайт Лондон қаласындағы Сент-Мартин Лудгейт приходының шіркеуіне барып тұрғандығы мәлім, алайда оның есімі аталмаған. Осы кезеңде салған суреттерінде саяхат барысында кездескен жерлер мен халықтар бейнеленген.
John White's exact date of birth is unknown but it seems likely he was born sometime in the 1530s–1540s. White is known to have attended church in the parish of St. Martin Ludgate in London. Despite this, White was not mentioned by name. His drawings from this period were of the lands and people encountered on the voyage.
Суретші мырзалар
1585 жылы Уайтқа Жаңа әлемнің тұрғындарын және олардың қоршаған ортасын "жанға сыйруға" тапсырма берілді. Роанок аралында болған кезінде ол айналағы ландшафт пен жергілікті халықтардың көптеген акварель суреттерін салды. Бұл жұмыстар маңызды, себебі олар Шығыс жағалаудағы түпкілікті американдық қоғамның ең толыққанды иллюстрациялары болып табылады және капитан Джеймс Кукпен бірге саяхат еткен суретшілер 18 ғасырдың соңында жасаған "жаңа ашылымдар суретінен" бұрын жасалды. Олар Англияның алғашқы қоныс салушылары кездескен Американың жергілікті тұрғындарының жалғыз сақталған көрнекі жазбасын құрайды. Уайттың акварельдері көп кешікпей Еуропада сенсация тудырды; фламандтық шебер гравёр Теодор де Брай оларды тез арада гравюраға түсірді. Баспа арқылы суреттер кеңінен танылып, таратылды; олар 1590 жылы «Америка» деген атпен жарияланды. Оның еңбегі бекер кетпеді; 7 қаңтар 1587 жылы Рали жаңа колонияның бас губернаторы етіп «Лондондық джентльмен Джон Уайтты» тағайындады.
In 1585, White had been commissioned to "draw to life" the inhabitants of the New World and their surroundings. During White's time at Roanoke Island, he completed numerous watercolor drawings of the surrounding landscape and native peoples. These works are significant as they are the most informative illustrations of a Native American society of the Eastern Seaboard, and predate the first body of "discovery voyage art" created in the late 18th century by the artists who sailed with Captain James Cook. They represent the sole surviving visual record of the native inhabitants of America encountered by England's first settlers. White's watercolors would soon become a sensation in Europe; it was not long before the watercolors were engraved by the Flemish master engraver Theodor de Bry. Through the medium of print, the illustrations became widely known and distributed; they were published in 1590 under the title America. His efforts did not go unrewarded; on 7 January 1587, Raleigh named "John White of London Gentleman, to be the chief Governor" of the new colony.
Роанокқа келу
1587 жылдың мамыр айында Уайттың отаршылары "Арыстан" кемесімен Вирджинияға аттанды. 1585 жылғы экспедицияны басқарған және кемедегі теңдестері "шошқа" деген жағымсыз лақап ат берген португалдық навигатор Симон Фернандес оларды жетекшілік етті. Қоныс аударушылар Роанок емес, Чесапик шығанағын мақсат тұтқан. Бірақ, шілде айының соңында Роанокқа жеткенде, навигаторының көтерілісіне тап болған Уайт, кері шегініп, жоспардың күрт өзгеруіне келіскен сияқты. Роаноктағы екінші колония 1585 жылы қалған құрылыстарды жөндеуге кірісті. Бастапқыда-ақ жергілікті алгонкин үндістерімен шиеленіс туды, олар шабуыл үшін уақыт пен орынды "жабайыларға үлкен артықшылық беретіндей" етіп таңдады. 1587 жылдың 8 тамызында Уайт Дасамогуэпонкелерге таңертең шабуыл жасады, бірақ ол апатқа ұшырады. Уайт және оның әскері таңертең "әлі қараңғы болғанда" Дасамогуэпонке ауылына кірді, бірақ қателікпен бұрыннан достық болған үндістер тобына шабуыл жасап, біреуін өлтіріп, көптегенін жаралады. "Біз алдандық", - деп жазды Уайт күнделігінде, "өйткені жабайылар біздің достарымыз еді". Осыдан кейін жергілікті тайпалармен қарым-қатынас үнемі нашарлай бастады.
