Кіріспе
1980 жылдардың американдық компьютер өндірушісі Kaypro Corporation 1980 жылдары Солана Бич қаласында орналасқан американдық үй және жеке компьютер өндірушісі болды. Компания Non Linear Systems (NLS) тарапынан танымал Osborne 1 портативті микрокомпьютерімен бәсекелесу үшін құрылған. Kaypro CP/M негізіндегі берік, "тасымалдауға ыңғайлы" компьютерлер желісін шығарды, олар кеңейтілген бағдарламалық пакетпен бірге сатылды, бұл оның бәсекелестерін озыстырып, 1980 жылдардың басындағы ең көп сатылатын жеке компьютерлердің біріне айналды. Kaypro бастапқы клиенттер базасына өте адал болды, бірақ компьютер нарығының өзгеруіне және IBM PC-мен үйлесімді технологияның пайда болуына тез бейімделе алмады. Ол онжылдықтың соңына дейін қанағаттандырылмады және ақырында 1992 жылы банкротқа мәжбүр болды.
Kaypro Corporation was an American home and personal computer manufacturer based in Solana Beach in the 1980s. The company was founded by Non Linear Systems (NLS) to compete with the popular Osborne 1 portable microcomputer. Kaypro produced a line of rugged, "luggable" CP/M based computers sold with an extensive software bundle which supplanted its competitors and quickly became one of the top selling personal computer lines of the early 1980s. Kaypro was exceptionally loyal to its original customer base but slow to adapt to the changing computer market and the advent of IBM PC compatible technology. It faded from the mainstream before the end of the decade and was eventually forced into bankruptcy in 1992.
Тарих
Kaypro 1952 жылы цифрлық вольтметрді ойлап тапқан Эндрю Кейдің электрондық сынақ жабдықтарын шығарған Non Linear Systems компаниясы ретінде құрылған. 1970 жылдары NLS микропроцессорлық технологияны ерте қабылдады, бұл өндіріс желісінің сынақ жиынтықтары сияқты өнімдердің икемділігін арттырды. 1981 жылы Non Linear Systems компаниясы танымал Osborne 1 тасымалданатын микрокомпьютермен бәсекелесетін KayComp деп аталатын жеке компьютерді құрастыруды бастады. 1982 жылы Non Linear Systems компаниясы Kaypro Corporation деп аталатын еншілес компанияны ұйымдастырды. Коммерциялық сатылымға шығарылған алғашқы модель болғанына қарамастан, бастапқы жүйе Kaypro II деп аталды (әдеттегі ең танымал микрокомпьютерлердің бірі Apple II болған кезде). Kaypro II, Osborne сияқты портативті, тасымалдауға арналған тұтқасы бар бір корпусқа орналастырылды. Алюминий корпуста, алдыңғы жағына бекітілген пернетақтасы бар, 9 дюймдік CRT дисплейі мен дискілерді қамтитын, салмағы және Zilog Z80 микропроцессорымен, 64 килобайт RAM-мен және екі 5¼ дюймдік екі жақты тығыздықты бір жақты дискетамен жабдықталған. Ол Digital Research, Inc. CP/M операциялық жүйесін, 8080 немесе Z80 процессорлары бар 8 биттік компьютерлер үшін өнеркәсіптік стандартты орындады және шамамен 80 долларға сатылды. Компания Kaypro II-ді "сатылатын компьютер" деп жарнамалады. Кейбір баспасөз оның дизайнын мазақтаса да, бір журнал Kaypro-ны "қалайы банкаларға салынған компьютерлерді өндіру" деп сипаттады, басқалары оның құндылығын бағалады, сонымен бірге бағдарламалық жасақтама жинағының жеке сауда құны бар екенін атап өтті, ал 1983 жылдың ортасына қарай компания айына 10,000-нан астам дана сата бастады, қысқа уақыт ішінде оны әлемдегі бесінші ірі компьютер өндірушісі етті. Kaypro II - бұл тұтынушыларға ыңғайлы дербес компьютерлердің жаңа буынының бөлігі, олар салыстырмалы түрде оңай орнатылатын және қолданылатын машинада негізгі өнімділікті орындағысы келетін жаңа пайдаланушыларға тартымды. Ол Osborne 1-дің кемшіліктерінің көпшілігін түзетуге қол жеткізді: экран үлкен және бірден көп таңбаларды көрсетті, дискеталар екі есе көп деректерді сақтады, және ол жақсырақ салынған және сенімдірек болды. Kaypro II сияқты компьютерлер