Джон Жоли: Ирландиялық физик және геологтың өмірі мен ғылыми еңбектері
John Joly
Ирландиялық физик Джон Жоли (1857-1933) – геология профессоры, ракқа қарсы терапияны дамытқан және минералдардағы радиоактивтік элементтер арқылы геологиялық кезеңдерді анықтаған ғалым.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық физик және профессор (1857–1933)
Irish physicist and professor (1857–1933)
Джон Джоли (1 қараша 1857 – 8 желтоқсан 1933) – ирландиялық физик және Дублин университетінің геология профессоры, қатерлі ісіктерді емдеудегі радиотерапияны дамытуымен белгілі. Ол сонымен қатар минералдардағы радиоактивті элементтерге сүйенген геологиялық кезеңдердің жасын дәлірек анықтау әдістерін жасаған, яғни уран-торий арқылы жас анықтау әдісімен де танымал.
John Joly FRS (1 November 1857 – 8 December 1933) was an Irish physicist and professor of geology at the University of Dublin, known for his development of radiotherapy in the treatment of cancer. He is also known for developing techniques to more accurately estimate the age of a geological period, based on radioactive elements present in minerals, the uranium–thorium dating.
Мансап
Джоли Холивуд Хауста (Ирландия шіркеуінің ректориясы), Бракнаг, Офли графтығы, Ирландияда дүниеге келді. Ол астроном Чарльз Джаспер Джолидің екінші туысы болды. 1876 жылы Дублин Тринити колледжіне қабылданды, 1882 жылы инженерлік мамандығын бітіріп, инженерлік салалары бойынша бірнеше арнайы сертификаттармен және заманауи әдебиеттен бірінші сыныптық дипломмен үздік бітіруші атанды. Ол Тринитидің инженерлік және физика кафедраларында демонстратор болып жұмыс істегеннен кейін 1897 жылы Уильям Джонсон Солластың Геология және минералогия кафедрасының профессоры лауазымын мұраға алды, және 1933 жылы Дублинде қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қызмет етті.
Joly was born in Holywood House (the Church of Ireland Rectory), Bracknagh, County Offaly, Ireland. He was a second cousin of Charles Jasper Joly, the astronomer. He entered Trinity College, Dublin in 1876, graduating in Engineering in 1882 in first place with several special certificates in branches of engineering, at the same time obtaining a First Class Honours in modern literature. He worked as a demonstrator in Trinity's Engineering and Physics departments before succeeding William Johnson Sollas in the Chair of Geology and Mineralogy in 1897, a position which he held until his death in 1933 in Dublin.
Ғылыми жұмыс
Жоли 1881 жылы студент кезінде Корольдік Дублин қоғамына мүше болып қосылды және көптеген баяндамалар жасады. Оның алғашқы ғылыми жұмысы 1883 жылы қашықтықтан метеорологиялық құралдарды қолдану туралы жарияланды. Ол 270-тен астам ғылыми мақала жариялаған. 1886 жылы Жоли мұздың сырғақтығы туралы теория ұсынды. Жолидің сөзіне göre, мұз қысымның әсерінен жиырылғанда, сығақ судың қабаты пайда болады, осы қабатта сығу орын алады. Бұл теория кейінірек ескіргенімен, мұздың төмен үйкелісінің механизмін түсіндіруге алғаш рет тырысқан адам осы болды. 17 мамыр 1899 жылы Жоли «Жердің геологиялық жасын бағалау» атты баяндамасын Корольдік Дублин қоғамында оқыды. Онда ол Жердің жасын мұхит суларындағы натрийдің жиналуы арқылы есептеуді ұсынды. Ол мұхиттардағы эрозия процестерінен натрийдің жиналуын қанша жылда болатынын есептеп, мұхиттардың жасы шамамен 80-100 миллион жыл екенін анықтады. Бұл жұмыс тез жарияланып, 4 айдан кейін қоғамның ғылыми еңбектерінде жарық көрді. Бұл әдіс кейіннен дәл емес деп танылып, жаңа әдістермен алмастырылғанымен, ол сол кезде қолданылып келген басқа әдістердің нәтижелерін түбегейлі өзгертті. 1903 жылы ол «Nature» журналында Жерді датилеу үшін радийді қолдану мүмкіндігін талқылаған мақала жариялады, содан кейін Жер қыртысының радиоактивті құрамын зерттеп, термиялық циклдар теориясын жасады және олардың жасын анықтау үшін кейбір тау жыныстарының радиоактивті құрамын зерттеді. Сэр Эрнест Резерфордпен бірлесіп жұмыс істеп, ол 1913 жылы минералдардың радиоактивті ыдырауын пайдаланып, девон кезеңінің басталуы кемінде 400 миллион жыл бұрын болғанын болжады, бұл қазіргі есептеулермен сәйкес келеді. Жоли 1908 жылы Дублинде өткен Британдық ғылымды дамыту қауымдастығының C секциясының (геология) президенті болды, осы кезде ол «Уран және геология» атты баяндамасын қоғамға ұсынды. Бұл жұмыста тау жыныстарындағы радиоактивті материалдар мен олардың Жердің ішкі жылуын қалыптастырудағы рөлі сипатталған. Досы Генри Горацио Диксонмен бірге Жоли тұтастық-кернеу теориясын ұсынды, қазір бұл теория өсімдіктерде судың жоғары көтерілуінің негізгі механизмі деп есептеледі. 1914 жылы ол радийді алу әдісін жасап, оны қатерлі ісіктерді емдеуде қолданды. Доктор Стивенс ауруханасының Дублиндегі басқарушысы ретінде ол Уолтер Стивенсонмен бірлесіп, сәулелік терапия әдістерін ойлап тапты және Корольдік Дублин қоғамының Ирландиялық радий институтын құруын ұсынды. Олар терең сәулелік терапия үшін қуыс ине қолданудың «Дублин әдісін» енгізді, бұл әдіс кейіннен бүкіл әлемде қолданыла бастады. Радий институты сондай-ақ бірнеше жыл бойы ауруханаларға ісіктерді емдеу үшін радонды құрайтын капиллярлық түтіктерді жеткізіп отырды.
