Кіріспе

Шотланд суретшісі Дуглас Гордон (20 қыркүйек 1966 жылы туған) – шотланд суретшісі. Ол 1996 жылы Тернер сыйлығын, 1997 жылы 47-ші Венеция биенналесінде Premio 2000 сыйлығын және 1998 жылы Хьюго Босс сыйлығын жеңіп алды. Қазір Германияның Берлин қаласында тұрып, жұмыс істейді.

Жұмыс

Гордонның көптеген еңбектері есте сақтау туралы болып табылады және әр түрлі формаларда қайталануды қолданады. Ол қоғамдық кеңістіктен материалдарды пайдаланады және орындау негізіндегі бейнелерді жасайды. Оның жұмысы көбінесе видеоның дәстүрлі қолданылуын бұзады, уақыт элементтерімен ойнайды және бірнеше мониторларды қолданады. Гордон өзінің фотосуреттері мен бейнелерінде ескі фильм кадрларын жиі қайта қолданады. Оның ең танымал туындыларының бірі – 24 сағаттық «Психо» (1993), ол Альфред Хичкоктың «Психо» фильмін жиырма төрт сағатқа созуға мүмкіндік береді. «Қараңғылық пен жарық арасында (Уильям Блейктен кейін)» (1997) фильмінде Уильям Фридкиннің «Жыншылдарды қуып шығарушы» (1973) және Генри Кингтің «Бернадеттің әні» (1943) фильмдері – сыртқы күштердің ықпалымен әрекет ететін жасөспірім қыздар туралы екі фильм, бір мезгілде көрінетін бірден бос тұрған жартылай мөлдір экранның екі жағына проекцияланады. «Видео инсталляциясы сол – дұрыс, оң – дұрыс емес, сол – дұрыс, оң – дұрыс» (1999) Ото Премингердің «Шымылдық» (1949) фильмінің екі проекциясын қатар көрсетеді, оң жағындағысы айнала тілгендей болып, екі жақ бір-біріне көрінеді; Гордон цифрлық құралдармен түпнұсқа фильмнің жеке кадрларын бөліп, бір жақтағы тақ нөмірлі кадрлар екінші жақтағы жұп нөмірлі кадрлармен кезектесіп отыратындай етті. Бастапқыда Челсидегі Гагосян галереясы үшін арнайы бейнепроекция ретінде жоспарланған «Play Dead; Real Time» (2003) екі үлкен экранда көрсетіліп отырған екі бейнеден тұрады. Бұл жерде Минни есімді цирк пилі бос, кең, ақ қабырғалы галерея бөлмесінде экраннан тыс жаттықтырушы үшін салмақты түрде өнер көрсетеді. Әр бейнебаянында камера айналып тұрады, ал фил өлі болып ойнап, қайтадан тұрып тұрады. Гордон сондай-ақ Зинедин Зидан туралы фильм түсірді, «Зидан, 21-ші ғасырдың портреті» (2006), бұл идея алғаш рет Хеллмут Костардтың фильмінде көрінді, ол 1970 жылы Джордж Бест туралы «Футбол ешқашан болмағандай» атты фильм түсірді. Ол өзінің әріптесі Филипп Парреномен бірге режиссерлік еткен және бір матч барысында стадионның айналасында нақты уақытта орналасқан он жеті синхронды камера түсірген кадрлардан жиналған ұзақметражды фильмнің премьерасы 2006 жылғы Канн кинофестивалінің бағдарламасына кірмеді, бірақ көптеген халықаралық орындарда көрсетілді. «k.364» 2010 жылдың қыркүйек айында Венеция кинофестивалінде көрсетілді. Гордон сонымен қатар фотосуреттер де түсірді, көбінесе сериялар бойынша, әр жеке туындының арасында салыстырмалы түрде аз өзгерістер бар. Оның «Соқыр жұлдыздар» (2002) кітабында ғасырдың ортасындағы кино жұлдыздарының жарнамалық фотосуреттері көрсетілген, онда көрермендердің көздері сөзсіз қара, ақ немесе айна тәрізді беттермен ауыстырылған. 2010 жылы Гордон Руфус Уэйнрайтпен бірлесіп, оның турнесі үшін визуалды бейнелерді жасады, олар Руфустың «All Days Are Nights: Songs for Lulu» альбомына ілеседі. «Фантомда» (2011), Уэйнрайтпен тағы бір ынтымақтастық, Гордон жоғары жылдамдықты «Фантом» камерасымен түсірілген баяу қозғалыс фильмін пайдаланады, Уэйнрайттың көзіне назар аударады – макияжбен қарарып, жылап, көрерменге қарап, үнсіз экран жұлдыздарының мелодрамалық қойылымдарын қайталайды.