кеңінен "тұрмыстық техника" немесе "кепілді" машиналары деп аталды; олар хакерлерді немесе электроника хоббистерін қызықтыратын кеңейту мүмкіндігі немесе мүмкіндіктері жағынан аз болды және негізінен олардың қолжетімді бағасы мен жинақталған бағдарламалық жасақтамалардың жиынтығымен сипатталды. Kaypro II-мен жаңа бағдарламалық жасақтаманы алу және пайдалану оңай болғанымен, CP/M үшін мыңдаған қолданбалық бағдарламалар болды, және әрбір Kaypro 8 биттік компьютердің 64 КБ оперативті жады болды, бұл кез-келген CP/M бағдарламасын орындауға жеткілікті болды, бірақ бұл компьютердің аппараттық кеңейтуі мүлдем болмады. Kaypro II кеңейту тесіктері немесе жүйелік шина қосылымы, қосалқы ROM ұясы, перифериялық шинасы жоқ, тек екі I/O порты және ASCII тек қана қара түсті видео дисплейінде жасыл түстегі 80 x 24 таңбалы мәтін болды, ол тек ішкі 9 дюймдік CRT мониторда көрсетілуі мүмкін (видео NTSC TV үйлесімді жылдамдықтарда сканерленгеніне қарамастан). Керісінше, электроника хоббистеріне қолайлы бір ерекшелік - Kaypro II негізгі платасындағы барлық микросхемалар платаға дәнекерленбеген, розеткаларға орнатылған, бұл машиналарды жөндеуді немесе тіпті арнайы схемаларды қор логикасына (уақытша немесе тұрақты) қосуды жеңілдетеді. Сонымен қатар, Kaypro машиналары әдетте зауыттың рұқсатсыз баптауынан басқа жаңартылмайтын болса да, кейбір Kaypro компьютерлері бір жақты дискетке ие болса, екі жақты дискетке жаңартылуы мүмкін, ал кейбіреулері тек бір дискетке ие болса, екінші дискет қосылуы мүмкін. (Kaypro II-нің өзі екі жақты дискетке жаңартылуы мүмкін немесе екі мүмкін негізгі платаның қайсысына байланысты машинаға орнатылғанына байланысты). Олардың шектеулеріне қарамастан, қорапша бірліктер өте танымал болды, олар АҚШ-та Kaypro өнімдеріне жергілікті қолдау көрсететін хоббист пайдаланушылар топтарының желісін құрды; компания пайдаланушылар топтарымен жұмыс істеді және егер аймақта болса, сатушыны жіберді. Kaypro-ның табысы Осборн Компьютер корпорациясы мен Морроу Дизайнның сәтсіздіктеріне ықпал етті. Озборн сияқты бәсекелестерге қарағанда, "өндірістік" дизайны Kaypro-ны коммерциялық/өнеркәсіптік қолданбалар үшін танымал етті. Оның RS 232 портын қызмет көрсетуші техниктер жабдықты конфигурациялау, бақылау және диагностика үшін кеңінен қолданды. Алюминий корпусты Kaypro 8 биттік компьютерлердің салыстырмалы түрде жоғары сапалы механикалық өндірісі NLS-тің бұрынғы бизнесінен, кәсіби және өнеркәсіптік электрондық сынақ құралдарын құрудан туындады. Kaypro жиынтығындағы CP/M Xerox 810-ның бір жақты, бір тығыздықты 86к дискеттік форматын оқи алатын. Kaypro 8 биттік компьютерлері танымал Western Digital FD1793 дискеттік контроллерін пайдаланды; FD1793 оқи алатын және/немесе жаза алатын кез келген дискеттік форматты (250 кбит/с жылдамдықта) Kaypro II, 4, 10 және ұқсас модельдер оқи алады және/немесе жаза алады. Теориялық тұрғыдан алғанда, FD1793 шегіндегі кез келген жұмсақ секторлы MFM немесе FM дискеттік форматы оқылған немесе жазылған, егер пайдаланушы өзінің жеке қосымша бағдарламасын жазса. Kaypro ProFiles: The Magazine for Kaypro Users журналын шығарды және субсидиялады, бұл ай сайынғы, 72 беттік, төрт түсті журнал Kaypro өнімдерін қамтудан асып, CP/M және MS DOS туралы маңызды ақпаратты қамтыды; жиі үлескерлердің қатарында Тед Чанг, Дэвид Геррольд, Роберт Дж. Сойер және Тед Сильвейра болды. Атымен сәйкес келіп, жарияланым Kaypro негізін қалаушы Эндрю Кей мен бағдарламалық инжинер Стивен Буккачидің өмірін жариялады. Kaypro компьютерлерін қамтыған тағы бір танымал журнал - Micro Cornucopia, Орегон штатының Бенд қаласында жарық көрді. Артур С. Кларк 1982 жылғы 2010: Odyssey Two романын жазу және ынтымақтастық редакторы болу үшін (Шри-Ланкадан модем арқылы) Kaypro II пайдаланды, ал кейінірек фильмге бейімдеу жасалды. Кітап, The Odyssey File – The Making of 2010, кейінірек ынтымақтастық туралы жарық көрді. Kaypro II табысынан кейін Kaypro 1980-жылдардың ортасына дейін ұқсас компьютерлердің ұзақ тізімін шығарды. Өз бастапқы тұрақты клиенттер тобына ерекше адал болған Kaypro бәсекелестері ұзақ уақыттан бері тастап кеткен CP/M операциялық жүйесін пайдалануды жалғастырды. 