In May 1587, White's colonists sailed for Virginia in the Lion. They were guided by the Portuguese navigator Simon Fernandez, the same pilot who had led the 1585 expedition and who was given by his fellow sailors the unhappy nickname of "the swine." The settlers' chosen destination was not Roanoke but the Chesapeake Bay. But, upon reaching Roanoke in late July, Faced with what amounted to a mutiny by his navigator, White appears to have backed down and acquiesced in this sudden change of plan. This second colony at Roanoke set about repairing the structures left behind in 1585. From an early stage there were tensions with the local Algonquian Indians, choosing a time and place of attack "of great advantage to the savages." On 8 August 1587, White led a dawn attack on the Dasamongueponkes that went disastrously wrong. White and his soldiers entered the Dasamongueponke village in the morning "so early that it was yet dark," but mistakenly attacked a group of hitherto friendly Indians, killing one and wounding many. "We were deceived," wrote White in his journal, "for the savages were our friends." Henceforth, relations with the local tribes would steadily deteriorate.
Вирджиния Даэр
1587 жылы 18 тамызда қуанышты жаңалық келді – Уайт әже болды. "Губернатордың қызы Элеонора және көмекшілердің бірі Ананияс Дейрдің әйелі Роанокте қыз дүниеге әкелді". Бала дені сау болып, келесі жексенбіде крещение рәсімінен өтті. Бұл бала Вирджинияда христиан дінінде туған алғашқы бала болғандықтан, оған Вирджиния деген есім қойылды. Колония Чесапик аймағына емес, Роанокке орналастырылғандықтан, Фернандестің жоспарын өзгерткенін білмейтін Англиядан келген жабдықтау кемелері Роанокке тіпті тоқтамауы мүмкін, және бұл қоныс алдағы қысқа шыдамауы ықтимал. Уайт колониясын тастап кетуге кедергі болды, себебі Англиядағы жауы оны тастап кетсе, "жалған айыптаулардан тартынбайды" деп қорқытты, сондай-ақ "мүліктері бұзылып, көп бөлігі ұрланып кетеді" деп уайымдады. Уайттың Англияға қайта оралуы басынан ақ қиындыққа толы болды. Уайт отырған флайботтың якорын көтеруге мүмкін болмады, және көптеген экипаж мүшелері әрекетте ауыр жарақат алды. Одан да жаманы, үйге қайту жолы "сирек және өзгермелі желдермен" кешіктірілді, содан кейін "солтүстік-шығыстан келген дауыл" болды, көптеген теңізшілер аштықтан немесе цингадан қайтыс болды. 1587 жылы 16 қазанда шаршаған экипаж, ақыры, Ирландияның батысындағы Смервикке қонды, және Уайт Саутгемптонға қайта оралуға мүмкіндік алды.
On 18 August 1587, there was happier news – White became a grandfather. "Eleanor, daughter to the governor and wife to Ananias Dare, one of the assistants, was delivered of a daughter in Roanoke." The child was healthy and "was christened there the Sunday following, and because this child was the first Christian born in Virginia, she was named Virginia." Because the colony had been deposited in Roanoke rather than the Chesapeake area, supply ships from England ignorant of Fernandez's change of plan would most likely not land in Roanoke at all, and the settlement might not survive the coming winter. White was reluctant to abandon his colony, anxious that his enemies in England "would not spare to slander [him] falsely" should he leave, and worried that his "stuff and goods might be spoiled and most of it pilfered away." Misfortune struck White's return to England from the beginning. The anchor of the flyboat on which White was quartered could not be raised, and many crew members were severely injured during the attempt. Worse, their journey home was delayed by "scarce and variable winds" followed by "a storm at the north east," and many sailors starved or died of scurvy. On 16 October 1587 the desperate crew, at last, landed in Smerwicke, in the west of Ireland, and White was finally able to make his way back to Southampton.