Joly joined the Royal Dublin Society in 1881 while still a student, and was a frequent contributor of papers. His first scientific paper was published in 1883, on the use of meteorological instruments at a distance. He published over 270 scientific papers. In 1886, Joly proposed a theory on the slipperiness of ice. According to Joly, when the ice is forced to contract by the pressure applied, a film of liquid water is formed, upon which actual slipping occurs. Although this theory has recently been superseded, it was the first time someone tried to explain the mechanism behind ice low friction. On 17 May 1899 Joly read his paper, "An Estimate of the Geological Age of the Earth", to the Royal Dublin Society. In it, he proposed to calculate the age of the Earth from the accumulation of sodium in the waters of the oceans. He calculated the rate at which the oceans should have accumulated sodium from erosion processes, and determined that the oceans were about 80 to 100 million years old. The paper was quickly published, appearing 4 months later in the Society's Scientific Transactions. Although this method was later considered inaccurate and was consequently superseded, it radically modified the results of other methods in use at the time. In 1903 he published an article in Nature in which he discussed the possibility of using radium to date the Earth and went on to study the radioactive content of the Earth's crust to formulate a theory of thermal cycles, and examined the radioactive constituents of certain rocks as a means of calculating their age. Working in collaboration with Sir Ernest Rutherford, he used radioactive decay in minerals to estimate, in 1913, that the beginning of the Devonian period could not be less than 400 million years ago, an estimate which is in line with modern calculations. Joly served as President of Section C (Geology) when the British Association for the Advancement of Science which met in Dublin in 1908, during which he presented his paper "Uranium and Geology" an address to the society. This work described radioactive materials in rocks and their part in the generation of the Earth's internal heat. Along with his friend Henry Horatio Dixon, Joly also put forward the cohesion tension theory which is now thought to be the main mechanism for the upward movement of water in plants. In 1914 he developed a method of extracting radium and applied it in the treatment of cancer. As a Governor of Dr Steevens' Hospital in Dublin, in collaboration with Walter Stevenson he devised radiotherapy methods and promoted the establishment by the Royal Dublin Society of the Irish Radium Institute where they pioneered the "Dublin method" of using a hollow needle for deep radiotherapy, a technique that later entered worldwide use. The Radium Institute also supplied capillary tubes containing radon to hospitals for some years for use in the treatment of tumours.
Құрметтер
Жоли 1892 жылы Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды, 1911 жылы Корольдік Дублин қоғамының Бойль медалімен, 1910 жылы Лондон Корольдік қоғамының Корольдік медалімен және 1923 жылы Лондон Геологиялық қоғамының Мерчисон медалімен марапатталды. Оған Ирландияның Ұлттық университеті, Кембридж университеті және Мичиган университеті құрметті доктор дәрежесін берді. Ол қайтыс болғаннан кейін оның достары 1700 фунт стерлинг сомасында ескерткіш қор құрды, ол әлі күнге дейін Дублин университетінде жыл сайынғы Жоли ескерткіш лекцияларын өткізуге пайдаланылуда, ал олар 1935 жылы сэр Эрнест Разерфордпен басталған. Сондай-ақ, 1960 жылы құрылған студенттік геологиялық қауым – Жоли геологиялық қоғамы оны еске алады. 1930 жылы Оливер Шепардқа Дублиндегі Тринити колледжі мен Корольдік Дублин қоғамы Жолидің бюстінің көшірмелерін жасауды тапсырды. 1973 жылы Марстағы бір кратерге оның құрметіне ат қойылды.
Joly was elected a Fellow of the Royal Society of London in 1892, was awarded the Boyle Medal of the Royal Dublin Society in 1911, the Royal Medal of the Royal Society of London in 1910, and the Murchison Medal of the Geological Society of London in 1923. He was also conferred honorary degrees by the National University of Ireland, the University of Cambridge, and the University of Michigan. After his death, his friends subscribed the sum of £1,700 to set up a memorial fund which is still used to promote the annual Joly Memorial Lectures at the University of Dublin, which were inaugurated by Sir Ernest Rutherford in 1935. He is also remembered by the Joly Geological Society, a student geological association established in 1960. In 1930 Oliver Sheppard was commissioned by Trinity College Dublin and the Royal Dublin Society to make them copies of a bust of Joly. In 1973 a crater on Mars was named in his honour.