Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұрынғы норвегиялық компьютер өндіруші
Defunct Norwegian computer manufacturer
Norsk Data – Норвегияның Осло қаласында орналасқан шағын компьютерлерді өндіруші компания. 1967 жылдан 1998 жылға дейін жұмыс істеген бұл компания, 1970 жылдардың басынан 1980 жылдардың соңына дейін ең белсенді кезеңін басынан өткерді. 1987 жылы, компанияның өркендеген шағында Норвегиядағы екінші ірі компания болып саналды және 4500-нен астам адамды жұмысқа алды. Тарихы бойы Norsk Data өте инновациялық жүйелердің көптеген түрлерін жасады, олардың арасында әлемдегі бірінші болып табылатындарының саны көп болды. Мысалдардың ішінде: жадты беттеуді стандартты опция ретінде енгізген алғашқы шағын компьютер NORD 1 және қозғалатын нүктелік командалары бар алғашқы машина, сондай-ақ әлемдегі алғашқы 32 биттік шағын компьютер NORD 5 (жиі бірінші деп есептелетін VAX-тан 6 жыл бұрын).
Norsk Data was a minicomputer manufacturer located in Oslo, Norway. Existing from 1967 to 1998, it had its most active period from the early 1970s to the late 1980s. At the company's peak in 1987, it was the second largest company in Norway and employed over 4,500 people. Throughout its history Norsk Data produced a long string of extremely innovative systems, with a disproportionately large number of world firsts. Some examples of this are the NORD 1, the first minicomputer to have memory paging as a standard option, and the first machine to have floating point instructions standard, the NORD 5, the world's first 32 bit minicomputer (beating the VAX, often claimed the first, by 6 years).
Тарихи шолу
Norsk Data-ның тарихы Норвегияның Кьеллер қаласындағы Норвегия қорғаныс ғылыми-зерттеу институтында сандық компьютерлерді әзірлеуге дейін жетеді, онда SAM және SAM 2 сияқты алғашқы компьютерлер жасалды, олар FLINK деп те белгілі болды. Бұл бағдарламаның сәттілігі 1967 жылдың 8 тамызында A/S Nordata – Norsk Data Elektronikk компаниясының құрылуына әкелді. Компания көптеген ғылыми-зерттеу жобаларына, әсіресе Швейцарияның Женева қаласындағы CERN-ге мини-компьютерлерді жеткізуші маңызды жеткізушіге айналды, онда олар көптеген жобалар үшін компьютерлерді өндіруге таңдалды, бұл Norsk Data-ның халықаралық сәттілікке бастаған SPS жобасынан басталды. Norsk Data басқа да нарық сегменттерінде табысқа жетті: процестерді басқару, Норвегияның муниципалитеттерінің дерек орталықтары, газеттер, сондай-ақ білім беру, денсаулық сақтау және университет секторының бөліктері. 1987 жылы Norsk Data Норвегиядағы акция құны бойынша екінші ірі компания болды, Norsk Hydro-дан кейін екінші орында тұрды және 4500-ден астам адамды жұмыспен қамтыды. 1991 жылдың наурыз айында, қаңтар оқиғаларынан кейін көп ұзамай, Norsk Data Литваның математика және информатика институтына алғашқы компьютерді сыйға тартты. Бұл сыйлық Литвадағы академиялық және ғылыми желі LITNET-тің дамуына бастама берді. Сол жылдың соңында Вильнюсті Мәскеуге тікелей байланыстырған желілік байланыс тоқтатылды. Norsk Data ұсынған қосымша жабдықтың көмегімен Литва алғашқы спутниктік интернет байланысын пайдалана алды, ол 9,6 кбит/с жылдамдықпен жұмыс істеді. Бұл Литваның бұрынғы Кеңес Одағынан толығымен тәуелсіз алғашқы байланыс желісі болды. Ұзақ жылдар бойы үлкен жетістіктерге жеткеннен кейін, Norsk Data "империясы" 1990-шы жылдардың басында құлдырады, негізінен жеке компьютер революциясының маңыздылығын түсінбегендіктен (сондай-ақ Unix негізіндегі жұмыс станцияларының күшейіп келе жатқан бәсекелестігінен). 1989 жылы компанияның меншік мини-компьютерлерінің жаңартылған нұсқаларын, әсіресе ND 5850-ді ұсынғаннан кейін, Motorola жүйелік дизайнындағы 68030 процессоры негізіндегі Uniline 33 қатары сияқты Unix өнімдерін енгізуге тырысты. Мұндай дәстүрлі Unix жүйелері негізінен халықаралық клиенттерге бағытталған, ал Скандинавияда компания өздерінің меншік архитектурасы үшін Unix-тің NDIX нұсқасын ұсынуға тырысты. Motorola 88000 процессорына негізделген жүйелер осы жаңа 68030 негізіндегі өнімдерден кейін жоспарланды. 