1984 жылдың соңында Kaypro өзінің алғашқы IBM PC үйлесімді, Kaypro 16 тасымалданатын компьютерін ұсынды. "Бұл біздің дилерлеріміз сұраған нәрсе" деп мойындаған компания, ескі компьютерлерін шығаруды жалғастыратынын мәлімдеді. Бұған басқа PC үйлесімді компьютерлер де ілесуде: Kaypro PC, Kaypro 286i (алғашқы 286 IBM PC AT үйлесімді), Kaypro 386 және Kaypro 2000 (алғашқы 286 IBM PC AT үйлесімді), Kaypro 386 және Kaypro 2000 (құрылғысы бар алюминий корпусты, батареямен жұмыс істейтін ноутбук). IBM клондарының нарығына баяу кіру компания үшін қаулы даулы мәселелерге әкелер еді. Сатылым азайған бірнеше мазасыз жылдан кейін Kaypro 1990 жылдың наурыз айында 11 тарау бойынша банкроттыққа өтініш берді. Қайта құрылымдауға қарамастан, компания қалпына келе алмады және 1992 жылдың маусымында 7 тарау бойынша банкроттыққа өтініш берді. 1995 жылы оның қалған активтері 1995 жылға сатылды. Kaypro атауы 1999 жылы Microsoft Windows компьютерлерінің онлайн сатушысы ретінде қысқа ғана уақытқа қайта пайда болды, бірақ 2001 жылы аналық компаниясы Premio Inc. нашар сатылымдарға байланысты тоқтатылды.
The company advertised the Kaypro II as "the computer that sells for ". Although some of the press mocked its design—one magazine described Kaypro as "producing computers packaged in tin cans"—others raved about its value, noting that the included software bundle had a retail value over by itself, and by mid 1983 the company was selling more than 10,000 units a month, briefly making it the fifth largest computer maker in the world. The Kaypro II was part of a new generation of consumer friendly personal computers that were designed to appeal to novice users who wanted to perform basic productivity on a machine that was relatively easy to set up and use. It managed to correct most of the Osborne 1's deficiencies: the screen was larger and showed more characters at once, the floppy drives stored over twice as much data, and it was better built and more reliable. Computers such as the Kaypro II were widely referred to as "appliance" or "turnkey" machines; they offered little in the way of expandability or features that would interest hackers or electronics hobbyists and were mainly characterized by their affordable price and a collection of bundled software. While it was easy to obtain and use new software with the Kaypro II—there were thousands of application programs available for CP/M, and every Kaypro 8 bit computer had a full 64 KB of RAM, enough to run virtually any CP/M program—the hardware expandability of this computer was nearly nonexistent. The Kaypro II had no expansion slots or system bus connector, no spare ROM socket, no peripheral bus, only two I/O ports, and an ASCII text only green on black video display, of 80 x 24 characters, that could only be shown on the internal 9" CRT monitor (despite the video being scanned at NTSC TV compatible rates). In contrast, one feature that was favorable to electronics hobbyists was that all the chips on the Kaypro II mainboard were installed in sockets, not soldered to the board, making it easy to repair the machines or even to splice custom circuits into the stock logic (temporarily or permanently). Also, while Kaypro machines were generally not upgradeable without factory unauthorized custom modification, some Kaypro computers that came with single