Кіріспе

Американдық профессор Терри Аллен Уиноград (24 ақпан 1946 жылы туған) – Стэнфорд университетінің компьютер ғылымдары профессоры және Стэнфордтың Адам-Компьютер өзара әрекеттесу тобының ко-директоры. Ол ақыл-ой философиясы және жасанды интеллект салаларында SHRDLU бағдарламасын қолданып, табиғи тілді зерттеу жұмыстарымен белгілі.

Білім

Виноград Колорадо штатында өсті және 1966 жылы Колорадо колледжін бітірді. Ол SHRDLU бағдарламасын 1968-1970 жылдар аралығында МИТ-дегі PhD диссертациясы ретінде жазды. Бағдарламаны жасау барысында Виноград компьютерге табиғи тілді қолдану үшін жеткілікті "түсінік" беру мәселесімен айналысты. Виноград блоктар әлемін құрды, бағдарламаның танымдық мүмкіндіктерін "ойыншық блоктар әлемін" симуляциялаумен шектеді. Бағдарлама "Қолдағысынан биік блокты тауып, қорапқа сал" сияқты командаларды қабылдап, сұралған әрекетті симуляциялық блоктарды жылжыту механизмін пайдаланып орындай алатын. Бағдарлама ауызша жауап бере де білді, мысалы: "Сіз қай блок туралы сұрап тұрғаныңызды түсінбедім". SHRDLU бағдарламасын бағдарламашының компьютердің семантикалық жадын қолмен құрудың қаншалықты қиын екендігінің және мұндай бағдарламалардың қаншалықты шектеулі немесе "нақтылықтан мүжілген" екендігінің классикалық мысалы ретінде қарастыруға болады.

Зерттеу

1973 жылы Винноград Стэнфорд университетіне көшіп, табиғи тілді түсінуге арналған жасанды интеллект негізіндегі құрылымды жасады, осының нәтижесінде бірнеше кітап жарық көруі тиіс болды. Бірақ тек бірінші том («Синтаксис») ғана жарияланды. «Мен түсінгенім, коммуникацияның сәттілігі тыңдаушының нағыз интеллектуалдық деңгейіне байланысты, және компьютермен байланысудың одан да тиімді болатын көптеген басқа жолдары бар, себебі компьютерде интеллект жоқ». Оның көзқарасы Хьюберт Дрейфустың когнитивизмге жасаған сын-ескертпесімен танысқаннан және чилилік философ Фернандо Флореспен кездескеннен кейін өзгерді. Олар 1986 жылы «Компьютерлерді және танымды түсіну: дизайн үшін жаңа негіз» атты феноменологиялық тұрғыдан сындық бағалау жариялады. 1980-жылдардың соңында Винноград Флореспен бірлесіп топтық жұмыс құралдарының алғашқы нұсқасын жасады. Олардың тәсілі әрекеттерді талдау үшін әңгімелесуге негізделген. 1980-жылдардың басында Винноград ядролық қару, SDI және АҚШ Қорғаныс министрлігінің компьютерлік ғылым саласына араласуына алаңдаған компьютер ғалымдарының тобын құрды және «Компьютер мамандарының әлеуметтік жауапкершілігі» ұйымының ұлттық президенті болды. Жалпы, Винноградтың Стэнфордтағы жұмысы бағдарламалық жасақтаманы жобалауға, бағдарламалық инженериядан гөрі кең көлемде назар аударды. 1991 жылы ол бағдарламалық жасақтама дизайны бойынша оқыту мен зерттеуді дамыту мақсатында «Адамдар, компьютерлер және дизайн» жобасын құрды. «Бағдарламалық жасақтамаға дизайнды енгізу» кітабында осы жұмыстың кейбір аспектілері сипатталған. Оның негізгі тезисі – бағдарламалық жасақтаманы жобалау талдау мен бағдарламалаудан ерекше қызмет, бірақ олардың екеуі де, сондай-ақ басқа салалардағы (текстиль дизайны, өнеркәсіп дизайны және т.б.) дизайн тәжірибесі оны толықтыруы керек. 1995 жылдан бастап Винноград Стэнфордтың докторанты Ларри Пейдждің ғылыми жетекшісі болды, ол веб-іздеуге қатысты зерттеу жобасымен айналысып жатқан. 1998 жылы Пейдж Google-ды бірлесіп құру үшін Стэнфордтан демалысқа шықты. 2002 жылы Винноград оқытудан демалыс алып, Google-да қонақ зерттеуші ретінде біраз уақыт өткізді. Ол адам-компьютерлік өзара әрекеттесудің теориясы мен тәжірибесінің қиылысын зерттеді. Соңғы кезде Винноград ынтымақтастық есептеулерді, оның ішінде ынтымақтастық жұмыста кең таралған есептеулерді пайдалануды зерттеуді жалғастыруда. Винноград Стэнфордта зерттеу жұмыстарын жалғастыруда және адам-компьютерлік өзара әрекеттесу бойынша сабақтар мен семинарлар өткізеді. Компьютерлік ғылымдар кафедрасынан басқа, Винноград Стэнфордтағы Хассо Платнер дизайн институтымен де байланысты, ол «d. мектеп» деп те белгілі. Ол оның құрылуына көмектескен.

Марапаттар

Ол 2009 жылы Компьютерлік машиналар қауымдастығының мүшесі болып сайланды және 2011 жылы SIGCHI өмірлік жетістіктері үшін сыйлығымен марапатталды.