Кіріспе

Ішек газдарын тұтандыру практикасы

Ішек газдарын жарықтандыру, сондай-ақ пирофлатуленция немесе газдарды тұтандыру деп белгілі, ішек газдарының тұтандырылуымен байланысты әрекет. Нәтижесінде пайда болатын жалын көбінесе көк түсті болады, сондықтан бұл әрекет халық арасында "көк періште", "көк оқ" немесе Австралияда "көк жалын" деп аталады. Ішек газының жанғыш болуы және осы практика арқылы оның жануы көптеген қызықты жағдайларға әкеледі. Ішекте пайда болатын газдардың құрамына байланысты жалын қызғылт сары және сары түсті де болуы мүмкін. 1999 жылы жазушы Джим Доусон ішек газын жарықтандыру ондаған жылдар бойы негізінен жас ерлер мен студенттер арасында танымал болғанын, бірақ оның зиян келтіру қаупі болғандықтан одан бас тарту қажет екенін айтты. Мұндай тәжірибелер көбінесе кемпинг сапарларында және бір жынысты топтар тұратын жерлерде, мысалы, ағаш үйлерде, жатақханаларда немесе студенттік клубтарда жүзеге асырылады. Онлайн бейне бөлісу мүмкіндіктерінің пайда болуымен, YouTube сияқты сайттарға жүздеген өзіндік бейнелер, деректі фильмдер мен пародилер жарияланды. Бейнелерде көбінесе жас жігіттер бейнеленген. Марк Ричард Лири өзінің "Өзіне-өзінің қарғысы: өзіне әуес болу, мақтаншылдық және адам өмірінің сапасы" атты кітабында адамдардың бақытсыздығының көп бөлігі өз ойлары мен мінез-құлқына бақылау жасай алмауынан туындайтынын және "ақылға сыймас әрекеттер", соның ішінде ішек газын жарықтандыру, өзіндік әсер қалдыру және топтық байланысқа немесе сынаққа қатысу үшін жасалатынын түсіндіреді. Ішек газын тұтандыру туралы көптеген әңгімелер бар және бұл әрекет халық мәдениетінде кездеседі. Нейл Славэн өзінің "Электрлік Дон Кихот: Франк Заппаның толық тарихы" атты кітабында Заппаның "еркектік өнер – ішек газын жару" туралы пікірлерін келтіреді, ал Заппаның "Let's Make the Water Turn Black" әнінде "Ронни Кенниге оның ішек газын өртеп жіберуге көмектеседі" деген сөздер бар. Тағы бір Заппа кітабында оның көршісі Кенни Уильямс бұл "сығу, тұтандыру, жану және шығару" процесін көрсетеді дейді. Хирургия кезінде ішек газының кездейсоқ түрде тұтандырылуының салдарынан пациенттердің жарақаттануы және өлімге ұшырау жағдайлары тіркелді.

Газ өндіру

Метан мен сутек сияқты газ шығаруға себеп болатын газдардың кейбіреулерін адамдар мен басқа сүтқоректілердің ірі ішегінде симбиоздық қарым-қатынаста өмір сүретін бактериялар өндіреді. Газдар бактериялардың тамақты салыстырмалы түрде қарапайым заттарға қорыту процесінің қосалқы өнімі ретінде түзіледі. Газдың құрамындағы оттегі мен азот аэрофагия арқылы түсіндіріледі, ал CO2 құрамы асқазан қышқылының (HCl) сілтілі панкреатикалық өтпен (NaHCO3) реакциясының нәтижесінде пайда болады. Газдың иісіне сутек сульфиді, скатол, индол, ұшпалы аминдер және бактериялар өндіретін қысқа тізбекті май қышқылдары жауап береді. Бұл заттарды иіс сезу нейрондары миллиардқа шамамен 10 бөлік концентрациясында анықтай алады, ең оңай анықталатыны – сутек сульфиді.