Әмір
Уайт Англияға оралғанда, оны тағы да жаман хабарлар күтіп тұрды. Екі апта бұрын Елизавета I Испания королі жасаған, Папаның күшімен біріккен, Англияны басып алуға арналған "жеңілмейтін флоттар" болғандықтан, кемелердің Англия жағалауын покиындауына тыйым салатын "кеме қатынасын тоқтату" бұйрығын шығарған еді.
Further bad news awaited White on his return to England. Just two weeks previously Queen Elizabeth I had issued a general "stay of shipping," preventing any ships from leaving English shores. The reason was the "invincible fleetes made by the King of Spain, joined with the power of the Pope, for the invading of England" – the Spanish Armada.
Батыл және құс
1588 жылдың басында Уайт әскери қызметке жарамсыз және Роанокқа экспедицияға жұмсауға болатын "Батыл" және "Көше" атты екі кішкентай пинасты жинап алды. Уайт үшін өкінішке орай, олар Атлантиканы кесіп өтуге жарамсыз болды және губернатор кемелер француз пираттарымен ұсталған кезде, олар "бізге атыспен тым қатты ойнады", Уайтты (оның ұялғандығына орай) "жамбастың жанынан" жарақаттады. Уайт пен оның экипажы Англияға қашып кетті, бірақ "олар біздің барлық азық-түлік, ұнтақ, қару-жарақ және жабдығымызды тонады" және Вирджинияға сапарды тоқтатуға мәжбүр болды. Осы кезде Уайт өзінің "бақытсыз жұлдыздың астында туылған" деген пікірге келді. Қайту жолы ұзаққа созылып, көптеген жеке теңіз шайқастары болды, ал Уайттың Сыртқы жағалауға қонуы нашар ауа райымен одан әрі қиындыққа ұшырады. Құн түсіру қауіпті болды, нашар ауа райы және кері ағыстар да болды. Роанокқа қону кезінде Уайтпен бірге келген теңізшілердің "жетісі суға батып кетті". Губернатор Уайт ақыры 1590 жылдың 18 тамызында Роанок аралына жетті, бірақ оның колониясы ұзақ уақыттан бері тастап кетілгенін көрді. Ғимараттар қирап, "үйлер бұзылған". Колонистердің қайда болғаны туралы жалғыз белгілер – ағашқа қашалған "CRO" әріптері және форттың тірегіне қашалған "CROATOAN" сөзі болды. Олар уәдесіне сәйкес, Уайттың мұқият көмілген және жасырылған заттарына қарап, сақтаған. Бірақ жергілікті үндістер жасырынған жерді тонаған, ал Уайт "осы жерде көптеген заттарымның бүлінгенін және сынғанын, кітаптарымның мұқабаларынан тозғанын, кейбір суреттерім мен карталарымның жақтаулары шірігенін және жаңбырдан зардап шеккенін, ал қару-жарағымның тозғанын" тапты. Ауа райының "көктемге қарай нашарлауына" байланысты Уайт колонистерді іздеу үшін көрші аралдарға барудан бас тартуға мәжбүр болды. Кеме капитаны үш якорь жоғалтқандықтан, тағы біреуін жоғалтуға батыл болмады. Ол сонымен қатар Ньютаун қаласында (Килмор, Корк округі) үйі болды. Ол Ирландияда сэр Уолтер Ролидің иеліктерінде тұрып, Ролидің жалға алушыларына жердің карталарын жасап, Жаңа әлемдегі үмітін жойған "жамандықтар мен бақытсыз оқиғалар" туралы ойланып, бірақ қызы мен немересінің әлі тірі екеніне үмітін ешқашан жоғалтпады. Уайтқа қатысты соңғы сақталған құжат – ол 1593 жылы Ирландиядан Роанок суреттерінің гравюрасын жасаған баспагерге жазған хаты. Алайда, 1606 жылдың мамырында ағасы "Джон Уайт" үшін мүлікті басқарушы болып тағайындалған Бриджит Уайт туралы жазба оған қатысты болуы мүмкін.