sided floppy disk drives could be upgraded to double sided drives, and some that came with only one floppy drive could have a second drive added. (The Kaypro II itself may be upgradeable or not to double sided drives depending on which of two possible mainboard types is installed in the machine.) Despite their limitations, the boxy units were so popular that they spawned a network of hobbyist user groups across the United States that provided local support for Kaypro products; the company worked with the user groups and would have a salesman drop by if in the area. Kaypro's success contributed to the eventual failure of the Osborne Computer Corporation and Morrow Designs. A more rugged seeming, "industrialized" design than competitors such as the Osborne made the Kaypro popular for commercial/industrial applications. Its RS 232 port was widely used by service technicians for on site equipment configuration, control and diagnostics. The relatively high quality of mechanical fabrication seen in the aluminum cased Kaypro 8 bit computers was a natural outgrowth of NLS's prior business building professional and industrial electronic test instruments. The version of CP/M included with the Kaypro could also read the Xerox 810's single sided, single density 86k floppy format. The Kaypro 8 bit computers used the popular Western Digital FD1793 floppy disk controller; any disk format that the FD1793 could read and/or write (at 250 kbit/s), the Kaypro II, 4, 10, and similar models are capable of reading and/or writing. Theoretically, any soft sector MFM or FM floppy format that is within the limits of the FD1793 could be read or written if the user wrote their own utility program. Kaypro published and subsidized ProFiles: The Magazine for Kaypro Users, a monthly, 72 page, four color magazine that went beyond coverage of Kaypro's products to include substantive information on CP/M and MS DOS; frequent contributors included Ted Chiang, David Gerrold, Robert J. Sawyer, and Ted Silveira. Keeping its namesake, the publication profiled Kaypro founder Andrew Kay and software engineer Stephen Buccaci. Another popular magazine that covered Kaypro computers was Micro Cornucopia, published in Bend, Oregon. Arthur C. Clarke used a Kaypro II to write and collaboratively edit (via modem from Sri Lanka) his 1982 novel 2010: Odyssey Two and the later film adaptation. A book, The Odyssey File The Making of 2010, was later released about the collaboration. Following the success of the Kaypro II, Kaypro moved on to produce a long line of similar computers into the mid 1980s. Exceedingly loyal to its original core group of customers, Kaypro continued using the CP/M operating system long after it had been abandoned by its competitors. In late 1984, Kaypro introduced its first IBM PC compatible, the Kaypro 16 transportable. While admitting that "it's what our dealers asked for", the company stated that it would continue to produce its older computers. This was followed by other PC compatibles: the Kaypro PC, Kaypro 286i (the first 286 IBM PC AT compatible), the Kaypro 386, and the Kaypro 2000 (a rugged aluminum body battery powered laptop with a detachable keyboard). The slow start into the IBM clone market would have serious ramifications for the company. After several turbulent years, with sales dwindling, Kaypro filed for Chapter 11 bankruptcy in March 1990. Despite restructuring, the company was unable to recover and filed for Chapter 7 bankruptcy in June 1992. In 1995, its remaining assets were sold for
The Kaypro name briefly re emerged as an online vendor of Microsoft Windows PCs in 1999, but was discontinued in 2001 by its parent company Premio Inc. because of sluggish sales.
