Фолкленд аралдары шайқасы: Бірінші дүниежүзілік соғыстағы теңіз шайқасы
Battle of the Falkland Islands
Фолкленд аралдары шайқасы: 1914 жылғы Бірінші дүниежүзілік соғыстағы теңіз шайқасы. Германия және Ұлыбритания күштерінің қақтығысы, маңызды тарихи оқиға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыстың теңіз шайқасы
1914 жылғы теңіз шайқасы
Naval battle of World War I
the 1914 naval battle
Фолкленд аралдары шайқасы – 1914 жылғы 8 желтоқсанда Оңтүстік Атлантикада Ұлыбритания Корольдік теңіз флоты мен Императорлық Германия теңіз флоты арасында болған Бірінші дүниежүзілік соғыстың теңіз шайқасы. Британдықтар 1 қарашадағы Коронел шайқасында жеңілгеннен кейін неміс крейсерлік эскадрильясын іздеп тауып, жою үшін үлкен күш жіберді. Бұл шайқас Фолкленд аралдарында жыл сайын 8 желтоқсанда мемлекеттік мереке ретінде тойланады. Адмирал Граф Максимилиан фон Шпее екі бронекерлік крейсер, «Байден», «Санта-Изабел» және «Сейдлиц» атты жеңіл крейсерлерден және көмір тасымалдаушы кемелерден тұратын неміс эскадрильясын басқарып, Фолкленд аралдарындағы Стэнлидегі британдық жабдықтау базасына шабуыл жасауға тырысты. Британдық эскадрилья құрамына ұрыс крейсерлері мен бронекрейсерлері, қарулы сауда крейсері HMS Macedonia және жеңіл крейсерлер кірді. Олар портқа бір күн бұрын келді. Көріну шамасы ең жоғары болды, теңіз тыныш, жеңіл жел соғып тұрды, күн ашық және шуақты болды. Неміс эскадрильясының алдыңғы қатардағы крейсерлері ерте анықталды. Сол күні таңғы сағат тоғызда британдық крейсерлер мен ұрыс кемелері неміс кемелерін қуа бастады. Дрезден мен Сейдлицтен басқа барлығы ізделіп, батырылды.
The Battle of the Falkland Islands was a First World War naval action between the British Royal Navy and Imperial German Navy on 8 December 1914 in the South Atlantic. The British, after their defeat at the Battle of Coronel on 1 November, sent a large force to track down and destroy the German cruiser squadron. The battle is commemorated every year on 8 December in the Falkland Islands as a public holiday. Admiral Graf Maximilian von Spee commanding the German squadron of two armoured cruisers, and , the light cruisers , and , and the colliers SS Baden, SS Santa Isabel, and SS Seydlitz attempted to raid the British supply base at Stanley in the Falkland Islands. The British squadron consisting of the battlecruisers and , the armoured cruisers , and , the armed merchant cruiser HMS Macedonia and the light cruisers and had arrived in the port the day before. Visibility was at its maximum, the sea was placid with a gentle breeze, and the day was bright and sunny. The vanguard cruisers of the German squadron were detected early. By nine o'clock that morning, the British battlecruisers and cruisers were in hot pursuit of the German vessels. All except Dresden and Seydlitz were hunted down and sunk.
Өмірбаян
Британдық крейсерлердің әрқайсысында сегіз зеңбірек орнатылған, ал Шпеедің ең жақсы кемелері (Шарнхорст пен Гнайзенау) сегіз данамен жабдықталған. Бұған қоса, британдық крейсерлер Шпее кемелерінен жылдамдық бойынша басымдыққа ие болды; осылайша, британдық крейсерлер қарсыластарынан қару жағынан ғана емес, жылдамдық жағынан да басып өтті. Ескірген, дредноутқа дейінгі соғыс кемесі Стенлиде жағалауға тіреліп, аймақты қорғау үшін уақытша артиллериялық батарея ретінде пайдаланылды.
The British battlecruisers each mounted eight guns, whereas Spee's best ships (Scharnhorst and Gneisenau) were equipped with eight pieces. Additionally, the battlecruisers could make against Spee's ; thus, the British battlecruisers not only significantly outgunned their opponents, but could outrun them too. The obsolete pre dreadnought battleship had been grounded at Stanley to act as a makeshift defence battery for the area.