Басқа қызмет түрлері

2008 жылы Гордон 65-ші Венеция халықаралық кинофестивалінің ресми конкурстық қазылар алқасының құрамына кірді. Сондай-ақ ол 2019 жылы Хито Штайерлді Кете Коллвиц сыйлығының иегері етіп таңдаған қазылар алқасының мүшесі болды.

Көрмелер

Гордонның алғашқы жеке көрмесі 1986 жылы өтті. 1993 жылы ол «24 Hour Psycho» туындысын Глазгодағы Tramway кеңістігінде және Берлиндегі Kunst Werke Contemporary Art институтында көрсетті. Берлиндегі көрмені Клаус Бисенбах ұйымдастырды. 1996 жылы Гордон Skulptur Projekte Münster көрмесіне шақырылған суретшілердің бірі болды, ал 1997 жылы ол Ұлыбританияны Венеция биенналесінде ұсынуға қатысты. Оның туындылары 2001 жылы Лос-Анджелестегі Қазіргі заманғы өнер мұражайы ұйымдастырған ретроспективаның негізгі тақырыбы болды, бұл көрме Канададағы Ванкувер өнер галереясына, Мексикадағы Музео Руфино Тамайоға және Вашингтондағы Хиршхорн мұражайы мен мүсін бағына көшті. 2005 жылы ол Берлиндегі Deutsche Guggenheim галереясында «Аллегорияның әдемісіздігі» атты көрме ұйымдастырды. 2006 жылы Дуглас Гордонның «Superhumanatural» көрмесі Шотландияның Эдинбургтегі Ұлттық галереяларында ашылды, бұл Гордонның 1993 жылы «24 Hour Psycho» туындысын көрсеткеннен бергі Шотландиядағы алғашқы ірі жеке көрмесі болды. Сондай-ақ 2006 жылы Нью-Йорктегі Қазіргі заманғы өнер мұражайы (MoMA) Гордонның туындыларына арналған ретроспектива көрсетті, оны Клаус Бисенбах кураторлық етті. 2006 жылы тағы бір ретроспектива Германияның Вольфсбург қаласындағы Kunstmuseum Wolfsburg және Эдинбургтегі Шотландия Ұлттық заманауи өнер галереясында көрсетілді. Оның мәтіндік туындыларына шолу 2010 жылы Лондонның Tate Britain галереясында ұсынылды. Ретроспективалық жеке көрмелер 2011-2012 жылдары Франкфурт-на-Майндағы Museum für Moderne Kunst, 2013 жылы Тель-Авив өнер мұражайында және 2014 жылы Мельбурндағы Австралия заманауи өнер орталығында көрсетілді. 2013 жылы Германияның Эссен қаласындағы Museum Folkwang және 2014 жылы Париж қаласының заманауи өнер мұражайында қосымша жеке көрмелер өтті. Гордон 2014 жылы Сидней биенналесіне және Documenta 17 көрмесіне қатысты. 2019 жылы оның туындылары Венециядағы Арсенале саяси өкілдік институтында «Hey Psycho!» көрмесінде көрсетілді.

Жинақтар

Зиданның портреті, XXI ғасырдың портреті (2006) галереялық нұсқаларын Шотландияның қазіргі заманғы өнер ұлттық галереясы және Нью-Йорктегі Соломон Р. Гуггенхайм мұражайы сатып алды. Гуггенхайм коллекциясына Гордонның "Through a Looking Glass" (1999) және "Tattoo (рефлексия үшін)" шығармалары да кіреді. Бірнеше фотосуреттер мен бейне орнатулар Цюрихтегі қазіргі заманғы өнерге арналған Мигрос мұражайында, Тейт коллекциясында, Шотландияның ұлттық галереясында, Париж қаласының заманауи өнер мұражайында, сондай-ақ әлемдегі көптеген беделді коллекцияларда сақталады. "Play Dead; Real Time" (2003) MMK Франкфурт және Хиршхорн мұражайы мен мүсін бағының бірлескен меншігі. Оның түсті фотосуреті "Monster" (1996–97) Гонолулу өнер мұражайының тұрақты қорында бар.