Жабдық
Kaypro II 2,5 МГц Zilog Z80 микропроцессорымен; 64 КБ жедел жадымен; екі бір жақты 191 КБ 5¼ дюймдік дискеталық жетек (А: және В: деп аталады); және 80 бағандық, жасыл монохромды, 9 дюймдік ЭЛТ (CRT) экранымен жабдықталған, оның өлшемі мен айқындығы жоғары бағаланған (Osborne 1-де 5 дюймдік дисплей болған). Kaypro өндірісі басталғанда, Big Board компьютерінің иесімен заңдық дау туды, ол Kaypro II негізгі схемалық тақтасы лицензияланбаған көшірме немесе клон екенін мәлімдеді. Сыртқы корпусы боялған алюминийдан жасалған. Компьютерде экран мен дискеталық жетектерді сақтағанда жабатын үлкен, ажыратылатын пернетақтасы бар. Компьютер әуе компанияларының жолаушылар салонындағы багажды сақтауға арналған бөлімшеге сыяды. Кейін Kaypro CP/M жүйелерін MS DOS негізіндегі Kaypro 16, Kaypro PC және басқа да модельдермен алмастырды, себебі IBM PC және оның клондары танымал бола бастады. Дегенмен, Kaypro нарыққа кешігіп келді және MS DOS саласында CP/M жүйелерімен болғандай кең танылмады. Оның орнына Kaypro, жаңа компания – Compaq-тың Compaq Portable моделімен нарықты басып алғанын көрді. Бұл модель Kaypro-ның CP/M портативті компьютерлеріне ұқсас болды, бірақ MS DOS жүйесінде жұмыс істеді және дерлік 100% IBM PC-мен үйлесімді болды. Compaq үлкен және аз берік болды – Kaypro қалың алюминий корпусына ие болса, Compaq корпусы пластиктен жасалған, радиотолқындардың бұзылуын азайту үшін жұқа алюминий қалқанымен жабдықталған, бірақ портативті компьютер нарығының үлесін жылдам басып алды. 1985 жылы Kaypro 286i (алғашқы IBM PC AT клоны) және Kaypro 2000 (алғашқы ноутбуктердің бірі, монохромды ЖК экраны және берік алюминий корпусы бар MS DOS жүйесі) ұсынылғанымен, Kaypro-ның бағыты ешқандай өзгеріс көрмеді. Kaypro-ның MS DOS нарығындағы сәтсіздіктері және басқа корпоративтік мәселелер компанияның құлдырауына себеп болды.
Бағдарламалық жасақтама
CP/M – Kaypro-ның бірінші буынының стандартты операциялық жүйесі болды. Kaypro II-ге бірге келген алғашқы қолданбалық бағдарламалық жасақтамаға Select деп аталатын аса танымал емес мәтін өңдеуші кірді, бірақ ол тез арада Perfect Software-дің прото-офистік жиынтығымен – Perfect Writer, Perfect Calc, Perfect Filer және Perfect Speller, сондай-ақ Kaypro-ның өзінің S BASIC компиляторымен (ол орындалатын .com файлдарын жасады) алмастырылды. Perfect Filer, Perfect Writer-де жасалған үлгі хаттармен байланыс тізімдерін біріктіруге қолайлы, қатынастық емес, жазық файлдық деректер базасын ұсынды. Perfect Writer бастапқыда Mark of the Unicorn компаниясының MINCE және Scribble бағдарламалық пакеттерінің қайта аталған нұсқасы болды, олар Emacs және Scribe-тің CP/M нұсқалары болып табылды және BDS C-ті пайдаланып бастапқы мини-компьютерлік нұсқаларынан көшірілді. Кейін MBasic (Microsoft BASIC-тің бір түрі) және Word Plus орфографиялық тексеруші бағдарламалық жасақтамасы II модельге қосылды. Word Plus құрамына кроссвордтар мен анаграммаларды шешуге, жұмсақ тырнақшаларды қоюға, сөз тізімдерін әліппелік тәртіппен реттеуге және сөздердің жиілігін есептеуге көмектесетін құралдар жиынтығы кірді. Uniform деп аталатын тағы бір қосымша бағдарлама Kaypro-ға Osborne, Xerox немесе TRS 80 компьютерлерімен форматталған дискілерді оқуға мүмкіндік берді. Бастапқы жиынтықтағы бағдарламалар көп ұзамай WordStar мәтін өңдеушісімен, MailMerge (бастапқыда үшінші тараптан алынған, жекелеген жаппай хаттар жіберуге арналған қосымша), SuperCalc электрондық кестесімен, Microsoft