Спейдің эскадрильясы
Жаулық қимылдар басталғанда, Шпее басқарған Германияның Шығыс Азия эскадрильясы Корольдік Теңіз Флоты мен Жапон Императорлық Теңіз Флотынан қару-жарақ жағынан нашар және оқ-дәрісі аз болатын. Шпе мен Жоғарғы Басшылық Германияның Азиядағы иеліктерін қорғау мүмкін емес деп ойлады және эскадрилья осы театрда тірі қала алатынына күмәнданды. Шпе кемелерін елге қайтаруды қалап, Тынық мұхиты арқылы оңтүстік-шығысқа қарай бағыт алды, бірақ олардың мүмкіндіктеріне қатысты пессимистік көңіл-күймен болды. Шпее флоты 1914 жылдың 1 қарашасында Чилидің Коронел жағалауындағы Коронел шайқасында жеңіске жетті, онда оның кемелері крейсерлерді (адмирал Крэдоктың флагманы) батырды. Шайқастан кейін, 3 қарашада, «Шарнхорст», «Гнейзенау» және «Нюрнберг» Вальпараисо портына кірді және неміс халқы оларды батырлар ретінде қарсы алды. Фон Шпе тойға қатысудан бас тартты; гүл шоғыры ұсынғанда, ол оны қабылдамады, «бұл менің қабірім үшін жақсы болады» деді. Халықаралық заңға сәйкес, бейтарап елдердегі соғыс кемелері 24 сағат ішінде Чилидің жағалауынан 644 шақырым қашықтықта орналасқан Мас-Афуэраға қарай жол тартты. Сол жерде олар бұрын эскадрильядан бөлініп, Үнді мұхитында шабуыл жасаған крейсердің жоғалуы туралы хабар алды. Олар сондай-ақ өздерінің үй порты болған Қытайдағы Циндаодағы неміс колониясының құлауын білді. 15 қарашада эскадрилья Чили жағалауындағы Баия-Сан-Квинтинге көшті, онда экипаж мүшелеріне 300 ІІ дәрежелі Темір крест және адмирал Шпееге І дәрежелі Темір крест беру рәсімі өтті. Шпее офицерлері Германияға қайтуға кеңес берді. Коронел шайқасында эскадрилья оқ-дәрісінің жартысын жұмсаған еді; оны толықтыру мүмкін емес еді, тіпті көмір табу да қиын болды. Ақпарат бойынша, британдық «Корнуолл» және «Карнарвон» кемелері «Плейт» өзенінде орналасқан, ал Стенлиде британдық әскери кемелер болған жоқ. Шпе британдық «Канопус» соғыс кемесі туралы хабарларға алаңдады, бірақ оның орны белгісіз болды. 26 қарашада эскадрилья 1 желтоқсанда жеткен Кейп-Хорнға қарай жүзіп, содан кейін Пиктон аралына шықты, онда үш күн бойы тұтқынға алынған британдық «Драммуир» көмірін таратты және аң аулады. 6 желтоқсанда британдық кеме суға батырылды және оның экипажы көмекші «Сейдлицке» ауыстырылды. Сол күні Шпе Германияға бағыт алғанға дейін Фолкленд аралдарына шабуыл жасауды жоспарлады. Шабуылдың қажеті болмады, өйткені эскадрильяда көмірдің жеткілікті қоры болды. Шпеедің көптеген капитандары шабуылға қарсы болды, бірақ ол бәрібір оны жүзеге асыруға шешім қабылдады.
At the outbreak of hostilities, the German East Asia Squadron commanded by Spee was outclassed and outgunned by the Royal Navy and the Imperial Japanese Navy. Spee and the High Command did not believe Germany's Asian possessions could be defended and doubted the squadron could even survive in that theatre. Spee wanted to get his ships home and began by heading southeast across the Pacific, although he was pessimistic about their chances. Spee's fleet won the Battle of Coronel off the coast of Coronel, Chile, on 1 November 1914, where his ships sank the cruisers (Admiral Cradock's flagship) and After the battle, on 3 November, Scharnhorst, Gneisenau and Nürnberg entered Valparaíso harbour and were welcomed as heroes by the German population. Von Spee declined to join in the celebrations; when presented with a bouquet of flowers, he refused them, commenting that "these will do nicely for my grave". As required under international law for belligerent ships in neutral countries, the ships left within 24 hours, moving to Mas Afuera, 400 mile (644 km) off the Chilean coast. There they received news of the loss of the cruiser , which had previously detached from the squadron and had been raiding in the Indian Ocean. They also learnt of the fall of the German colony at Qingdao in China, which had been their home port. On 15 November, the squadron moved to Bahia San Quintin on the Chilean coast, where a ceremony was held to award 300 Iron Crosses, second class, to crew members, and an Iron Cross first class to Admiral Spee. Spee's officers counseled a return to Germany. The squadron had used half its ammunition at Coronel; the supply could not be replenished, and it was difficult even to obtain coal. Intelligence reports suggested that the British ships , Cornwall and Carnarvon were stationed in the River Plate, and that there had been no British warships at Stanley when recently visited by a steamer. Spee had been concerned about reports of a British battleship, Canopus, but its location was unknown. On 26 November, the squadron set sail for Cape Horn, which they reached on 1 December, then anchored at Picton Island, where they stayed for three days distributing coal from a captured British collier, the Drummuir, and hunting. On 6 December, the British vessel was scuttled and its crew transferred to the auxiliary Seydlitz. The same day Spee proposed to raid the Falkland Islands before setting course for Germany. The raid was unnecessary because the squadron now had as much coal as it could carry. Most of Spee's captains opposed the raid, but he nevertheless decided to proceed.