1990 жылы компанияны қайта құруға бағытталған күш-жігер бастапқыда сәтті деп есептелді, басшылар мен сарапшылар мұндай қайта құру компанияны бәсекелестерге қарағанда жақсы жағдайға келтірді деп мәлімдеді, олар әлі "осы ащы таблетканы жұтып қоймаған" еді. Norsk Data технологиясын Dolphin Server Technology компаниясы дамыта берді, бұл компания Motorola 88000 негізіндегі жүйелерді бас компаниясына жеткізуді мақсат етті. Шындығында, Norsk Data 1990 жылы Скандинавияда, содан кейін 1991 жылы Ұлыбритания мен Германияда енгізілген Dolphin әзірлеген 88000 негізіндегі Uniline 88 сериясын ұсынды. Norsk Data Data General компаниясымен 88000 негізіндегі Aviion өнімдерін қайта сату туралы келісім жасағанын да хабарлады. Norsk Data компаниясын Telenor сатып алды және бірнеше рет қайта брендтеуден және қайта іске қосудан өтті.
The origins of Norsk Data go back to the development of digital computers at the Norwegian Defense Research Establishment at Kjeller, Norway, where several early computers had been designed, such as the SAM and the SAM 2, also known as the FLINK. The success of this program resulted in the founding of A/S Nordata – Norsk Data Elektronikk on August 8, 1967, by Lars Monrad Krohn, Per Bjørge and Rolf Skår. The company became a significant supplier of minicomputers to many research projects, in particular to CERN in Geneva, Switzerland, where they were chosen to produce the computers for many projects, starting with the SPS Project, Norsk Data's international breakthrough contract. The other market segments Norsk Data succeeded in were process control, Norwegian municipal administration data centers, newspapers, as well as parts of the educational, health, and university sector. For a period in 1987, Norsk Data was the second largest company by stock value in Norway, second only to Norsk Hydro, and employed over 4,500 people. In March 1991, shortly after the January Events, Norsk Data donated the first computer to Lithuanian Institute of Mathematics and Informatics. This donation started the development of LITNET, an academic and research network in Lithuania. Later that year, the network connection lines directly connecting Vilnius to Moscow were shut down. With the help of additional hardware donated by Norsk Data, Lithuania was able to use its first satellite based Internet connection, which operated at 9,6 kbit/s. This was the first Lithuanian communications line that was totally independent from the former Soviet Union. After a long period of exceptional success, the Norsk Data "empire" collapsed in the early 1990s, mostly due to not realizing the impact of the PC revolution (as well as the growing competition from Unix based workstations). In 1989, alongside upgraded versions of the company's proprietary minicomputer range, notably the ND 5850, attempts were made to introduce Unix products such as the Uniline 33 range, based on Motorola system designs for the 68030 processor. Such conventional Unix systems were primarily aimed at international customers, whereas in Scandinavia the company reportedly sought to offer only its NDIX implementation of Unix for its own proprietary architecture. Systems based on Motorola's 88000 processor were planned to follow on from these new 68030 based products. Efforts to restructure the company in 1990 were initially perceived as moderately successful, with executives and analysts expressing beliefs that such restructuring had put the company in a more favourable position than competitors who were yet "to swallow the same bitter pill" of refocusing and workforce reductions. Development of Norsk Data technology was continued by Dolphin Server Technology, with this spin off company aiming to supply Motorola 88000 based systems to its parent. Indeed, Norsk Data introduced the Uniline 88 series of 88000 based systems, developed by Dolphin, initially in Scandinavia during 1990 and then in the UK and Germany during 1991. Norsk Data also announced an agreement with Data General to resell that company's Aviion line of 88000 based products. Norsk Data was purchased by Telenor and went through several rebrands and relaunches.