BASIC интерпретаторының екі нұсқасымен, Kaypro-ның S BASIC-імен, байт-кодты компиляциялайтын C Basic BASIC-імен және dBase II реляциялық деректер базасы жүйесімен алмастырылды. Бұл бағдарламалардың арасындағы деректерді үтірмен бөлінген файлдарды (қазір CSV файлдары деп белгілі) пайдаланып салыстырмалы түрде оңай алмастыруға болады, бұл жиынтықтың тиімділігін арттырды. Нұсқаулықтар компьютерлік білімді талап етпеді, бағдарламаларды пайдалану оңай болды, сондықтан шағын компанияның бас директорының өзіне қажетті бағдарламаларды жасауын табуға болады. Kaypro II және одан кейінгі модельдерге Star Trek сияқты ескі мәзілге негізделген ойындардың нұсқалары да бірге келді; бірнешеуі ASCII графикасымен жасалған аркадалық ойындар болды, соның ішінде CatChum (Pac Man сияқты ойын), Aliens (Space Invaders сияқты ойын) және Ladder (Donkey Kong сияқты ойын). Егер бұл бағдарламалық жасақтаманы жеке сатып алса, ол аппараттық және бағдарламалық жиынтықтың құнынан асып түсер еді. Kaypro II үйде немесе кеңседе пайдалануға ыңғайлы және (сол кезде) қуатты компьютер болды, тіпті боялған металл корпусы оны кеңсе машинасына қарағанда, сымбатты зертханалық құралға ұқсататын. Ол беріктігімен көзге түсті. Кейінірек шыққан Kaypro CP/M модельдері одан да көп бағдарламалық жасақтамамен бірге келді. 1984 жылы BYTE журналында "Kaypro-ның сатып алу және келісім жасауға қабілеті зор" деп жазылған, Kaypro 10 WordStar және Perfect Writer, сондай-ақ "екі орфографиялық тексеруші, екі электрондық кесте, екі байланыс бағдарламасы және BASIC-тің үш нұсқасы" бар екені айтылды. Кейінірек MS DOS Kaypro компьютерлері де ұқсас бағдарламалық жиынтықты ұсынды.
Қабылдау
InfoWorld 1982 жылы Kaypro II-ді "қарқынды, функционалды және қолдануға ыңғайлы, сонымен қатар қолжетімді бағада сатылатын компьютер жүйесі" деп сипаттады. Мақала авторы аппараттық бөлігін "жоғары сапалы" деп атады, компьютерді бірнеше елде, ішкі және сыртқы ортада бірде-бір ақаусыз қолданғанын жазды, сондай-ақ пернетақтасы мен экранына жоғары баға берді. Кемшіліктеріне ауыр салмағы мен нашар құжаттамасы кірді. Джерри Пурнелл 1983 жылы BYTE журналында Kaypro II-ді құжаттамасыз қолдана алатынын айтты. Ол әлдеқайда қымбат Otrona Attaché-ді артық көргенімен, Kaypro-ның аппараттық жағын "әсерлі" және "берік" деп сипаттады, пернетақта орналасуын және "портативті машинада кездесетін ең үлкен экранды" мақұлдады. 1984 жылы Пурнелл: "Ақшасы аз адамдар үшін нағыз таңдау – Kaypro, ол микроиндустрияның VW және Chevrolet-іне айналды" деді. 1984 жылы BYTE журналы Kaypro 10 компьютері "технологиялық жаңалықтарға толы емес, бірақ оның құрылғылары мен қуаты бағасына қарай ерекше" екенін мәлімдеді, сондай-ақ компьютердің "көптеген жеке дискілік құрылғылардан арзан тұратынын" атап өтті. Олар Kaypro II-ге қарағанда жақсартылған "керемет" мониторды және командалық жолды қолданбай, дискіде бағдарламаларды іске қосуға арналған кең мәзірлерді мақұлдады. Журнал "қанағаттандырмас" пайдаланушы нұсқаулығын сынап, үлкен бағдарламалық жиынтық жаңа пайдаланушыларға "шатастырушы" болады деп болжады, бірақ компьютердің "ақшасына қарай ерекше құнды" екенін қорытындылады. Оны қатты дискілік сыйымдылығына немесе өнімділігіне қызығушылық танытқандарға тамаша бағамен қарастыру керек. Creative Computing 1984 жылдың желтоқсан айында Kaypro 2-ні "тасымалданатын ең жақсы компьютер" деп таныды, "керемет бағдарламалық қамтамасыз етулер" жиынтығын және "таң қалдыратын" бағасын мақтап өтті.