In early 1588, White was able to scrape together a pair of small pinnaces, the Brave and the Roe, which were unsuitable for military service and could be spared for the expedition to Roanoke. Unluckily for White, they were barely suited for the Atlantic crossing and the governor endured further bad luck as the ships were intercepted by French pirates, who "playd extreemely upon us with their shot," hitting White (to his great embarrassment) "in the side of the buttoke." White and his crew escaped to England with their lives, but "they robbed us of all our victuals, powder, weapons and provision," and the journey to Virginia had to be abandoned. By this stage White appears to have formed the view that he was born under "an unlucky star." The return journey was prolonged by extensive privateering and several sea battles, and White's eventual landing at the Outer Banks was further imperiled by poor weather. The landing was hazardous and was beset by bad conditions and adverse currents. During the landing on Roanoke, of the mariners who accompanied White, "seven of the chiefest were drowned." Governor White finally reached Roanoke Island on 18 August 1590, his granddaughter's third birthday, but he found his colony had been long deserted. The buildings had collapsed and "the houses [were] taken downe." The few clues about the colonists' whereabouts included the letters "CRO" carved into a tree, and the word "CROATOAN" carved on a post of the fort. True to their word, the colonists had looked after White's belongings, which had been carefully buried and hidden. However, local Indians had looted the hiding place, and White found "about the place many of my things spoyled and broken, and my books torne from the covers, the frames of some of my pictures and mappes rotten and spoyled with rayne, and my armour almost eaten through with rust." Due to the weather, which "grew to be fouler and fouler," White had to abandon the search of adjacent islands for the colonists. The ship's captain had already lost three anchors and could not afford the loss of another. and also owned a house at Newtown, Kylmore (Kilmore, County Cork), Ireland. He appears to have been in Ireland living on the estates of Sir Walter Raleigh, making maps of land for Raleigh's tenants, and reflecting upon the "evils and unfortunate events" which had ruined his hopes in the New World, though never giving up hope that his daughter and granddaughter were still alive. The last surviving document related to White is a letter he wrote from Ireland in 1593 to the publisher of the prints of his Roanoke drawings. However, a record from May 1606 that Bridget White, who was appointed estate administrator for her brother "John White", may refer to him.
Мұра
Уайт бүгінде көбінесе акварель суреттерімен есте қалады, олар 16 ғасырғы алгонкин қоғамының бірегей жазбасын ұсынады. Уайттың сақталған барлық туындылары қазір Британ мұражайының гравюралар бөлмесінде сақталуда. 2007 жылы Британ мұражайы Джон Уайттың акварельдерінің толық жиынтығын "Жаңа әлем: Англияның Америкаға алғашқы көзқарасы" атты көрме арқылы көпшілік назарына ұсынды. Саяхаттайтын көрмеде жетпістен астам акварель суреті бар. Бұл жинақты Солтүстік Каролина тарих мұражайында көрсету жоспарланған. Екінші дүниежүзілік соғыстағы "Либерти" кемесі оның құрметіне аталды.
White is chiefly remembered today for his watercolors, which represent a unique record of 16th century Algonquian society. All of White's surviving works are now in the print room of the British Museum. In 2007, the British Museum placed the entire group of John White's watercolors on public display under the collection, "A New World: England's First View of America." There are more than seventy watercolors in the travelling exhibit. There were plans to show the collection at the North Carolina Museum of History. The World War II Liberty ship was named in his honor.
Танымал мәдениетте
American Horror Story сериалының алтыншы маусымында Уайт үшінші бөлімде еске алынады. Кэти Бейтс оның ойдан шығарылған әйелі және ол Англиядан жабдықтар алып келгенде регент-губернатор болып тағайындалған Томасин "Қырғыншы" рөлін сомдайды. Уэс Бентли Джон мен Томасиннің ұлы Амброзиді бейнелейді.
In the sixth season of American Horror Story, White is mentioned in the third episode. Kathy Bates portrays Tomasyn "The Butcher" White, his fictional wife and regent governor while he is away getting supplies from England. Wes Bentley portrays John and Tomasyn's son, Ambrose.