Norsk Data UK компаниясы
Ұлыбританияда Telenor бірнеше жыл бойы Norsk Data атауын сақтап, негізінен HMCG және жергілікті үкіметтермен аппараттық қолдау және техникалық қызмет көрсету келісімшарттарына баса назар аударды. "Dotcom" қарқынының аясында Telenor қызметін кеңейту үшін CIX және Манчестердегі (Ұлыбритания) хостинг компаниясы XTML-ді сатып алды. Сатып алуға жұмсалған жалпы сома 50 миллион фунт стерлингтен асты. Бұл компаниялар тобының атауы мен бизнес бағыты 21-ші ғасырдың басында бірнеше рет өзгерді. Алғашқыда сатып алынған CIX және XTML-мен біріктіріліп, Telenor-дің Nextra еншілес компаниясының Ұлыбританиядағы бөлімшесін құрды, бұл бөлімше "коммуникациялық қызметтер провайдері" ретінде танылды. Кейін топ Telenor Business Solutions болып өзгерді, ал CIX және XTML Pipex компаниясына қайта сатылғаннан кейін, аталмыш компаниялардың құны сатып алу бағасының 10% -ынан да аз болғандығы хабарланды, соңында ND Norsk Data атауын қайта алды. Сатып алынған компаниялардың құнының төмендеуіне "dotcom" қарқыны кезінде сатып алу бағасына енгізілген үлкен "жақсы ниет" төлемі себеп болды. ND Norsk Data кейін 2e2 деп аталды, және 2e2 Pink Roccade-тің бір бөлігін сатып алды, бұл компанияның аппараттық техникалық қызмет көрсету саласын күшейтті. Сатып алу арқылы өсу тренді жалғасты, бірнеше шағын бизнес иелері сатып алынды, соның салдарынан көптеген қызметкерлер жұмыстан босатылды. Thomas Cook, Woolworths, HMP немесе Corus сияқты жоғары табыс әкелетін маңызды келісімшарттардың жоғалтылуы ұқсас көлемдегі клиенттермен толтырылмады.
In the UK, Telenor kept the Norsk Data name for several years, focusing in on hardware support and maintenance contracts, mainly with HMCG and local governments. At the tail end of the "dotcom boom" Telenor decided to try and expand the service by acquiring the ISP CIX and XTML, a hosting company in Manchester, UK. The total expenditure on acquisitions was more than £50 million. The name and business focus of this group of companies changed several times in the early 21st Century. Initially combined with the acquired CIX and XTML to form the UK arm of Telenor's Nextra subsidiary, a "communications service provider", the group became Telenor Business Solutions before finally reverting to ND Norsk Data once CIX and XTML had been resold to Pipex, reportedly for less than 10% of the purchase price. Much of the loss in value of the acquired companies was put down to the astronomical "goodwill" payment included in the purchase price during the "dotcom boom". ND Norsk Data was then renamed 2e2, and with 2e2 came the acquisition of part of Pink Roccade. This bolstered the hardware maintenance side of the company. The growth by acquisition trend continued with several smaller businesses being taken on, and many employees subsequently being laid off. Major losses of high earning contracts such as Thomas Cook, Woolworths, HMP, or Corus, were never replaced with similar sized customers.
Тим Бернерс-Ли байланысы
World Wide Web Тим Бернерс Ли Паскаль тілінде CERN-дегі SINTRAN III жүйесінде жұмыс істейтін Norsk Data NORD 10 компьютерінде ENQUIRE бағдарламасын жазғанда туындады. Олар сондай-ақ SGML-ге негізделген ND NOTIS жүйесін пайдаланды және tcp/ip протоколы арқылы HTML-де кодталған электрондық поштамен NOTIS MAIL жіберді.
The World Wide Web originated when Tim Berners Lee wrote the ENQUIRE program in Pascal on a Norsk Data NORD 10 running under SINTRAN III at CERN. They also used ND NOTIS, that was based on SGML, and emailed with NOTIS MAIL, using tcp/ip, coded in HTML.