Кіріспе

chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 486601904
| Name = Фталь ангидриді
| ImageFileL1 Ref =
| ImageFileL1 = Phthalic anhydride 2D Skeletal.png
| ImageNameL1 = Фталь ангидридінің қаңқа формуласы
| ImageFileR1 = Phthalic anhydride 3D spacefill.png
| ImageNameR1 = Көлемдік модель
| ImageFile2 = Фталь ангидридінің үлгісі.jpg
| PIN = 2 Бензофуран-1,3-дион
| OtherNames = Изобензофуран-1,3-дион
| ExploLimits = 1,7%–10,5%
| IDLH = 60 мг/м³
| REL = TWA 6 мг/м³ (1 ppm) Қазіргі заманағы өнеркәсіптік процесте молекулалық оттегі қолданылып, нафталинмен газ фазасындағы реакцияда ванадий пентоксиді (V₂O₅) катализатор ретінде пайдаланылады. Фталь ангидридін фталь қышқылынан 210°C-тан жоғары температурада қарапайым термиялық дегидратация арқылы дайындауға болады.

Фталат эфирлері пластфизаторлар

Фталь ангидридінің негізгі қолданылуы – винилхлоридте пластификатор ретінде қолданылатын фталат эфирлерінің алдындағы зат. Фталат эфирлері фталь ангидридінен спирттеу реакциясы арқылы алынады. Фенольфталеин қышқыл ортада фенолдың екі эквивалентімен фталь ангидридін конденсациялау арқылы синтезделеді (содан оның атауы осылай шыққан). Оны 1871 жылы Адольф фон Бейер ашқан.

Дәрілік заттар

Целлюлоза ацетатымен өңделген фталь ангидрид целлюлоза ацетаты фталат (CAP) береді, бұл кең таралған ішек қабықшасының қосымша заттарының бірі, сонымен қатар вирусқа қарсы әсері де көрсетілген. Фталь ангидрид – CAP ыдырау өнімі.

Реакциялар

Фталь ангидриді органикалық химиядағы маңызды аралық зат, өйткені ол екі функционалды топқа ие және қолжетімді бағада.

Алифалық нитроалкендерді дайындау

Фталь ангидриді қысқа тізбекті нитро спирттерін сусыздандырып, полимерленуге жоғары бейімділігі бар нитроалкендерді алу үшін қолданылады.

Қауіпсіздік

Адамның фталь ангидридімен ең ықтимал әсері – өндіріс немесе қолдану кезінде терімен тікелей жанасу немесе дем алу арқылы. Зерттеулер фталь ангидриді ринитке, созылмалы бронхитке және астмаға себеп болуы мүмкін екенін көрсетеді. Фталь ангидридтің адам денсаулығына тигізетін әсері көбінесе астма-ринит-конъюнктивит синдромы, немесе кешіктірілген реакция, тұмауға ұқсас белгілер, сондай-ақ қандағы иммуноглобулиннің (E және G) деңгейінің жоғарылауы болып табылады.